Opowiadania nominowane
do Nagrody Fandomu Polskiego
im. Janusza A. Zajdla za rok 2017

Ogłoszenie laureatów i wręczenie statuetek
odbędzie się w trakcie Polconu 2018, Toruń, 12-15 lipca

Teksty opublikowane w celach promocyjnych.

Komercyjne wykorzystanie zabronione

Spis treści

Diabolus ex Machina – Dawid Cieśla

Ecce Homo – Leszek Bigos

Szaławiła – Marta Kisiel

#Eudajmonia – Magdalena Kucenty

Chwała – Przemysław Zańko

Dawid Cieśla

Diabolus ex Machina

Opowiadanie ukazało się w antologii Fantazje Zielonogórskie 7

opublikowanej nakładem ZKF Ad Astra

Śnieg zaczął padać koło południa, tuż po znalezieniu ciała Williama Blakeleya – lekki i drobny, jakby sypany garściami, ledwie przyprószył dachy kamienic oraz uliczny bruk, by pod wieczór nabrać na sile do tego stopnia, że w miejsce wozów zaczęto zaprzęgać sanie. W świetle latarni gazowych, w mętnej łunie miasta aż ziarniło od pękatych płatków, co rusz szarpanych wichurą. Gdy wreszcie doczekałem się dorożki, nie tylko czapę i kożuch, ale też wąs – wciąż tłusty od pomady – oblepiało mrowie śnieżnych okruchów.

– Na plac pocztowy, do kancelarii – rzuciłem krótko, z każdym słowem wydychając mlecznobarwne obłoki.

– Paskudna pora na wizytę u diabła – skwitował dorożkarz. – Ale jak mus…

– Ano mus – uciąłem. – Jedziemy.

Przytaknąwszy, smagnął cuglami okrytego derą gniadosza, krzyknął „Hajda!” i ruszyliśmy. Wciąż nie potrafiłem zrozumieć, gdzie przepadł duch Blakeleya – zawodziły zarówno zaklęcia konwencjonalne, jak i klątwy warunkowe; dwukrotnie przewertowałem cyrograf w poszukiwaniu wszelkich klauzul obowiązujących na okoliczność zgonu; posłano nawet po ekonoma, by raz jeszcze przerachować bilans odpustów, poddać weryfikacji podpisy i pokwitowania. Oldroyd dreptał wkoło po gabinecie, z wypiętym brzuszyskiem, z dłońmi splecionymi za plecami, raz po raz łypiąc to na nas, to na sterty tek i papierów; my zaś rozkładaliśmy ręce – wszystko zdawało się być w należytym porządku, lecz mimo to nijak nie szło umrzyka wyćmić. Pozostawała jeszcze kartoteka, choć wgląd w czarcie archiwa możliwy tylko in corpore…

– Prrr!

Ściągnął lejce tak nagle, że aż mną rzuciło, momentalnie wyrywając z zadumy. Koń stanął jak wryty, rżąc i chrapiąc, nieopodal skrzyżowania z Holzmarkt Strasse. Droga zawalona była gruzem oraz strzępami metalu, wyrwanego wraz z tynkiem z pobliskiej kamienicy. Na wyciągnięcie ręki od końskich kopyt sterczała wbita w bruk rura. W ulicznym półmroku, w śnieżycy i zawierusze, ledwo dało się dostrzec sylwetki przy rumowisku – większość wyćmionych ciekawskich, ale też i kilku w jawie. Zakląłem siarczyście, po polsku, nie szczędząc uszu dorożkarza, który sam zresztą zawtórował niezgorszym plugastwem, po czym splunąwszy przez ramię poszedł wypytać co i jak.

– Wystaw pan sobie – oznajmił po powrocie – że starej Hance śniegu do kotła nawiało i gdy zmieszał się z dekoktowymi ingrediencjami, to tak buchnęło, tak huknęło, że komin poszedł z dymem, sam pan zresztą widzisz.

Machnął w stronę budynku – biegnącą od piętra do poddasza wyrwę wieńczył otwór rozprutego dachu, szczerbaty od wystających zeń cegieł i dachówek.

– A wiedźma? – zapytałem.

– Rzekomo siedzi na zydlu w bramie i biadoli, że ją lichwiarze do cna oskubią, jak na remont weźmie.

– Przeżyła?

Parsknął rozbawiony mym zdumieniem.

– Panie drogi! Takiej jędzy byle grzmot nie ruszy, zapomnij pan! Toć to babsko chytrzejsze niźli czort rogaty. Ale właśnie… – dodał wyraźnie stropiony. – Wygląda na to, że do kancelarii nie dojedziemy, nawracać trza…

– Nie szkodzi, pieszo pójdę – to kawałek za rogiem.

Sięgnąłem pod połę, grzebiąc zgrabiałymi palcami za pugilaresem. Wydobyłem dwa banknoty, lecz dorożkarz przyjął tylko jeden, mówiąc, że z rodaka zdzierał nie będzie, że na Niemcu odrobi z nawiązką. Nie nalegałem.

– Lepiej pan uważaj, parszywa ta noc… – dorzucił na pożegnanie i odjechał, pozostawiając mnie pośród śpiącego miasta oraz nieustannie dryfujących płatków. Poza nieliczną gawiedzią przy gruzach, jedynie płomienie świec i kaganków gdzieniegdzie migoczące zza okiennic przypominały o ludzkiej obecności.

Ruszyłem szparko, z rękoma wbitymi w kieszenie, przygarbiony, wsłuchując się w skrzypiący pod butami śnieg. Daleko nie uszedłem, albowiem już po kilkunastu krokach, po paru haustach kłującego w płuca powietrza, zza pleców doleciał skrzekliwy głos.

– Hola! Gdzie tak kawalerowi śpieszno?

Spojrzałem w tył. Człapała wsparta na drewnianej lasce, okutana w wełnianą chustę, przykurczona wiekiem lub chłodem. W miejscu brwi widniały okruchy sadzy.

– Niech zmiłuje nad starowinką, w nieszczęściu wspomoże…

– Nie zwykłem dawać jałmużny, tym bardziej wiedźmom – odparłem oschle i już chciałem odejść, gdy wnet zatelepał nią spazm, jęła krztusić się i rzęzić. Dopiero po chwili uświadomiłem sobie, że starucha rechocze. Wolną ręką chwyciła mnie za przegub, przyciągnęła do siebie.

– A wróżby nie chciałby kupić?

Uderzony wonią czosnku i gorzałki spróbowałem się odsunąć, lecz uścisk sękatych palców nie zelżał choćby o krztynę, przytrzymując w obłokach mdlącego oddechu. Bez słowa wcisnąłem dziesięć marek w pomarszczoną dłoń.

– Teraz niech uważa…

Ćmiła krótko, wprawnie plotąc przepowiednię z czego popadnie – ze wstęg smolistych, wiotkich niczym babie lato; z cieni napiętych do granic możliwości, grubszych od strun kontrabasu; z ciemności atramentowej, rozsmarowanej na granicy światów. Trochę przy tym było postękiwania, trochę mamrotania to o kapelanie z kogucim ogonem, to o żarnach co rozgniatają duszę w proch, aż w końcu upatrzywszy właściwą formę szarpnęła, zaklinając mrok w kształt. Niewielkich rozmiarów wróżba zamajaczyła w powietrzu – wlepiłem wzrok w szereg kruczoczarnych liter wyćmionych na wysokości nosa.

LDRDZBJMN

Umykały spojrzeniu, targane byle podmuchem, jakby wypisano je na niewidocznej karteluszce.

– I co się tak marszczysz kochanieńki? – Czarownica wyszczerzyła resztki zębów w paskudnym uśmiechu. – Jaki piniądz, takie czary…

Machnąłem ręką. Nim echo wiedźmowego rechotu przebrzmiało na dobre, skręcałem już w Holzmarkt Strasse, pozostawiwszy za plecami doprawdy marnie przepowiedzianą przyszłość. Pal licho gdzie i kiedy, mniejsza też o powody, ale żeby przynajmniej raczyła pełnym zdaniem...

***

Gzymsy i wykusze gmachu okrywała otulina białego puchu. Na wyższych kondygnacjach – w archiwum ksiąg wieczystych i urzędach – panował mrok, tylko woskowożółte światła lamp ulicznych, rozlane po szkle okiennych szyb, odbite w brązach i żelazie elewacji mrugały w śnieżnej zawiei, pozorując ruch. Biuro kancelarii było czynne jak co noc.

Ledwie uchyliłem drzwi, gdy z wewnątrz dobiegł głos diabła:

– Tylko wytrzep pan kalosze, bo dopiero co Jadźka sprzątnęła!

Siedział za biurkiem, pochylony nad rozłożoną na blacie księgą, z fajką w zębach, z ebonitowym Watermanem w dłoni. Płomienie świec tańczyły na stalówce, zmieniając złoto w ciekły żar.

– Lepszej pory nie mogłeś pan wybrać – burknął, nie przerywając pisania.

– Ja w sprawie Williama Blakeleya – odparłem nieco zmieszany. – Rozmawialiśmy jakoś przed godziną, przyćmiłem się…

– A tak, mecenas Jabłoński…

Westchnąwszy ciężko, odłożył pióro i zmrużył wężowe ślepia, wpatrzony w ogień kominka, wsłuchany w trzask płonących polan.

– I co z tym Blakeleyem? – przerwał w końcu milczenie, wstając.

– W tym właśnie rzecz, że nic. Ani go wyćmić, ani wywołać – przepadł diabli wiedzą gdzie…

– Ale skądże znowu! – Pokręcił głową, podchodząc do regału po brzegi wypchanego papierami. – Ręczę słowem, że również nie mamy pojęcia…

– Więc co u licha…

Uniósł tylko dłoń, po czym jął szperać po półkach, od czasu do czasu mamrocząc pod nosem przekleństwa. Trwało to dłuższą chwilę, aż wreszcie rzucił mi przewiązany czerwoną taśmą plik.

– Pan zdaje się masz pełnomocnictwo?

Przytaknąłem, czym prędzej rozsupłując klątwę. Na pożółkłe karty momentalnie napłynęła czerń; kontury liter nabrały kształtu, zgęstniały, by po paru mrugnięciach zastygnąć w bezruchu.

– Ostatnia strona, nota z dzisiejszą datą – polecił, na powrót zasiadłszy w fotelu.

Były tam raptem cztery słowa, które czytałem w kółko z rozdziawionymi ustami, próbując zrozumieć sens.

– To musi być błąd.

– Doprawdy? – Uniósł brwi.

Przekartkowałem akta, porównując poprzednie wpisy. Wszędzie żywy. Wróciłem na koniec dokumentu, po raz kolejny z niedowierzaniem gapiąc się w tekst.

Aktualny stan: żywy / martwy

– Przecież trupa nieśli jak nic, sam zresztą widziałem! Oczy wybałuszone, jęzor na wierzchu, śladu ducha w ciele… Jutro Oldroyd ma pochówek z księdzem umawiać…

– Jutro?

– Dziś postanowił uczcić pamięć zmarłego, rozpijając najdroższą butelkę koniaku w najlepszym angielskim lokalu.

– U Maya, na Niedertor? – W głosie diabła rezonował niepokój.

– Chyba tak…

– Co też pan wygadujesz? – Zerwał się na równe nogi. – Toż to dwie ulice stąd! Idziemy, nie ma czasu do stracenia…

Porwał płaszcz z wieszaka, narzucił futrzaną czapę na łeb i wyszedł niemalże biegiem, nie pozostawiając mi innego wyjścia, jak tylko ruszyć w nocny chłód w ślad za nim.

***

– Wyborny! – Diabeł trzasnął w stół, aż huknęło. – Już się bałem, że zdążą panowie osuszyć flaszkę… To co, jeszcze po szklaneczce?

Nim ktokolwiek zdołał zaoponować, już trzymał butelkę w kwadratowej łapie, polewając wkoło na dwa palce pod kanonadą równie nieprzychylnych, co zafrasowanych spojrzeń.

– Remedium na żale! – Wychylił jednym haustem, po czym wziął się za nabijanie fajki. – Panowie pozwolą, że zakurzę…

Odpalił. Wkrótce oplotły nas welony dymu, dopełniając słodki aromat koniaku tytoniową nutą. Odkąd przybyliśmy do knajpy, rozmowa przy stole szła opornie, częstokroć ustępując dookolnemu gwarowi. Po prawdzie gości tego wieczoru było niewielu, lecz mimo to sala nie milkła choćby na moment – co rusz dzwoniły werble stołowej zastawy oraz wznoszonego do toastów szkła; wyfraczeni panowie przy barze dyskutowali nad kuflami piwa; to zachichotała dama z cygarniczką przy wyszminkowanych ustach, to znów rżnące w karty młodzieniaszki wyli z rozpaczy i o pomstę wołali, wygrażając pięściami. Popijałem małymi łykami, wsłuchany w ów kakofonię beztroski.

– Co pan mecenas taki zadumany? – Inżynier Pfeiffer trącił mnie łokciem.

– Pewno o trupie rozmyśla, he? – parsknął diabeł, szturchając w drugi bok. – Mnie natomiast chodzi po głowie słoninka, bo zakąsiłbym czymś…

Jak dotąd temat Blakeleya o dziwo nie padł ani razu – tuż po przyjściu w dwóch słowach nakreśliłem Oldroydowi stan rzeczy w kartotece, ten zaś pogładził tylko wąs, podziękował i na powrót zasiadł do stołu, gdzie czort już zacierał łapska, biorąc się do ledwo napoczętej butelki.

– Skoro o umrzyku mowa – ciągnął diabeł – to wielcem ciekaw, jak on właściwie dokonał żywota… Pan żeś go znalazł?

Ostatnie słowa skierowane były do inżyniera.

– No tak, ja, ale… Hmm…

– Tajemnica firmowa – warknął Oldroyd. – Tego brakowało, żebyście mi plotki po mieście rozpowiadali…

– Pan chyba żartujesz! – Diabeł grzmotnął się w pierś. – Toć u mnie jak na spowiedzi!

– Beucheltowi też tak gadałeś? Nawet w gazetach pisali o tajnych negocjacjach z pruską armią. Doskonale pamiętam. Cara szlag trafił jak rzadko i z marszu wszelkie kontrakty anulowano, a Beuchelt ponoć do dziś pluje sobie w brodę, że diabła na adwokata wziął.

– Coś pan taki cięty, słuchaj no pan…

– To ty słuchaj, capie parchaty! – Oldroydowi zbielały kłykcie, gdy wsparty na stole ciskał gromy. Mówił niemalże szeptem, cedząc słowa przez zaciśnięte zęby. – Nie dość, że gubisz duszę mego wspólnika, to jeszcze masz czelność przyłazić tu nieproszony, wypytywać bezczelnie i żłopać koniak za dwieście marek!

– Już się pan tak nie pieklij, rozumiem aluzję… – Klasnąwszy w ręce, czart począł uzupełniać szkło, tym razem lejąc po pół szklanki. – Trzeba było od razu…

Patrzyłem z przerażeniem jak Oldroyd czerwienieje na widok opróżnianej butelki.

– Won!

Jedno trzeba czarcisku oddać – potrafił szubrawiec pić. Rąbnął kolejkę na raz, ani odrobinę nie krzywiąc kudłatej mordy, po czym mlasnąwszy ze smakiem wstał.

– Do widzenia panom! – ryknął w teatralnym ukłonie. – Co złego, to nie ja…

Również chciałem pójść, lecz przytrzymany nagle przez Oldroyda na powrót zająłem miejsce.

– Siedź, Jabłoński. – Klepnął mnie w ramię. – Tobie akurat się należy.

Reszta wieczoru poszła gładko – przy kieliszku, angielskich papierosach i czymś na ząb. O koniaku oczywiście nie było mowy, ale wódkę u Maya serwowano równie wyśmienitą i na wiele sposobów – to z plastrem cytryny i cukrem, to z wątrobianką, odrobiną musztardy i ogórkiem; nawet wódka z domieszką jarzębiaku czy palinki śliwkowej – podobno prosto z Węgier przywiezionej – figurowała w karcie. Braliśmy wszystko jak leci, ciekawi, co też kryje się za kolejną wymyślną nazwą.

Gdy podano Wielkiego Mogoła, akurat wybijała północ.

– Piłem soś podobnego w Breslau zeszłej jesiesieni – wybełkotał Pfeiffer, nieprzywykły widać do mocnych trunków. – Tam na takie mówią… no, Nikolaschki…

– A u nas z kolei – Oldroyd przybrał ton mentora, akcentując jakby się krztusił – cock-tail…

– Sokolwiek to znaczy…

Wychyliliśmy, aż zapiekło na dnie przełyku. Czułem, że i nade mną zmęczenie bierze górę, dudniąc w uszach, dwojąc rozrzucone wokół popielniczki Playersy. Kołysany falami gorąca, wsłuchany w takt skurczów i rozkurczów świadomości, nie spostrzegłem w pierwszej chwili, że kelner rozstawiał już następną kolejkę.

– Proszę bardzo, trzy razy Kapelan Polowy dla panów…

Oleisty trunek o barwie bursztynu pachniał mieszaniną ziół i przypraw. Smaku nie poczułem.

***

– …a do tego żakieciku może wiśniowe pantofle? Czy granat lepszy?

O sukniach perełkowych prosto od paryskich krawców, wstążeczkach marszczonych, atłasach wielobarwnych lamówek, koronkach oraz piórach w kapeluszach Hela potrafiła trajkotać bez końca – tak długo, aż skapituluję i przystanę na popołudniowe trwonienie fortuny w najbardziej eleganckim domu towarowym Grünbergu. Potem egzotyczne desery, przejażdżka dorożką tuż po zmierzchu, kolacja, tańce do upadłego i szampan, na myśl o którym zawierciło mi w brzuchu.

– Co się tak krzywisz? Teraz moda na kolory…

Machnąłem tylko ręką, bo przez wyschnięte na wiór gardło mogłem co najwyżej odchrząknąć flegmę, wykrztusić odór fermentu. Gdyby Hela przyszła w jawie, oberwałbym za ten fetor, za przekrwione spojówki i dygot dłoni, ale kobiety jej pokroju nie przychodzą nigdy – zanadto piękne, zbyt nieuchwytne. Na tle rozlanego po pokoju słońca jej wyćmiona postać – cień wodnej nimfy, płochy i rozedrgany – nie pozwalała oderwać wzroku od niedopowiedzianych kształtów. Wciąż zagrzebany pod kołdrą, chłonąłem każdy ruch mej kusicielki.

– A tobie kupilibyśmy marynarkę, może w prążki? – Przyklasnęła bezgłośnie, podchodząc bliżej. – I melonik, koniecznie melonik! Ponoć u Graua wystawili nową kolekcję, z króliczej wełny…

Głos Heli, rozpędzony podnieceniem, wzbogacony o alikwoty ekscytacji, świdrował najwrażliwsze rejony mego mózgu, a ja zastanawiałem się – zupełnie na poważnie – czy by nie oblać głowy resztką wody w dzbanku. Ostatecznie postanowiłem ją jednak wypić.

Coś trzasnęło o podłogę, gdy sięgałem ku szafce nocnej.

– Do reszty oszalałeś? – Parsknęła, kucając obok wezgłowia. – Sypiasz z rewolwerem pod poduszką?

Ku memu zdumieniu istotnie tak było. Podniosłem wysłużonego sześciostrzałowca. Broń przyjemnie ciążyła w dłoni.

– A, bo z wróżby wyszło…

Palec wskazujący odruchowo powędrował na cyngiel. Pamiętałem jedynie strach – pozostałe wspomnienia z końcówki wieczoru pozostawały poza zasięgiem, zlane w bezkształtną breję.

– Z wróżby?

– Od starej Hanki. Trochę to było pokrętne, ale… Oldroyd ma mnie zabić – wychrypiałem w końcu.

Usiadła na brzegu łóżka, zakładając nogę na nogę, ze skrzyżowanymi na piersi rękoma, z nosem zadartym zawadiacko. Utkana z mroku sylwetka nie odcisnęła na pościeli choćby najlżejszego śladu.

– Po coś lazł do wiedźmy? – Nawet nie próbowała ukryć jadu. – Czyżby jakaś klątwa wierności? Odwar miłosny dla kochanicy?

Pociągnąłem z dzbanka, by rozwodnić błoto w ustach. Trzymany w drugiej ręce Enfield, nabity i woniejący smarem, dodawał otuchy.

– Hela, dajże spokój! Mówię przecież, że Oldroyd…

– To idź go zastrzel.

Zakrztusiłem się, wypluwając ostatni łyk na brodę.

– Co? Jak?

– Zwyczajnie – skwitowała jakby nigdy nic. – Pójdź do firmy i palnij mu w łeb. Po problemie. A teraz gadaj lepiej, jak to było z tą wiedźmą!

***

W porze popołudniowej rzadko kiedy można było kogokolwiek spotkać na korytarzach trzeciego piętra Englische Wollwaren Manufaktur – zakopani w stertach kwitów, utytłani inkaustem sekretarze i księgowi nawet na obiad nie schodzili, rachując bez wytchnienia, przybijając pieczęć za pieczęcią. Mijałem kolejne biura, w ciszy, wśród zawieszonego w powietrzu kurzu, niedostrzegalny zza zamkniętych drzwi, zza tapet i boazerii. Zatknięty za pas rewolwer z każdym krokiem ciążył coraz bardziej, jakby zaraz miał wypaść lub wypalić; wpijał się w ciało krawędziami lufy i bębna. Stanąwszy wreszcie przed gabinetem Anglika nasłuchiwałem czas jakiś, aż po kilku głębokich oddechach, bez pukania, z dłonią na rękojeści wszedłem do środka.

Wewnątrz panował nieład, potęgowany mnogością ksiąg i innych szpargałów, rozstawionych byle gdzie, poupychanych po szafach i regałach; nawet kałamarze były dwa – jeden na rogu biurka, drugi zaś na sekretarzyku. Wodziłem wzrokiem po pomieszczeniu, od kolekcji Dostojewskiego w przekładzie Marie von Thilo do świec w kandelabrach, od mosiężnej nogi globusa do papierów rozrzuconych po dębowym blacie, od rzeźbień foteli do płaszcza na wieszaku oraz parasola. Brakowało tylko Oldroyda.

Wyczekiwanie – rozwleczone do nieskończoności, odmierzane łomoczącym w piersi sercem – dręczyło bardziej niż perspektywa mordu. Pompowana wściekle krew i adrenalina nie pozwalały usiąść czy choćby przystanąć na moment, toteż krążyłem po gabinecie, co rusz trącając to i owo, biorąc w ręce co popadnie, byle zająć czymś umysł, zabić czas. Po nagłości ruchów i dygocie zaciśniętych ust czułem, że frustracja zaczyna brać górę, gdy wnet mą uwagę przykuł plik karteluszek, częściowo ukryty pod skórzaną teką. Na pierwszej z wierzchu, skreślone tłustym atramentem równo jak od szablonu, widniały zbite w ciąg litery:

MSZNNDZŁ

Pospieszenie przewertowałem resztę – zapisanych było raptem siedem stron, na każdej pojedynczy wiersz. Rozkładałem je po kolei na biurku, zepchnąwszy na bok bałagan pism i dokumentów, odczytując tekst za tekstem.

NWLLMBLKL

NCZŁWK

NCZJNCZG

ZPŁNPSTK

GRSZNŻPKŁ

LDRDZBJMN

Ostatnia z kartek wciąż drżała w mej dłoni, kiedy jęknęły zawiasy drzwi. Pogrążony w stuporze, ledwo zdołałem oderwać wzrok od wywróżonych wczorajszego wieczoru znaków.

– Jabłoński. Dobrze się składa.

Oldroyd podszedł bliżej, ani trochę nie stropiony mą obecnością. Odłożywszy arkusik, powędrowałem za jego spojrzeniem ku pozostałym kartkom, ułożonym na blacie w równym szeregu.

– Akurat miałem po pana słać w tej sprawie – oznajmił, wbijając w jedną z nich tłusty paluch. – Pfeiffer coś wspominał?

– Nie, ja przypadkiem… To znaczy…

Przeklinałem w duchu pomysły Heli i własną naiwność, poprawiając klapy surduta w nadziei, że skrywany pod nim rewolwer nie odznacza się zanadto. Anglik podszedł do okna, obojętny na me roztrzęsienie, wypieki na policzkach i kroplę potu, którą czułem na skroni.

– Wiesz pan, w czym leży problem mieszkańców tego miasta? – zapytał, odsłaniając firanę. – Każdy tu ma cyrograf, każdy z czartem paktuje. Ba! Z całych Prus chętni zjeżdżają, a nawet z Wilna czy Krakowa, byle tylko podpisać, byle za parę dodatkowych wieków w kotle wyćmiewać się wedle woli za życia i po śmierci. Gdy jednak przychodzi do płacenia… Pan na ten przykład – Spojrzał mi w oczy. – Pan się nie boisz? Wszakże mówimy o piekle…

Kłamstwo byłoby zbyt oczywiste.

– A co to ma do rzeczy, jeśli można wiedzieć? – odburknąłem, niechętny do obnażania słabości.

– Wszystko, Jabłoński, wszystko.

Wydobywszy z kieszeni paczkę papierosów, zasiadł w fotelu, gestem wskazując mi miejsce naprzeciwko. Odpalił, pochylony ku mnie, z cieniem igraszki na pucołowatym obliczu.

– Ile byś pan dał – głos miał równie miękki, jak wstęga wypuszczanego z ust dymu – by się diabłu wymknąć, by przepaść na dobre w jawie i cieniu, ot tak, na zawołanie?

Uniósł brew. Wystarczyła chwila, kilka mrugnięć oraz niemych ruchów warg, bym pojął znaczenie słów Oldroyda.

– Ani żywy, ani martwy… – mówiłem cicho, bardziej myśląc na głos, niż szukając potwierdzenia. – Więc Blakeley, kancelaria, wpis w kartotece…

– Musieliśmy mieć pewność.

– Pan jesteś wariat!

– Bynajmniej drogi mecenasie. – Zaśmiał się, strzepując popiół do rzeźbionej w kamieniu popielniczki. – Jestem biznesmenem.

***

Podpis – charakterystycznie obły i drobny zarazem – a także odciśnięta w laku pieczęć wyglądały na autentyczne, zresztą cała nota skreślona była odręcznie, co rozwiewało wszelkie wątpliwości. Porównałem jeszcze ze wzorem, sprawdziłem pod lupą ten czy ów szczegół – bardziej z przyzwyczajenia niż z konieczności. Pfeiffer przyglądał się z założonymi rękoma, oparty o ścianę obok stolika.

– Żebyś pan nie myślał, że go sami ukatrupiliśmy – powiedział, wciąż niepewny mego werdyktu.

Po raz ostatni powiodłem wzrokiem po brzuchatych literach.

Ja, niżej podpisany, dobrowolnie i w pełni władz umysłowych wyrażam chęć przeniesienia swej duszy na Maszynę Analityczną, będącą własnością spółki Oldroyd & Blakeley. Niniejsza decyzja jak i związane z nią procedury objęte są klątwą tajemnicy firmowej, zdejmowanej dla osób upoważnionych wedle uznania mego wspólnika, Marka Oldroyda. W przypadku niepowodzenia biorę na siebie całą odpowiedzialność.

William Blakeley

– W porządku – westchnąłem, oddając kartkę inżynierowi. – Wchodzę w to. Z tym że nie bardzo rozumiem, jakim sposobem…

– Spokojnie Jabłoński, nie wszystko na raz. Chodźmy. – Sięgnąwszy po płaszcz, ruszył ku tylnym drzwiom. – Tylko ubierz się pan, bo w warsztacie na kość idzie zmarznąć.

Musieliśmy przeciąć dziedziniec i obejść główną halę produkcyjną, by następnie odbić w lewo, za składem oraz połączoną z nim drewutnią. Mimo wczesnej pory, słońce opadało już ku dachom, wydłużając cienie drzew i kominów, skrząc złotobarwnie na śnieżnych zaspach. Szedłem w zapiętym po szyję kożuchu tuż za Pfeifferem, który tłumaczył bez wytchnienia, dysząc przy tym niczym parowóz.

– Dusza ludzka, nasza świadomość, wspomnienia, ogół procesów myślowych – cała ta metafizyka człowieczeństwa wymaga wszakże fizycznych fundamentów. Mówiąc ściślej, wszyscy jesteśmy uzależnieni od pewnego rodzaju materii, od swoistego nośnika, czy to w jawie, czy w cieniu.

Co parę kroków zerkał przez ramię, by upewnić się, że nadążam. Potakiwałem bez słowa, nie chcąc przerywać.

– Na dobrą sprawę – ciągnął dalej – substancja jako taka odgrywa niewielką rolę, byle była odpowiednio plastyczna. Gorzej z wyrywaniem duszy i późniejszym zapisem. Opracowanie mechanizmu zajęło nam ponad rok, a budowa maszyny drugie tyle.

– I co ona niby robi? – zapytałem, gdy stanęliśmy przed drzwiami.

– Wróży. Czekaj pan, bo znowu cholerstwo przymarzło…

Mocował się z kłódką, pobrzękując pękiem kluczy, zgrzytając szarpanym w tę i we w tę pałąkiem. W mroźnej ciszy takie dźwięki potrafią krzesać echa.

– Maszyna wróży? Jak?

– Z krwi. No żeż w rzyć chędożona…

W akompaniamencie sapnięć i postękiwań inżyniera zamek szczęknął wreszcie i ustąpił. Pfeiffer wszedł pierwszy.

– Uwaga na próg!

Konstrukcja rodem z powieści Juliusza Verne’a dominowała wnętrze, długa na dobre cztery metry, wysoka pod sufit. Odlane z żelaza tłoki i przekładnie, stal kół zębatych, rzędy pokrytych brązem cylindrów i wałów zlewały się w jedno – perfekcyjnie gładkie, lśniące w ostatnich promieniach grudniowego popołudnia. Obejrzawszy machinę ze wszystkich stron, gwizdnąłem z podziwem.

– Sam żeś ją pan wymyślił?

– Nie do końca… – odparł zapatrzony w szeregi trybów i wielokrążków. – Pomysł zaczerpnąłem od pewnego angielskiego matematyka, lecz konieczne były liczne modyfikacje. Popatrz pan na przykład tutaj…

To rzekłszy, począł objaśniać co istotniejsze fragmenty mechanizmu, zafascynowany każdym podzespołem, jakby właśnie odkrywał jego przeznaczenie. Maszyna przypominała działaniem krosno Josepha Jacquarda, znane mi chociażby z naszej fabryki, z tym że w pełni zautomatyzowane, napędzane silnikiem parowym i rozszerzone o kilka dodatkowych funkcji.

– Tu wlewamy krew, wystarczy niecała uncja. – Wskazał niewielkich rozmiarów naczynie, ni to kolbę, ni alembik, wmontowane w gmatwaninę miedzianych rur. – Następnie moduł destylatora przeprowadza ciąg wróżb, kropla po kropli, zapisując wyniki na kartach perforowanych, o tam mamy podajnik. Konfiguracje wybijanych w pojedynczym cyklu otworów odpowiadają wywróżonym zmiennym, reprezentując dajmy na to ulubiony kolor, takie a takie wspomnienie domu rodzinnego, lęki, obsesje, preferencje polityczne czy inne składowe, które po zsumowaniu, tutaj w młynie, tworzą unikalny byt. Widzisz pan zapadki na obręczach…?

– Toż to absurd! – wypaliłem, ucinając wywód. Pfeiffer aż się skrzywił, wyraźnie zaskoczony mym wtrąceniem. – Żebyście i baryłkę juchy utoczyli, będzie tego co najwyżej na drobny ułamek ducha, marne przybliżenie człowieka. Ta garść informacji…

– W zupełności wystarcza. – Tym razem to on przerwał, błyskawicznie odzyskawszy kontenans. – Pomyśl pan. U diabła przecież podobnie. Wyćmiewamy się jak w malignie, dosłownie niczym cienie samych siebie. Szczątkowe zmysły, zaburzona empatia, tylko rozum jako tako bez zmian. Poza tym… – dodał po chwili namysłu. – Powiedz pan szczerze – czy Tadeusz Jabłoński, który od tańców woli bilard, do teatru chadza raczej na komedie niż na dramaty, a miast „Grünberger Tageblatt” czytuje „Grünberger Wochenblatt” naprawdę będzie diametralnie różną od pana osobą?

Przymknąłem oczy. Momentalnie napłynęły obrazy wieczorów z Helą na balach i popijawach, oraz wszelkiej maści gazet, kupowanych przeze mnie nałogowo jak popadnie.

– Tak czy owak… – rzuciłem krótko, nie chcąc podejmować jałowej dyskusji. – Maszyna nie działa. Widziałem kartki w biurze.

Zaśmiał się, kręcąc głową.

– Działa, działa. – W głosie zaczynała mu pobrzmiewać irytacja. – Tak prędko wypruła duszę Blakeleyowi, że biedak padł trupem nim stanęła ostatnia przekładnia. Zresztą jak inaczej wytłumaczysz pan status quo umrzyka? A że mu nie w smak taka wieczność, cóż poradzić…

– No nic… – Wzruszyłem ramionami. – Czas wracać do papierów.

Wiedząc wszystko, co konieczne do sporządzenia dokumentacji projektu, pożegnałem inżyniera, który chciał jeszcze pomajstrować w warsztacie.

– Panie Pfeiffer – zawołałem, odwróciwszy się w drzwiach. – Dlaczego same spółgłoski?

Zastygł w pół ruchu, z rozchylonymi ustami, z czołem przeciętym fałdą zmarszczek. Jedynie gałki oczne wędrowały tu i tam, podążając za torem myśli.

– A to akurat pomysł Oldroyda. – Pojął w końcu. – Dla oszczędności czasu, ot, cała tajemnica…

***

Siedziałem na czubku wieży ratuszowej, wyćmiony w blasku półksiężyca, nad miastem pogrążonym we śnie. Przykryty śniegiem, zamarły w bezruchu Grünberg tchnął spokojem – jakby nie padł żaden trup, a płonący w oddali warsztat Englische Wollwaren Manufaktur był kolejną latarnią gazową. Spoglądałem na puste place, na biel nieodśnieżonych ulic i dachy czynszówek – pod jednym z nich, gdzieś za bryłą zboru ewangelickiego, oblewał mnie pot i szarpały drgawki; w cieniu natomiast ledwo czułem echo bólu.

– To żeś pan sprawę rozwiązał, nie powiem... – Diabeł pojawił się znikąd, wypluty przez noc. – Tylko płaszcza szkoda, paskudne te dziury.

Przycupnął na gzymsie obok i zakopcił.

– Co tam tak rozgorzało? – Wskazał fajką w kierunku dogasającego już pożaru. – Papierów tyle? Węgiel jakiś?

– Nafta – odparłem, mimowolnie przywołując wspomnienie oleistego swędu.

Maszyna terkotała bez ustanku w rytmicznym staccato, kiedy rozlewałem ostatnią butlę po walcach, zapadkach i sześciennych klockach modułu drukarskiego. Najistotniejsze wszakże były elementy drewniane – stelaż konstrukcji, część obudowy, podstawa oraz liczne kołowroty. Ma ręka zastygła na moment, gdy mechanizm zaklekotał i szarpnął ze zgrzytem, odbijając literę na przesiąkniętym arkuszu. Pochyliłem się nad nim, przyświecając ostrożnie – Blakeley nadal pisał to samo, znak po znaku, z uporem golema.

JBŁŃSKZBJMNJBŁŃSKZBJMNJBŁŃSKZBJMNJBŁŃSK

Wtedy huknęło. Pierwszy strzał przydzwonił o rurę obok mej głowy, drugi zaś przeszył rękaw na wylot, wyrywając przy tym strzępy skóry i mięśnia. Upuściłem lampę. Oldroyd wrzeszczał coś z drugiego końca pomieszczenia, lecz słowa szatkowane hurkotem trybów i przekładni bardziej przypominały dziki ryk aniżeli mowę. Potem był tylko ogień.

– Pięknie buchnęło… – czart jakby czytał w mych myślach, zadumany, zapatrzony w dal. – Dobrze, żeś pan w porę czmychnął.

Mechaniczny stukot cichł zwolna, ustępując płomieniom. Kucnąwszy za stołem, mocowałem się z kołkami kożucha, nieczuły na palący płuca żar i ból rozprutej kończyny – byle czym prędzej wyszarpnąć rewolwer spod poły, odwlec kurek, wypalić. Od strony drzwi dolatywały ciskane co rusz przekleństwa; padł też kolejny strzał, rykoszetując o ścianę za mymi plecami. W odwecie opróżniłem cały bęben, waląc na oślep przez zasłonę dymu i ognia.

– Nie powinno go tam być. – Ma pięść zwinęła się w kułak, zadrżała. – Nie o tej porze…

– Lepiej tak niż odwrotnie, sam pan przyznaj.

Przed oczami wciąż miałem wygięte w precel ciało – ani konwulsyjnej drgawki, ani tchu w podziurawionej piersi. Cieknąca po deskach krew przybrała barwę rdzy i konsystencję oleju. Dopiero po opuszczeniu warsztatu, po paru haustach mroźnego powietrza uświadomiłem sobie, że dla anglika to już koniec, że przecież nigdy nie podpisał cyrografu.

– Od początku tak to planowałeś, co?

Diabelski rechot odbił się od kamienic i ucichł równie gwałtownie, wchłonięty przez noc.

– Dobre sobie! – prychnął. – Że niby ja?

– A od kiedy to kotły w śniegu wybuchają? I ta wróżba wymuszona, niech ją szlag…

Obydwoje zamilkliśmy – on z miną markotną, ja nazbyt rozgoryczony, by kontynuować. Jedynie fajkowy dym dryfował nieprzerwanie ku gwiazdom, snując się między konstelacjami.

– Czemu więc? – podjął po chwili. – Skoroś pan wiedział?

– Jeden diabeł wystarczy.

– Czyżby? – Błysnęły rozognione ślepia. – Kiedyś wierzyłem, że za dach nad głową, pajdę świeżego chleba z masłem i wina pod dostatkiem będą ludziska kolejkami stać do kotła. Dzisiaj kamień filozoficzny to mało, wyćmiewać by się chcieli w zamian za nędznych parę wieków pokuty, wróżyć i czarować za marną część duszy. Ech, minęły już czasy Heleny Klich i Elżbiety Grasse…

Westchnął z żalem, przygarbiony jak gargulec.

– Pomogłeś im wygrać proces, prawda?

– Ano.

– Co one ci dały, jeśli można spytać?

– Wszystko, panie Jabłoński, wszystko co dać mogły. Wierność, strach, pokorę, łzy, ostatni oddech, resztę wieczności. Były moje.

W gwałtownym podmuchu wiatru zaklekotały okiennice, zafurkotał wiatrowskaz na pobliskim dachu, coś skrzypnęło przeciągle. Tu i ówdzie nad miastem przetaczały się atramentowoczarne plamy chmur.

– Ciekawe, czy gdyby wówczas spłonęły – pomyślałem na głos – historia podążyłaby innym torem…

– Prawdziwe wiedźmy na stosie? – parsknął, kręcąc głową. – Ha! Powinieneś pan bajać po karczmach, a nie kwity i dokumenty spisywać. Równie dobrze moglibyśmy rozprawiać o smoku wawelskim czy, bo ja wiem, o królu szczupaku.

– O królu szczupaku? Pierwsze słyszę.

– A, długo by gadać…

Kilka płatków śniegu – przywianych skądś, zagubionych – opadło miękko na ratusz i plac rynkowy.

– Do świtu daleko…

Wkrótce rozpadało się na dobre. Diabeł pykał fajkę, snując opowieść o bardzo niezwyczajnym królu bez berła i korony, co ani brosz, ani szat aksamitnych czy choćby zwykłych portek nie nosił; a ja słuchałem, wpatrzony w śnieżycę oraz śpiące pod nią miasto, śniące sny o winie i czarownicach, o czarcich paktach i historiach cudacznych, o fantazjach.

Leszek Bigos

Ecce Homo

Opowiadanie ukazało się w magazynie Smokopolitan 3/2017

1

– Ukrzyżuj! Ukrzyżuj go!

– Na krzyż z nim!

– Precz!

Poncjusz Piłat powiódł wzrokiem po zgromadzonych na rozległym dziedzińcu przed Pretorium. Brodate twarze spalone słońcem, napięte i wykrzywione w karykaturalnych skurczach nienawiści. Usta porozciągane do granic w chrypliwych krzykach. Oczy, w których mógł odczytać wyrok, jaki za chwilę miał wydać.

Fanatyczna energia kryła się pod jeziorem żółtych i brązowych płaszczy, których rogi zdobiły frędzle, świadczące o pobożności i cnocie. Ci z najdłuższymi frędzlami krzyczeli najgłośniej i podburzali tłum. Było już po południu, lecz pod chroniącymi głowy ludzi płótnami kufiji panowała taka temperatura, jakby słońce w zenicie rozpalało kamienistą Pustynię Judejską. Piłata otaczała ślepa żądza mordu i zbiorowe szaleństwo skąpane w kurzu i zapachu ludzkiego łoju.

„Dlaczego faryzeusze musieli przyprowadzić mi tego przybłędę akurat dziś, w przeddzień Szabatu? Nie chcieli skalać się, pokrwawić sobie frędzli? Mam przybić go do drzewa, by oni mogli jutro z uśmiechem nałożyć świeży tałes, odmówić osiemnaście błogosławieństw i wznosić do nieba czyste ręce?”

Plecy Poncjusza zesztywniały już dawno, a kostniejący lęk z wolna piął się w górę. Namiestnik oddychał płytko, wyschnięte gardło zdawało się samo zaciskać pod naporem niewidzialnej siły.

– Którego z tych dwóch chcecie, żebym wam uwolnił?

– Barabasza! – krzyczeli Żydzi. – Uwolnij nam Barabasza!

Piłat obejrzał się na więźniów. Jezus w purpurowym płaszczu i koronie z ciernia wyglądał na pogodzonego z losem. Po opuchliznach i siniakach na jego twarzy spływały strugi krwi. Patrzył na tłum wzrokiem pełnym współczucia, jakby to nad ich głowami wisiał wyrok śmierci. Piłat miał ochotę podejść, strzelić go w twarz i wrzasnąć: „opamiętaj się wreszcie!”.

Barabasz z kolei stał jak wryty, jakby bał się ruszyć, żeby to, co widział, nie prysło jak sen. Widać było jednak, że rozpierała go energia: miał ochotę pić, tańczyć, krzyczeć! Tańczyły tylko jego sprytne oczy: żylaste ciało, które przyjęło swoją porcję razów podczas przesłuchania, czekało cierpliwie.

– Cóż więc mam uczynić z Jezusem, którego nazywają Mesjaszem?

– Na krzyż z nim! Na krzyż!

Fala ogłuszających wrzasków spiętrzyła się i Piłata zdjął lęk, że przygniecie go, wydusi powietrze z płuc już na zawsze. Z trudem wziął głęboki oddech jakby na przekór, na wszelki wypadek, aby choć trochę opóźnić moment, kiedy strach przed gniewem tłuszczy wykwitnie w końcu na jego twarzy.

– Cóż on złego uczynił? Nie znalazłem w nim nic zasługującego na śmierć.

– Ukrzyżuj!

– Na krzyż!

– Czyż króla waszego mam ukrzyżować? – spytał Poncjusz.

– Poza Cezarem nie mamy króla – odpowiedział któryś z kapłanów.

Piłat wspomniał na słowa, które padły wcześniej: „Jeżeli Go uwolnisz, nie jesteś przyjacielem Cezara. Każdy, kto się czyni królem, sprzeciwia się Cezarowi”. Pomyślał: „Czy warto stawać w obronie człowieka, który sam wydaje się nie przejmować swoim losem?”.

Spojrzał jeszcze raz na Jezusa. Ten zwrócił ku niemu twarz, a jego oczy mówiły: „czyń swoją powinność”. Piłat zacisnął zęby. Obrócił się i skinął ręką na służkę, która przyniosła misę pełną wody. Namiestnik sięgnął do niej, aby umyć ręce i uwolnić się od odpowiedzialności, kiedy nagle…

Nie.

Nie tym razem.

Nie ugnę się przed nimi.

Odesłał służkę ruchem ręki. Zgromadzeni w pobliżu faryzeusze i saduceusze wstrzymali oddechy w niedowierzaniu. Widząc ich reakcję, Piłat nabrał pewności siebie, a jego twarz stężała. Wystąpił do przodu, uniósł ręce i trzymał je, dopóki tłum nie umilkł, po czym przemówił donośnym głosem:

– Nie znajduję żadnej winy u Jezusa z Nazaretu. Od teraz jest wolnym człowiekiem i niech nie spotka go żadna krzywda. Com powiedział, powiedziałem.

Cisza na placu była tak przejmująca, że można było usłyszeć zgrzyt sandałów Piłata o marmurową posadzkę, gdy odwracał się w stronę Pretorium. Po chwili tłum eksplodował, a szpaler legionistów z tarczami i włóczniami z trudem odgradzał go od schodów. Gardłowe wrzaski i złorzeczenia atakowały uszy Piłata, lecz nie robiły już na nim żadnego wrażenia.

– Do lochu z nim. – Wskazał na Barabasza, po czym przeniósł wzrok na Nazarejczyka. – Zdejmijcie z niego te przeklęte ciernie, obmyjcie go i przyprowadźcie do mojej komnaty.

Twarz Chrystusa zamarła gdzieś pomiędzy niedowierzaniem, ulgą i lękiem. Kiedy Piłat zniknął w podcieniach Pretorium, Jezus przypomniał sobie drżenie swojego ciała, skomlący płacz i modlitwy, które zanosił do Ojca w Ogrodzie Oliwnym, myśląc, że teraz wie, co oznacza przemożny ludzki strach. Jednak nie. Nigdy w życiu nie bał się tak bardzo jak teraz, patrząc na wrzącą z nienawiści tłuszczę.

2

Straż powiodła Jezusa do lochu, gdzie rozebrał się do naga, po czym wylali na niego trzy cebry wody i rzucili stary strzęp lnianej tkaniny do wytarcia. Następnie dali mu jego własne zakrwawione szaty i zaprowadzili do Piłata.

Sala triclinium była przestronna, ze ścianami z rzeźbionych kamiennych bloków, gładką marmurową posadzką i wieloma klinai, które stały puste. Namiestnik leżał na lewym boku na jednej z nich, podpierając głowę, a w prawej dłoni trzymał puchar, który właśnie napełniała bladoskóra niewolnica. Na niskim stoliku stał półmisek pełen pasów pieczonej jagnięciny zawijanej z kozim serem oraz obrane ćwiartki pomarańczy i kandyzowane daktyle bez pestek.

– Jesteś głodny? Król żydowski też musi coś jeść – głos Rzymianina odbijał się od pustki w pomieszczeniu i powracał.

Jezus nic nie odpowiedział. Piłat wzruszył ramionami i odprawił dziewczynę. Zostali sami.

– Intrygujesz mnie, Galilejczyku. Sam fakt, że te faryzejskie żmije z taką zapiekłością pragnęły cię zgładzić, był dla mnie wystarczającym dowodem twojej niewinności. By wyjść tak, jak przyszedłeś, wystarczyły dwa słowa z twoich ust: „jestem niewinny”. Zamiast tego, śmiałeś prowokować mnie. „Nie miałbyś żadnej władzy nade mną”… – Piłat pokiwał głową z niedowierzaniem. – Wiedziałeś dobrze, czym grozi rzucanie takich słów w twarz namiestnika rzymskiego na oczach całego dworu.

Wrzucił sobie do ust daktyla i zapytał, przeżuwając:

– Dlaczego chciałeś umrzeć?

Jezus nadal milczał.

Twarz Piłata zasnuła się cieniem. Wstał i zbliżając się do Jezusa, mówił:

– Donoszono mi o znakach, które czynisz. Ślepym wzrok dajesz, oczyszczasz trędowatych, wypędzasz złe duchy. Popatrz mi w oczy. – Stanął twarz w twarz z Nazarejczykiem. – Moja żona obudziła się wczoraj w nocy na wpół żywa ze strachu. Śniła straszne sny z twoim udziałem, choć nie widziała cię wcześniej na oczy. Ostrzegała mnie przed tobą. Czy to ty zesłałeś na nią te koszmary, abym cię skazał?

Jezus nic nie odpowiedział.

– Zaczął się szabat, żaden Żyd nie powinien podnieść na ciebie ręki. Mimo to, dla pewności, dam ci eskortę do bram miasta. Przejdziesz przez nie po raz ostatni w życiu.

Na twarz Jezusa wstąpiło zaskoczenie. Napisane było przecież, że Syn Człowieczy nie może zginąć poza Jerozolimą.

– Będzie, jak rzekłeś.

Piłat skrzywił się w pogardzie.

– Precz.

3

Było już po zmroku. Za bramą Jerozolimy czekali dwaj uczniowie, którzy wcześniej z napięciem obserwowali proces na dziedzińcu Pretorium.

– Rabbi, uchodźmy stąd czym prędzej! – gorączkował się Jan, którego młodzieńczą brodę można byłoby ogolić drewnianą łyżką. – Całe miasto podburzone przeciw tobie! Po szabacie będą szukać samosądu!

– Mamy więc cały dzień, prawda? – odparł Jezus z uśmiechem. – Przestańcie się tropić, jakby wam wszystkie ryby na straganie skisły.

– Panie, wkrótce faryzeusze zatrują swoim jadem całą Judeę – dodał Piotr z troską. – Udajmy się do Betanii, tam będą czekać na nas inni uczniowie. Rozmawiałem z Łazarzem, Martą i Marią, udzielą nam schronienia. Stamtąd możemy udać się do Galilei lub Cezarei, tam poczekamy, aż gniew ludu ucichnie.

– Dziś gniew, jutro płacz. Zamiast się bać, lepiej ich pożałujcie, bo przypieczętowali swój los. Pogańskie stopy zdepczą świątynię Jeruzalem, przewrócą każdy kamień i splugawią każde łono. Ci, co dzisiaj pokazali kamienne serca, jutro będą kamienie jeść.

To powiedziawszy, zdjął sandały i strząsnął z nich kurz w kierunku miasta. Uczniowie tylko raz widzieli swojego mistrza w gniewie: gdy wypędzał kupców właśnie ze świątyni w Jerozolimie. Wówczas targała nim pasja. Teraz jego prawdziwa twarz kryła się za maską obojętności, jak wówczas, gdy dogorywa twój wierny pies i musisz go dobić, a nie chcesz okazać słabości na oczach żony i dzieci.

– Chodźmy – powiedział Chrystus.

Szli w całkowitych ciemnościach, zdani na gwiazdy. Betania była oddalona o piętnaście stadiów na północny wschód od Jeruzalem. Po kilku godzinach marszu, w środku nocy, zapukali do drzwi Łazarza.

Gdy weszli do środka, Maria i Marta z płaczem przypadły Jezusowi do stóp. W izbie byli też: Łazarz, bracia Piotra i Jana – Andrzej i Jakub, Filip z Betsaidy, Tomasz, Mateusz i Szymon Kananejczyk. Wszyscy bardzo się ucieszyli na widok mistrza, każdy chciał go objąć, dotknąć, by przekonać się, że to nie sen. Znać było po nich, jak bardzo byli zdenerwowani. Jezus wejrzał na swoich uczniów i oblicze mu posmutniało.

– Czekamy jeszcze na… – zaczął Jakub zwany Większym, brat Jana.

– Nie czekamy. Bartłomiej, Juda Tadeusz i Jakub, syn Alfeusza, nie wytrzymali tej próby – przerwał mu Jezus. – Nie smućcie się jednak. Nieważne, jak mocno będą potrząsać sitem: przez oka wypadnie tylko żwir niegodny tego, by na nim budować. Ostaną się prawdziwe skały.

Spojrzał na Piotra, którego ogarnął wstyd. Wszyscy wiedzieli już bowiem, co wydarzyło się poprzedniej nocy, nim kur zapiał. Piotr otworzył usta, by zapewnić, że nigdy więcej… lecz zaraz je zamknął.

– Nauczycielu… – zagadnął Tomasz, który najszybciej otrząsnął się z uniesienia, a potem pogrążył w zagadkowej melancholii – gdy zostałeś pojmany, gdy zabrali cię przed oblicze arcykapłana, Heroda Antypasa, Piłata – westchnął – zdążyliśmy pogodzić się już z twoją śmiercią. Proroctwa i przepowiednie, które nam objawiłeś, o swoim losie, o śmierci za grzechy, powstaniu z martwych i zbawieniu świata, nabrały sensu. Byliśmy zagubieni jak szczenięta w lesie, ale kiedy dotarło do nas, że twoja ofiara jest prawdziwa, wszystkie słowa twojej nauki ułożyły się w całość! Zrozumieliśmy, uwierzyliśmy! Teraz, gdy powróciłeś… Wiesz, że nikt nie cieszy się tak jak my, Rabbi, ale nie wiemy, co myśleć. Po co było to wszystko? Co teraz?

Jezus podszedł do Tomasza i położył mu rękę na ramieniu.

– Czego ode mnie oczekujesz, Tomaszu? Ran, w które mógłbyś włożyć ręce? Nie martw się, doczekasz jeszcze swojej ofiary. Prędzej, niż byś chciał.

Zwrócił się do wszystkich:

– Co ja widzę? Macie miny, jakby wam jaki skazaniec z krzyża uciekł! – Izbę wypełniły stłumione, nieśmiałe śmiechy. – Cieszmy się chwilą, póki trwa. Łazarzu, pozwól nam się wzmocnić i wypocząć, czeka nas długa droga. Z woli Ojca, moje posłannictwo jeszcze nie skończone. Przygotuj też jedno dodatkowe nakrycie i miejsce do spania.

Łazarz zdziwił się, lecz nic nie powiedział. Maria i Marta usługiwały Jezusowi i uczniom. Wszyscy w spokoju jedli pieczoną jagnięcinę i chleb, a po wieczerzy rozmawiali tak, jakby wczorajszych wydarzeń w ogóle nie było. Śmiali się, żartowali, aż w końcu dopadło ich znużenie. Sposobili się na spoczynek, gdy nagle rozległo się pukanie do drzwi. Trwoga wypełniła ich serca, lecz Jezus uniósł uspokajająco rękę:

– Przyjaciel.

Łazarz otworzył drzwi: stał w nich faryzeusz Nikodem, cały w pyle drogi, z widoczną zadyszką. Zaskoczony Łazarz zaprosił go do środka, Marta podała jedzenie i wino. Uczniowie pozwolili mu zjeść, lecz zgromadzili się wokół niego wyraźnie zaniepokojeni. Nikodem posilił się, po czym westchnął głęboko.

– Po wyroku Piłata Kajfasz zwołał nadzwyczajne zebranie Sanhedrynu. Nie było to trudne, gdyż większość członków przebywała w Jerozolimie. Oglądanie twojego ukrzyżowania miało być dla nich prawdziwym świętem. Nie muszę chyba mówić, jak dalece byli niezadowoleni.

Uczniowie spojrzeli po sobie, a Nikodem kontynuował:

– Przybywam prosto z obrad. Sanhedryn nałożył szam-tę na ciebie, panie, a także na twoich uczniów i na wszystkich, którzy wam sprzyjają. Ktokolwiek uwierzy w twoje nauki lub choćby udzieli wam schronienia, zostaje bezwarunkowo usunięty z synagogi i winien jest śmierci jako heretyk.

– Jak to możliwe? Nie boją się reakcji ludu? – wściekł się Piotr.

– Już nie – odparł Nikodem. – Sympatia tłumu złudna jest jak przychylność jawnogrzesznicy. Faryzeuszom udało się rozpętać żądzę krwi, która nie została zaspokojona, przeto łatwo było wmówić ludziom, że uniewinnienie ciebie, Rabbi, to niesprawiedliwość, a do tego gwałt na tradycji. W końcu Piłat nie uwolnił Barabasza, czyli sprzeciwił się woli ludu podczas święta. Kiedy tu siedzimy, z ust do ust płynie pogłoska, że jesteś, panie, stronnikiem Rzymu, poplecznikiem znienawidzonych okupantów, przysłanym, by siać ferment i podzielić cały zbór żydowski, by łatwiej było im go kontrolować. Taką wykładnię będą głosić faryzeusze w każdej synagodze, od Beer-Szeby po Antiochię.

Uczniowie pobledli, a ich oczy uciekły w stronę Chrystusa.

– Nieważne, jak mocno będą potrząsać sitem… – wspomniał Jezus, patrząc na Tomasza. – Dzięki za nowiny, Nikodemie.

– Rabbi, ja… ja także głosowałem za szam-tą. Mój głos i tak nic by nie zmienił, a nie chciałem się zdradzić jako twój stronnik, by móc bez podejrzeń przyjechać i cię ostrzec.

– Wiem. Zawsze będziesz mi przyjacielem i czeka na ciebie miejsce w domu mego Ojca.

Nikodem nie odpowiedział, tylko ukłonił się, opuszczając wzrok.

– Kładźcie się, trzeba nabrać sił. Wyruszamy przed świtem – powiedział Jezus.

Nikt, poza nim, nie zmrużył tej nocy oka.

4

Jezus z uczniami opuścił rano miasto i zaprowadził ich w góry, gdzie nie rosło nic poza rachitycznymi, kolczastymi krzewami. Uderzył laską w skałę i natychmiast trysnęła z niej woda.

– Poczekajcie tu na mnie. Ja udam się na szczyt, aby się modlić.

– Nauczycielu, a co będziemy jeść? – spytał Filip.

– Wiara niech będzie waszym pokarmem – odpowiedział zagadkowo Chrystus i odszedł.

Uczniowie pozostali sami na przełęczy. Po chwili poszli nazbierać chrustu, każdy w swoją stronę, aby było z czego rozpalić ognisko na noc. Pod wieczór ich puste brzuchy dały o sobie znać.

– Wiara nie jest tak sycąca, jak myślałem – rzekł Tomasz, strzyknąwszy śliną w ognisko.

– Nie bluźnij – napomniał go Piotr. – Jeszcze wątpisz? Po tym wszystkim, co widziałeś?

– Po prostu nie podoba mi się myśl, że gdziekolwiek pójdziemy, możemy znaleźć śmierć.

– Lepiej nam umrzeć z nim, niż żyć bez niego – wtrącił Jan gorliwie.

– Młody jesteś i głupi – przerwał mu Jakub. – Zostawiliśmy za sobą całe życie, a przychodzi nam sczeznąć samotnie w górach – dodał, grzebiąc patykiem w ogniu.

– Czego aż tak ci brakuje, bracie? Łatania sieci? Oprawiania ryb? – odparł z wyrzutem Jan.

Rozgorzała kłótnia, którą przerwał… odgłos beczenia. Apostołowie z zaskoczeniem spostrzegli jednorocznego koziorożca, stojącego na krawędzi kręgu światła, które rzucało ognisko. Koźlę w milczeniu weszło między uczniów. Andrzej bez namysłu wyjął nóż, podciął koźlęciu gardło i podstawił pod nie naczynie, do którego spływała krew. Uczniowie oprawili zwierzę, upiekli je na ogniu i najedli się do syta.

Nikt się już tego wieczora nie odezwał. Milczenie zgęstniało tak nieznośnie, że czym prędzej udali się na spoczynek. Przez następne dni patrzyli na siebie podejrzliwie, czasem oddalali się dwójkami, by szeptać w ukryciu. Przeważnie jednak chodzili po chrust samotnie i tak też spędzali czas. Jedyne, co łączyło ich, to spotkania przy strumieniu bijącym ze skały, gdzie pili i kąpali się, oraz wieczory, kiedy o tej samej porze przychodziło do nich koźlę, które jedli. I tak przez tydzień.

Ósmego dnia rano Jezus zszedł z góry i stanął między śpiącymi jeszcze apostołami. Obudzili się i spostrzegli jego smutne oczy i zobojętniałą twarz.

– Idziemy do Kafarnaum – powiedział i ruszył, nie czekając. Uczniowie w pośpiechu zwinęli obozowisko i poszli za nim.

5

Szli na północ doliną Jordanu, unikając większych miast. Jezus nauczał w wioskach rybackich Samarii, nie zważając na ich pogaństwo.

– Czemu szemracie? – pytał Jezus uczniów. – Co waszym zdaniem jest milsze Bogu: odnaleźć jedną zbłąkaną owcę z własnego stada, czy pozyskać dziesięć nowych owiec, by dalej się mnożyły na jego chwałę? Przez swoją próżność i ślepotę, stracili Żydzi wysokie miejsce przy stole w Królestwie Niebieskim. Teraz każdy, kto zechce oddawać cześć Panu, może dostąpić wiecznej nagrody. Ile razy wam powtarzałem, że ostatni będą pierwszymi?

Żaden z uczniów nie odpowiedział.

Dotarli w końcu do Galilei. Odbili na zachód i udali się w stronę Nazaretu. Wieść dotarła tam z wyprzedzeniem, toteż Maria, matka Jezusa, wybiegła mu na spotkanie. Upadła synowi do stóp i zapłakała gorzko.

– W myślach pochowałam ja ciebie już kilka razy. Błagam, nie wchodź do miasta, faryzeusze mówią o tobie straszliwe rzeczy w synagogach, ludzie na ulicach złorzeczą.

– Jeszcze nie czas na mnie. Nie tutaj i nie teraz. Zaufaj.

– Błagam cię, dwa tygodnie temu tłum ukamienował Judę, ciotecznego brata twego, tylko przez to, że był z tobą spowinowacony. Na mnie też nastawali! Nie idź! – Objęła jego nogi i nie chciała puścić. Jezus podniósł ją i spojrzał wymownie w oczy. Niechętnie odsunęła się i weszli do miasta.

Żydzi stawali na ich widok i wołali do Marii:

– Nie masz wstydu, by wprowadzać między nas tego zdrajcę?

– Zapomnieliście już, jak wzrastał z wami i dzielił codzienne trudy? Winniście witać go jak dawno niewidzianego krewnego! – odpowiadała. Stopniowo za nimi utworzył się spory tłum, który Jezus prowadził prosto do synagogi. Gdy doszli do wrót, wejście zastąpiła im grupa mężczyzn, którym przewodził szeregowy kapłan – kohen, w wysokim turbanie i długim płaszczu z niebieskiej wełny, ale bez choszenu – rytualnego napierśnika.

– Nie masz wstępu do środka, synu Józefa. Czyżbyś nie wiedział, że Sanhedryn nałożył na ciebie szam-tę? Odwróć się i wracaj, skąd przyszedłeś, inaczej wszyscy popadniemy w niełaskę przez ciebie.

– Co jest napisane na diademie arcykapłana? – zapytał Chrystus.

– „Poświęcony dla Jahwe” – odparł kohen.

– Cóż więc wart jest nakaz Sanhedrynu? Czy owca może podnieść rękę na swego pasterza?

– Zbluźnił! – Kohen rozdarł swoje szaty, podniosła się wrzawa. Uczniowie przestraszyli się, gdy wokół nich zacieśnił się pierścień wściekłych ludzi. Jezus, cały czas stojąc przodem do wrót, przemówił tak, że mimo hałasu usłyszał go każdy, jakby stał obok i mówił prosto do ucha.

– Synagoga bez Boga nie różni się niczym od zagrody dla świń. Lepiej niech posłuży jako budulec na schronienie dla ludzi i zwierząt, jeżeli nie ma w niej miejsca dla Syna Człowieczego.

Powiedziawszy to, odwrócił się, a powietrze przeszył wielki huk i ziemia zatrzęsła się. Ściany synagogi pękły na pół. Potem nastąpiło kolejne tąpnięcie, potem znów i znów, aż synagoga zapadła się w sobie i zawaliła tak, że pozostała po niej wielka góra gruzu. Tłum przeraził się i rozstąpił, a Jezus z uczniami przeszli między nimi i udali się z powrotem w kierunku bramy miasta. Gdy wyszli, Jezus zobaczył, że towarzyszy im Maria.

– Co tu robisz, matko?

– A dokąd mam pójść? Dla mnie tam już nie ma życia.

Jezus skinął głową ze zrozumieniem. Udali się w kierunku Kafarnaum.

6

Gdy zbliżali się, Jezus przywołał swoich uczniów. Znali oni miasto, gdyż niemal wszyscy wychowali się nad jeziorem Genezaret i często przyjeżdżali do Kafarnaum na targ rybny.

– Wejdźcie do miasta i znajdźcie dom rzymskiego setnika, któremu swego czasu uzdrowiłem sługę.

Poszli więc, a Jezus pozostał sam na sam z Marią. Słońce chyliło się ku zachodowi.

Dom setnika był położony na obrzeżach miasta i wyglądał bardzo okazale jak na rangę oficera. Przybytek był niski, ale rozległy, otoczony murem, urządzony na modłę rzymską, z przyległymi ogrodami, w których rosły drzewka pomarańczowe i figowce, a także przystrzyżone krzewy róż. Gdy straże doniosły setnikowi o grupie Żydów proszących o widzenie, ten bardzo się zdziwił.

– Witaj, panie – powiedział Piotr. – Nasz Nauczyciel przysyła nas, abyśmy wywiedzieli się o zdrowie twego sługi.

Setnik zrozumiał. Zaprosił uczniów do ogrodu, usiedli przy małej fontannie.

– Od tamtej pory nie miał nawet przeziębienia – odpowiedział uczniom. Setnik musiał wrócić do domu niedawno, wciąż bowiem miał na sobie mundur, a pod pachą trzymał swój hełm z pióropuszem.

– Nasz Nauczyciel prosi cię o przysługę, panie. Powiedział nam bowiem, że takiej wiary jak u ciebie nie widział nawet w Izraelu.

Setnik wyprostował się, a życzliwość znikła z jego twarzy.

– Jutro nasz Nauczyciel chciałby wejść do Kafarnaum i nauczać w synagodze. Nie chciałby jednak, aby z jego powodu tłum wzburzył się. Prosi więc, abyś przydzielił część swoich legionistów do ochrony świątyni.

Setnik zasępił się, widać było, że toczy wewnętrzną walkę. W końcu powiedział:

– Wieści roznoszą się szybciej, niż myślicie. Ludzie szemrają, wiedzą, co się stało w Nazarecie. Dlatego cieszę się, że wasz Nauczyciel wysłał was przodem. Mam swoich szpiegów tu i ówdzie i wiem bez żadnych wątpliwości, że kiedy tylko wasz Nauczyciel się pojawi, Żydzi go ukamienują bez procesu.

Uczniowie spojrzeli po sobie z przerażeniem.

– Kocham waszego Nauczyciela, zawsze będę jego dłużnikiem, ale przede wszystkim muszę pilnować porządku w mieście. Dlatego nie mogę wyrazić zgody na to, by się tu pojawił – stwierdził z żalem setnik. – Obawiam się, że podobnie jest już w całej Galilei. Trzymajcie się z dala od miast, a najlepiej przebijcie do Fenicji, gdzie nie sięga władza faryzeuszów.

Zapadła cisza. Z czasem stała się tak niezręczna, że setnik postanowił ją przerwać.

– To wszystko, co mam wam do powiedzenia. Legioniści odprowadzą was do bramy.

Gdy uczniowie wyszli na ulicę, odezwał się Jan:

– Wracajmy szybko, musimy ostrzec Pana!

– Wolnego, Janie – odparł jego brat, Jakub. – Myślę, że przemówię w imieniu wszystkich, jeżeli powiem, że nasz udział w tej sprawie dobiegł końca.

– C…co?

– Nie wiem, czy zrozumiałeś, co powiedział setnik. To koniec. Wszyscy wyznawcy opuścili naszego Nauczyciela i żadne cuda, żadne uzdrowienia tu nie pomogą. Jedyne, co nas z nim czeka, to śmierć.

– Ja tu zostaję – dodał Mateusz. – To moje rodzinne miasto, może uda mi się wrócić do starej pracy jako poborca ceł. Wiem, że Filip wraca do Betsaidy, Tomasz ucieka z Szymonem do Tyru.

– Jak szczury z tonącego statku… – powiedział Piotr z pogardą. – Nie jesteście godni zaufania, jakim obdarzył was Nauczyciel.

– Bracie, skończ z tym – odezwał się Andrzej. – Tu się wychowaliśmy, tu jest nasze miejsce. Możemy wrócić do ojca, do łowienia ryb. Całe życie przed nami.

W oczach Piotra stanęły łzy. Nagle zerwał się z krzykiem i uderzył brata pięścią w szczękę. Jan rzucił się na Jakuba. Wywiązała się bójka, dwóch przeciw sześciu. Wynik mógł być tylko jeden.

– Głupcy! Przez was jeszcze nas aresztują – syknął Jakub do ucha Jana, którego wraz z Tomaszem i Filipem przygwoździli do ziemi. Obok leżał podobnie obezwładniony Piotr. – Zaraz cię puszczę, braciszku, nie rób niczego głupiego. Od niedawna jesteś dorosły, zrobisz więc, co zechcesz. Powiem ojcu, że zginąłeś podczas rozruchów w Nazarecie.

Jan szarpnął się i krzyknął z bezsilności, lecz nic to nie dało.

– Właśnie tak. Nie opieraj się – powiedział Jakub, rozluźniając uścisk. Piotr i Jan poturbowani wstali z ziemi.

– Żegnaj, bracie – powiedział Jakub, po czym cała szóstka oddaliła się. Słońce zaszło, przykrywając mrocznym całunem wściekłość pozostałych na ulicy apostołów. W końcu Piotr położył rękę na ramieniu Jana.

– Wracajmy.

7

Tymczasem na pustynnej równinie, jakieś dziesięć stadiów od Kafarnaum, Jezus wciąż rozmawiał z Marią. O swoim dzieciństwie, o tym, jak niesfornym był dzieckiem. Ile sprawiał kłopotów. Ile przysporzył trosk. Jak bardzo, ale to bardzo, ją kochał i jak bardzo brakowało mu Józefa, który umarł, gdy Jezus był jeszcze nastolatkiem.

Opowiedział matce o wszystkich niezwykłych rzeczach, jakich doświadczył i jakich był sprawcą podczas swojej posługi. O niezwykłych przejawach wiary i bezinteresownej miłości ze strony tych najmniejszych i o równie bezinteresownej podłości. Przeprowadził ją przez wszystkie cierpienia, które stały się jego udziałem, ona zaś wyrzuciła z siebie całą tęsknotę, która ciążyła jej na sercu przez te wszystkie lata. Popłakali się oboje. Wielokrotnie. Z żalu. Ze śmiechu. I tak przez wiele godzin, aż sami nie zauważyli, kiedy zaszło słońce.

– Już czas, matko.

– Czas na co?

– Czas na ciebie. Musisz odejść.

Maria odsunęła się od niego i wstała.

– Nie. Nie znowu. Nie po to cię odzyskałam, żeby teraz…!

Wybuchła płaczem. Padła na kolana i łkała tak, że można było przysiąc, iż nocne niebo jeszcze bardziej pociemniało. Jezus z największym trudem powstrzymał się, by nie rozpaść się na jej oczach. Przełknął olbrzymią gulę, która urosła mu w gardle. Wstał, podszedł do matki i położył dwa palce prawej dłoni na jej czole.

Maria przestała płakać. Przestała cokolwiek odczuwać. Klęczała tylko i patrzyła w dal pustymi oczami.

– Musiałem. Wybacz – powiedział Jezus. Podszedł do matki, podniósł ją, objął i powiedział do ucha:

– Pójdziesz teraz nad jezioro. Będzie tam stała łódź, a w niej rybak, który powie, że czekał właśnie na ciebie. Przeprawicie się na południowy brzeg. Tam spotkasz karawanę. Kupcy także powiedzą, że cię oczekiwali. Odwiozą cię do Jerycha albo nawet dalej, gdziekolwiek będziesz chciała. U kresu podróży będzie czekał na ciebie pusty dom do zasiedlenia, obora pełna zwierząt, które dadzą ci wyżywienie, i mężczyzna, który weźmie cię w opiekę. Osiedlisz się i doczekasz kresu swoich dni w szczęściu, nieświadoma niczego. – Jezus resztką sił próbował zapanować nad łamiącym się głosem. – Wkrótce się spotkamy, naprawdę niedługo. Obiecuję. – Pocałował ją w czoło. Tego było już za wiele: poczuł, jak pęka mu serce. Wziął matkę w objęcia i rozpłakał się: strach, żal i rozpacz wybuchły przez strumienie łez, które spływały mu po twarzy i wsiąkały w szaty kobiety.

Po kilku minutach opanował się. Rozluźnił uścisk, a Maria bez słowa odwróciła się i poszła przed siebie. Jezus spojrzał w niebo.

– Ojcze, jeśli chcesz, daj mi proszę ten kielich. Niech to się stanie. Niech to się wreszcie skończy.

8

Po około pół godzinie, Jezus ujrzał w ciemnościach sylwetki dwóch uczniów.

– Odeszli, Rabbi. Wszyscy cię opuścili. – Ze łzami w oczach powiedział Jan.

– Odeszli, bo pozwoliłem wam wszystkim odejść.

– Nauczycielu, co mówisz!? – zapytał zdziwiony Piotr.

– Mieliście wybór. Wolny wybór. Cieszę się, że akurat wy dwaj do końca chcieliście związać ze mną swój los.

Piotr i Jan zamarli w zaskoczeniu. Jezus skinął głową, wskazując spojrzeniem za plecy uczniów.

– Idą.

Apostołowie obejrzeli się. W oddali zaczęły pojawiać się pojedyncze światła pochodni: dwie, cztery. Dwadzieścia.

– Śledzili nas! – zawołał z przerażeniem Jan.

– Bójka na ulicy… musieli nas wtedy rozpoznać! To nasza wina, Rabbi! – rozpaczał Piotr.

– Uciekajmy!

– Piotr ma rację, jeszcze damy radę im ujść! Nauczycielu, biegnijmy…

Jezus przyłożył palec do swych ust. Uczniowie zamilkli.

– Czas na nas – powiedział Nazarejczyk.

Piotr i Jan drżeli ze strachu. Chrystus także. W tej chwili stali się sobie bliżsi niż kiedykolwiek. Jezus podał im ręce, uklękli, zamknęli oczy.

– Są tam!

– Śmierć heretykom!

– Śmierć sługusom Rzymu!

Jezus zapytał:

– Pamiętacie, jak was uczyłem?

– Pamiętamy – odpowiedział Jan.

– Ojcze nasz, który…

– … jesteś w niebie, niech się święci Twoje imię. Niech…

– … przyjdzie Twoje Królestwo, niech się spełni…

– … Twoja wola jak w niebie…

– … Tak i na ziemi.

Wtedy spadły na nich pierwsze kamienie.

9

Był środek nocy, kiedy Chrystus odzyskał przytomność. Czuł, że ma otwartą czaszkę i połamane kończyny. Z trudem rozejrzał się: światło księżyca padało na ukamienowane zwłoki Piotra i Jana. Spojrzał przed siebie. Zobaczył stopy obute w znoszone sandały. Z największym wysiłkiem podniósł głowę, by ujrzeć postać w jaskrawoczerwonym płaszczu. Jej twarz była gładko ogolona, włosy skrywał płytki kaptur. Galilejczyk dostrzegł też łagodne, wręcz współczujące błękitne oczy. Postać usiadła przed Jezusem, krzyżując nogi.

– Tak lepiej? Nie chodzi mi o to, byś się męczył.

– To ty… – wykrztusił Chrystus. – To od początku byłeś ty…

– Tak. To ja – odparł Lucyfer. – Przykro mi, że to musiało się tak skończyć, ale nie zostawiłeś mi wyboru.

Jezus zachłysnął się krwią, która od razu zmatowiała na ciepłej jeszcze skale.

– Nie mogłem dopuścić do zbawienia. Gdyby ci się udało, to byłby początek mojego końca. Nie wiedziałem tylko, co mogę zrobić, jak poradzić sobie z twoją mocą wyrzucania złych duchów – tłumaczył Szatan. – W końcu zrozumiałem swój błąd. Nie sposób pokonać dobra złem, jedyny sposób, to dobro… przechytrzyć.

Jezus oddychał coraz płycej. Wiele czasu mu już nie zostało.

– Doszedłem do wniosku, że jedynym czego nie możesz mi zabronić jest czynienie dobra – kontynuował Lucyfer. – Kiedy stanąłeś przed namiestnikiem, wiedziałem już, co zamierzasz i co muszę uczynić. Wstąpiłem na moment w Piłata i zrobiłem to, co powinien zrobić szlachetny człowiek i sprawiedliwy sędzia. Uniewinniłem niewinnego człowieka. Reszta dokonała się sama.

Chrystus próbował się zaśmiać, lecz jedynie zarzęził, plując krwią.

– Wiesz, że tylko odroczyłeś swój koniec? – wyszeptał. – Wrócę tu.

– Wiem. Wrócisz i to niejeden raz. – powiedział spokojnie Lucyfer. – Pamiętasz, kiedy kusiłem cię wtedy, na pustyni? Że oddam ci we władanie całą ziemię, jeśli tylko oddasz mi pokłon? Mam nadzieję, że następnym razem będziesz odrobinę mądrzejszy.

Nachylił się i wyszeptał Jezusowi do ucha:

– Kiedy wrócisz, będę na ciebie czekał. To mój świat i ci ludzie należą do mnie.

– Wrócę – powtórzył Jezus. Na więcej nie miał siły.

– Muszę już iść. Pozdrów ode mnie swego Ojca – syknął Szatan. Wstał i odchodząc, rozpłynął się w powietrzu.

Jezus zacisnął powieki, spod których wyciekła słona, wilgotna strużka. Nagle wyprężył się i ze wszystkich sił wykrzyknął w niebo:

– Eli, Eli, lama sabachthani?!?

Po tych słowach wyzionął ducha.

Marta Kisiel

Szaławiła

Opowiadanie ukazało się w zbiorze Dożywocie

Opublikowanym nakładem wydawnictwa Uroboros

Rankiem w dniu pogrzebu Oda Kręciszewska stanęła przed lustrem i ujrzała w nim wąsik swojej matki.

Wyciągnęła rękę do pstryczka, włączyła dodatkowe oświetlenie nad umywalką i mrużąc oczy, przyjrzała się uważniej. Zimny blask ledowych żaróweczek nie pozostawił jej żadnych złudzeń. Wąsik jak malowany. Co prawda w stadium zalążkowym, ot, zaledwie kilka ciemnych włosków nad każdym kącikiem ust, niby nic, jednakże – jak podpowiadała bezlitosna genetyka – było to nic z nieuchronnymi tendencjami do ekspansji.

Kiedy nadeszła pora, Oda z westchnieniem porzuciła lustro, wyciągnęła z szafy stary płaszcz ojca i pojechała na cmentarz, gdzie krewni i znajomi rodziny, w przeważającej mierze raczej dalsi niż bliżsi, ściągnęli już gromadnie niczym hatifnatowie złaknieni burzy. Po kaplicy rozchodził się bekliwy głos księdza, który co prawda nie znał świętej pamięci nieboszczki, lecz i tak miał całkiem sporo do powiedzenia na jej temat. Zgromadzeni z wprawą wstrzeliwali się w odpowiednie momenty i mamrotali okolicznościowe formułki, a przy okazji ze współczuciem i rewolucyjną czujnością lustrowali to urnę, to Odę. Urna ledwo wystawała ponad stertę wieńców, połyskiem czarnego marmuru i złotych rączek dając wszem wobec świadectwo, że nieboszczka została wyposażona w karnet na wieczność w wersji all inclusive. Oda zaś, jak na nieutuloną w żalu córkę przystało, siedziała w pierwszym rzędzie, cała w bezkształtnej czerni, obecna ciałem, choć nie myślami. A gdy prosto z cmentarza powędrowali do restauracji po przeciwnej stronie ulicy i na stół wjechał rosół z kołdunami oraz schabowe, hatifnatowie zgodnie orzekli, że rytuałom stało się zadość.

I co z tego, że rosół był zaledwie letni, kołduny rozgotowane, schabowe niewiele grubsze od przywiędłej sałaty, na której spoczywały, a Oda w rzeczywistości przez cały ten czas myślała tylko o przeklętym wąsiku nad swoją górną wargą.

Owszem, spodziewała się spadku, ale z pewnością nie takiego! Zupełnie jak gdyby duch jej matki, ujrzawszy kiczowatą urnę, którą przez dwie godziny wybierała wiecznie szarogęsząca się praciotka o guście sroki i niewiele większym móżdżku, postanowił ją opuścić w trybie natychmiastowym, wstąpić w jedyną córkę i z braku warunków do klasycznego rozdwojenia jaźni wykiełkować w postaci zaczątków wąsika. Tego samego wąsika, którego przez ostatnich trzydzieści lat matka konsekwentnie pozbywała się za pomocą pincety, kiedy nikt nie widział, a ojciec i Oda równie konsekwentnie udawali, że istotnie nie widzieli nic a nic. A teraz wrócił – niczym klątwa faraona.

Przez cały dzień, czy to przyjmując machinalnie kolejne kondolencje, czy to grzebiąc łyżką w stygnącym rosole, czy to wracając w końcu przez zaśnieżone miasto do pustego mieszkania rodziców, nie potrafiła myśleć o niczym innym. Aż naraz jej wzrok całkowitym przypadkiem padł na jedną ze sklepowych wystaw, które właśnie mijała, i tam już utknął na dobre, sama Oda zaś stanęła jak wryta.

I coś w niej drgnęło.

Lecz nie był to ani wielki żal, ani nawet mały smutek, tylko coś zupełnie innego.

Tak. Czterdzieści dwa lata to zdecydowanie za wcześnie na pierwszy zarost.

***

Po długim milczeniu, które z każdą minutą zyskiwało na wymowności, Agnieszka odwróciła się i spojrzała na Odę.

– Powiedz, że nie zamierzasz tego kupić.

– Nie zamierzam – odparła Oda zgodnie z prawdą, osłaniając oczy dłonią przed słońcem i spoglądając w górę, na soczyście zielone korony drzew.

Słysząc to, jej kuzynka odetchnęła z ulgą, której nie dałaby rady ukryć, nawet gdyby próbowała. Była gotowa posądzić Odę o znacznie większe wariactwa, jakie normalnemu człowiekowi nawet nie zaświtałyby w głowie, z pewnością nie na trzeźwo. I nie byłyby to posądzenia całkowicie pozbawione podstaw.

– O matko. Bo już myślałam, że ty na serio za…

– Kupiłam przed miesiącem.

Była druga połowa marca. Sobota. Zaledwie pięć minut po szóstej Agnieszkę nagle obudził telefon. Mimo dobiegających spod kołdry niemrawych protestów męża godzinę później, bez makijażu i średnio przytomna, zajechała pod kamienicę, w której od pół wieku mieszkali Kręciszewscy. Oda już na nią czekała. W plecaku miała termos czarnej kawy i stertę tradycyjnych kanapek z jajkiem na twardo.

Agnieszka o nic nie pytała, tylko raz po raz łypała zza kierownicy na kuzynkę, czekając cierpliwie na słowo wyjaśnienia. Wiedziała, że przy najmniejszej próbie nacisku Oda zamknie się w sobie, dlatego nie nagabywała jej, tylko skupiała się na prowadzeniu. Znały się przecież całe życie – i to dosłownie, gdyż zostały sobie oficjalnie przedstawione, z wszelkimi szykanami, kiedy Oda miała sześć miesięcy, Agnieszka zaś trzy i pół. I choć z biegiem lat każda wybrała zupełnie inną drogę, a nawet inną półkulę, przez co od dekady widywały się prawie wyłącznie za pośrednictwem internetowej kamerki, to zawsze mogły na sobie polegać w chwilach trudnych i trudniejszych. Na przykład wtedy, kiedy Halszkę, jedyną córkę Agnieszki, potrącił samochód. Kiedy jej mąż z dnia na dzień stracił pracę. Kiedy ni stąd, ni zowąd zmarł wujcio Kręciszewski, ojciec Ody. I teraz, kiedy po długiej chorobie zmarła jej matka. Oraz za każdym, nie wiadomo już którym razem – dodała w duchu Agnieszka, po dwóch godzinach skręcając na rozstajach z głównej szosy w piaszczystą ścieżkę przez las – kiedy Oda, rodzinna szaławiła, wpadała na kolejny szalony pomysł, w pięć minut pakowała manatki i leciała tam, gdzie akurat zawiał wiatr, hen, za góry, za morze, za ocean. Cała familia na wyścigi załamywała wtedy ręce, wyrzekając na jej lekkomyślność i składając hołdy ciotce Kręciszewskiej, która z godnością oddawała się okolicznościowej migrenie. Natomiast Agnieszka i Halszka nie mogły się doczekać pierwszego sążnistego, chaotycznego e-maila albo przerywanego połączenia z coraz to innego krańca świata.

A teraz obydwie kuzynki przywiało nieco bliżej, na polanę pośród starego, gęstego lasu. Spomiędzy wysokich traw przezierały pozostałości po niemal doszczętnie strawionym przez ogień budynku, który tu stał może rok, a może pięć lat temu. Kawałek dalej, nad zarośniętym, zamulonym stawem pochylał się kikut samotnego, osmalonego drzewa o bezlistnych gałęziach i pękniętym pniu.

Cóż, przemknęło Agnieszce przez myśl, przynajmniej tym razem nikt nie będzie wyrzucał Odzie, że wpędzi matkę do grobu…

Odetchnęła powoli, głęboko.

– Kupiłaś to? To? – Tak na wszelki wypadek zatoczyła ręką wielkie koło, żeby nie było wątpliwości, o które to jej chodziło. – Ten kawałek zarośniętej chwastami polany w samym środku lasu? Z jakąś spaloną praktycznie do samych fundamentów ruderą i udającym oczko wodne zzieleniałym bagnem, w którym zapewne czai się rzęsistek i mocznik, i czort wie co jeszcze? Oda, przecież to jest zadupie. Kompletne zadupie! Żadnych sąsiadów – wyliczała – żadnych sklepów, knajp, urzędów, banków, przychodni, kina, nic! Ani żywej duszy w promieniu kilkunastu kilometrów!

– No właśnie!

Spojrzawszy w szczerze roześmiane oczy kuzynki, Agnieszka nagle coś sobie uświadomiła. Ona, matka dziecku, żona mężowi, kierowniczka budowom, choć filigranowa, z natury była kobietą obrotną i energiczną. W godzinach pracy brodziła niestrudzenie w błocie po kolana, rozstawiając wszystkich po kątach, za to w wolnym czasie zamieniała kalosze na szpilki za ciężkie pieniądze, polar na kaszmirowy sweter i łaknęła wyłącznie zasłużonego komfortu. Nie wyobrażała sobie życia na co dzień z dala od miejskich wygód i atrakcji, a co dopiero w leśnej głuszy, bez dostępu do bieżącej wody i prądu.

Tymczasem Oda przybyła tu z zupełnie innej bajki. Takiej, w której nagrodą za harówkę od świtu do nocy było kilka godzin kamiennego snu bez snów na czymś, co od biedy mogło akurat posłużyć za łóżko. Wyższa od kuzynki o dobrą głowę i mocniejszej budowy, wyróżniała się w tłumie absurdalną burzą długich, orzechowych loków, których żadna klamra ani gumka nie potrafiła okiełznać na dłużej niż kwadrans. Na domiar złego pod wpływem choćby krztyny wilgoci z miejsca wypowiadały posłuszeństwo i zwijały się w sprężynki. Tuż przy nasadzie upstrzonego piegami nosa miała ciemnoczerwone znamię, jak gdyby ktoś dotknął ją koniuszkiem unurzanego w farbie palca. Nie malowała się, poza mydłem używała jedynie szamponu z czarnej rzepy i nieśmiertelnego kremu Nivea, a cały jej dobytek mieścił się w wysłużonym plecaku ze stelażem, który przez te ostatnie miesiące matka kazała jej trzymać na balkonie ze względu na „robactwo”, jakie z pewnością przywlokła „z tej dziczy”. Między innymi dlatego Oda, o czym kuzynka wiedziała jako jedyna w rodzinie, nigdy nie nazywała mieszkania rodziców inaczej niż właśnie mieszkaniem, a odkąd wyprowadziła się i ruszyła w świat, przestępowała jego próg dopiero wtedy, gdy śmierć nie pozostawiała jej innego wyjścia.

Czyli aż dwukrotnie.

Cóż, dla Agnieszki leśna głusza bez dostępu do mediów była miejscem zsyłki. Dla Ody – bezpieczną przystanią.

– Więc na to poszedł spadek po ciotce?

– Tak jest, na rzęsistek i mocznik – przytaknęła Oda spokojnie. Z błogim uśmiechem na twarzy toczyła wzrokiem po polanie i otaczającym ją lesie. – Ale ruszyłam tylko niewielką część, na szczęście wystarczyło mi własnych oszczędności. Nie uwierzysz, jak mało chcieli za tę działkę. Chyba dość długo nie mogli znaleźć na nią kupca.

– Och, nie, w to akurat uwierzę. Nikt przy zdrowych zmysłach by się na nią nie rzucił, a już na pewno nie zapłaciłby więcej niż… niż… – Machnęła w końcu ręką, bo w zasadzie każda kwota, z zerem włącznie, wydawała jej się stanowczo zawyżona, a Oda i tak nie sprawiała wrażenia zainteresowanej wyceną. – Skąd ty ją w ogóle wytrzasnęłaś?

– Trzy dni przed pogrzebem zjawiła się u mnie praciotka, cała w pretensjach i żałobie, i oznajmiła, że trzeba jeszcze zamówić klepsydrę. Uwinęłam się z tym raz-dwa i ją spławiłam, ale potem ugrzęzłam na amen w tym całym internecie. Łaziłam od strony do strony, aż tu nagle, na kogo wypadło, na tego bęc. Zobaczyłam ogłoszenie ze zdjęciem i zakochałam się od pierwszego wejrzenia. Decyzja w zasadzie zapadła sama, kiedy wracałam z cmentarza i... – Urwała, a na jej ustach zaigrał tajemniczy uśmiech. Szybko jednak odzyskała łączność z rzeczywistością. – W mieszkaniu od razu usiadłam do komputera i wysłałam maila do agencji nieruchomości. No i jakoś tak… Słuchaj, Aguś, wybacz, że musiałaś tłuc się taki kawał drogi, ale chciałam cię prosić, żebyś rzuciła fachowym okiem na te fundamenty. Co prawda agencja twierdziła, że pożar ich nie naruszył i spokojnie można na nich postawić kolejny dom, ale wiesz, jak jest.

Owszem, Agnieszka wiedziała i już otwierała usta, żeby przytoczyć kilka branżowych anegdot, kiedy do jej świadomości w końcu przebiła się kluczowa informacja.

– Czekaj, czekaj, co? Dom? Chcesz tu stawiać dom?

– No gdzieś przecież muszę, skoro go kupiłam, prawda?

– Kupiłaś dom? Jak to – kupiłaś?

– Normalnie, przez „kup teraz”. Weszłam na Allegro, wpisałam „dom całoroczny” i wybrałam ten, który spodobał mi się najbardziej. Bardzo ładny, przytulny, drewniany…

– Na Allegro?! – Zamieszkująca metr i pięćdziesiąt dwa centymetry Agnieszki dusza budowlańca zadygotała i umarła.

– Och, Aguś, przecież to tylko dom. Z tego się nie strzela.

Dusza budowlańca umarła trochę bardziej.

– Nie, ja naprawdę z tobą oszaleję… Przyznaj się, Oda, przywiozłaś mnie tutaj i teraz próbujesz wykończyć, bo do pełni szczęścia brakuje ci jeszcze kameralnego cmentarzyka w ogródku?

– Cmentarz podobno jest niedaleko stąd w lesie, chyba gdzieś w tę stronę. Czy może w tamtą?…

– Matko i córko, Oda… Mam nadzieję, że działka jest chociaż uzbrojona.

– A tak, gdzieś tam powinna być stara studnia. Chyba. O ile dobrze pamiętam.

– Nie, ja z tobą oszaleję… – jęknęła Agnieszka, łapiąc się za głowę. – Czyli na dzień dobry nie ma tu ani bieżącej wody, ani kanalizacji, a ty chcesz stawiać dom. A prąd? Gaz?

– Gaz najwyżej będzie z butli. Albo i nie, da się żyć bez gazu. A prąd się dociągnie. Kiedyś. Może. Zobaczymy. Teraz uprzątnę te pozostałości po zgliszczach, załatwię ostatnie papiery i tak dalej. Chłopaki przyjeżdżają z początkiem maja, do końca wakacji powinni się ze wszystkim uwinąć i na jesieni będę się mogła wprowadzać.

– Znaczy… znaczy, ty zamierzasz tutaj zamieszkać? Tak całkiem? Na stałe?

– No tak. Chyba najwyższa pora osiąść gdzieś na dobre. Albo i złe, ale to się dopiero okaże. To co? – Sięgnęła na przednie siedzenie samochodu po swój plecak i wyjęła z niego kserokopię specyfikacji. – Zerkniesz na te fundamenty i powiesz, czy to utrzymają? – Zamachała kusząco kartkami pełnymi rzutów i liczb.

– Nie wolałabyś zostać w mieszkaniu? – zapytała Agnieszka, choć dobrze wiedziała, jaką usłyszy odpowiedź. Nie przeliczyła się.

– Nie. Spędziłam w nim ostatnie pół roku i wystarczy. Kiedy dom będzie gotowy, przeniosę się tutaj. Później poszukam najemcy na mieszkanie. Nie chcę go sprzedawać, za parę lat będzie jak znalazł dla Halszki.

– Oda, no co ty…

– Postanowione – ucięła. – Dzieci nie mam i mieć już raczej nie będę, niechże dziewczyna choć raz w życiu dostanie od ciotki szaławiły coś więcej niż kilka dolców w wymiętej kopercie i życzenia spóźnione o strefę czasową lub dwie. W końcu to moja chrześnica – dodała i uśmiechnęła się ciepło do kuzynki, a ta odpowiedziała tym samym, bo też trudno im było się nie uśmiechać na wspomnienie Halszki.

– Cóż, dwie godziny jazdy to zawsze ciut bliżej niż do Afryki czy za Ural – stwierdziła Agnieszka w nagłym przypływie optymizmu. – Ale w zasadzie… dlaczego przywiało cię właśnie tu?

Oda wzruszyła ramionami.

– Sama nie wiem. W tym miejscu jest coś… coś takiego… Nawet nie umiem tego nazwać, ale mam wrażenie, że mnie przyzywa, odkąd agencja przysłała mi dokładniejsze zdjęcia i adres.

– Przyzywa, tak? – Agnieszka uniosła sceptycznie brew.

– Co, myślisz, że to niepokojący objaw?

– Sama powiedz, w końcu to ty jesteś lekarzem. Ja mogę zbadać co najwyżej fundamenty. No dobrze, daj mi to – rzekła, wyciągając rękę po specyfikację. – Niech no najpierw zobaczę, coś ty w ogóle kupiła na tym całym Allegro...

***

Stara studnia, istotnie, gdzieś tam była. Znalazła się wśród gęstych chaszczy, dwadzieścia, może trzydzieści metrów za pozostałościami spalonego domu. Niestety, była też zarośnięta aż po sam skraj cembrowiny i od co najmniej dekady sucha jak pieprz. Dlatego Oda, nie zastanawiając się zbytnio, poszła za radą kuzynki, napoczęła spadek nieco bardziej i sprowadziła miłych fachowców, żeby jeszcze przed rozpoczęciem budowy wykopali jej studnię głębinową. Z cmentarzykiem w lesie sprawa okazała się o wiele prostsza. Choć starszy niż studnia i chyba nawet jeszcze bardziej zapuszczony, nadawał się do podziwiania bez żadnych dodatkowych wykopków.

Dzień przed długim majowym weekendem kuzynki wróciły razem na polanę, ciągnąc za samochodem Agnieszki niewielką przyczepę kempingową, którą wynajęła Oda. Zgodnie z zasadą, że pańskie oko konia tuczy, miała zamiar zamieszkać w niej aż do zakończenia robót budowlanych. Z tej okazji wyposażyła się w bardzo profesjonalny osprzęt turystyczny, w tym łom, solidną siekierę i sekator, a także hamak i rower z sakwami, żeby zyskać nieco mobilności.

Nie pomyślała tylko o jednym.

– Zabrałaś może kosiarkę? – zapytała Agnieszka spomiędzy łanów traw i chabazi, które od marca zdążyły nieco urosnąć i teraz sięgały jej aż po pachy.

– Hm. Nie, w tych warunkach kosiarka wyzionęłaby ducha po pierwszym metrze. – Oda drapała się przez chwilę w zamyśleniu po kędzierzawej głowie, po czym orzekła stanowczo: – Tu trzeba porządnej, staroświeckiej kosy.

– A znamy jakiegoś kosyniera?…

– Nie znamy, ale poznamy. Chodź.

Wbrew obawom Agnieszki nie było to całkowite zadupie. Kilkanaście kilometrów dalej leżało miasteczko, którego istnienie Oda odkryła tydzień wcześniej, studiując najbliższą okolicę na internetowej mapie. Nie imponowało architekturą ani rozmiarami, ale miało ryneczek, supermarket, sklep z chińskim badziewiem po pięć złotych, przychodnię, pizzerię i bankomat, a także to, czego potrzebowała teraz najbardziej – całodobowy monopolowy, a przed nim skwerek permanentnie oblężony przez miejscowych koneserów szato, rocznik siedemnasta piętnaście, oraz głównych nurtów filozofii współczesnej, ze szczególnym uwzględnieniem surowego pragmatyzmu. Po kwadransie swobodnej rozmowy z tubylcami Oda dostała nazwisko, numer komórki i dwie propozycje małżeństwa. Za wszystko grzecznie podziękowała.

Po powrocie na polanę Agnieszka rozpoczęła telefoniczne łowy na zasięg i kosyniera, Oda tymczasem wyciągnęła z przyczepy sekator i wzięła się do ogołacania całkiem sporego skrawka ziemi pod ognisko. Była w połowie, kiedy wyrosła przed nią kuzynka i pomachała komórką.

– Załatwione. Swoją drogą, dziwny facet.

– Czemu dziwny?

– Bo ja wiem? Po prostu jakiś taki… no, dziwny. Dziwnie się z nim gada. Ale zgodził się przyjechać jutro z samego rana.

– Bardzo rana?

– Oby nie, w naszym wieku blady świt zaczyna szkodzić na cerę.

– A ziemniaczki z ogniska? – Oda skinęła głową na wielki wór, który wraz z innymi zakupami przy okazji przywiozły z miasteczka.

– Ziemniaczki z ogniska, moja droga Odo, są bezcennym źródłem potasu, szczęścia i powierzchownych oparzeń podniebienia miękkiego.

– No to siadasz i zawijasz je w te sreberka.

Było grubo po północy, kiedy uznały wreszcie, że reszta zaległości w pogaduchach musi zaczekać do rana, aż odzyskają nieco rozsądku. Zagasiły więc ognisko i poszły spać – czy też raczej przewróciły się, tak jak stały, aż po kokardę pełne ziemniaczków z ogniska i nie tylko.

Ze snu wyrwał je nieziemski łomot.

Oda drgnęła nieco zbyt raptownie i runęła na podłogę, utykając na dobrą minutę między wąskim łóżkiem a stolikiem. Za to Agnieszka obrała kierunek wprost przeciwny, gdyż poderwała się i huknęła czołem o szafkę z takim impetem, że aż zadrżała cała przyczepa.

Ich kosynier wcale nie wyglądał tak dziwnie, jak zapowiadało się przez telefon. Miał ze trzydzieści, może trzydzieści parę lat, kilkudniowy zarost i szpakowate włosy, które uderzająco kontrastowały z młodą twarzą. Całkiem przystojną, o ile ktoś lubił u faceta mocno zarysowaną szczękę, wydatne kości policzkowe i brwi z własnym charakterem. Na szczęście Oda nie była szczególną fanką tego wzorca zadziornej męskiej urody, a resztki próżności już dawno temu zostawiła gdzieś za zwrotnikiem Raka, dlatego bez skrępowania stała przed nim w wymiętoszonych, woniejących dymem ciuchach, rozczochrana jeszcze bardziej niż zwykle, z wzorem obicia odciśniętym na jednej stronie bladosinej twarzy.

– Dzień dobry. To pan łomotał?

Kosynier nie zdążył nawet odpowiedzieć, bo z głębi przyczepy dobiegł straszliwy rumor i brzęk.

– Chyba mam wstrząs mózgu… – wymamrotała za jej plecami Agnieszka, łapiąc się jedną ręką za czoło, drugą zaś framugi. Diabli wzięli cały jej paryski szyk.

– Raczej wstrząs kaca, pani magister inżynier – odparła Oda z przekąsem, lecz z zawodowego przyzwyczajenia szybko skontrolowała sytuację.

Chwilę potem, zostawiwszy kuzynkę z zimnym okładem na czole, wyjrzała na polanę. Kosynier czekał na turystycznym krzesełku, grzebiąc patykiem w zimnym popiele ogniska.

– Roch – przedstawił się krótko.

– Oda – odwzajemniła się jeszcze krócej. – Długo ci to zajmie?

Potoczył niespiesznie wzrokiem po bujnych trawach.

– Do wieczora powinienem się wyrobić.

– O ile nie będzie dziś padać. Zapowiadali chyba jakieś deszcze.

– Nie będzie.

Trochę zaskoczyła ją pewność, z jaką to powiedział, ale z zasady nie wdawała się w bezproduktywne dyskusje. Obmyła się szybko przy studni, po czym wróciła do przyczepy, gdzie od progu powitało ją donośne chrapanie kuzynki. Woda z okładu kapała miarowo na podłogę. Oda przebrała się w wygodne portki, do nich założyła T-shirt, narzuciła flanelową koszulę i podwinęła rękawy, za pomocą trzech grubych frotek mniej więcej okiełznała włosy. Już nieco podobniejsza do siebie wyłoniła się na światło dzienne.

Tymczasem kosa w rękach Rocha śmigała rytmicznie na lewo i prawo, rzucając zajączki po całej polanie. Obok samochodu Agnieszki stał wysłużony biały dostawczak z otwartą paką, na której leżały między innymi przeróżne szpadle, motyki, widły i druga kosa.

– Nie rusz… – Roch rzucił ostrzegawczo, w pół słowa zmienił jednak zdanie, widząc, z jaką wprawą Oda chwyciła narzędzie.

Przez następne dwie godziny uporali się ze sporą połacią terenu od wylotu ścieżki aż do pozostałości domu, wycinając coś w rodzaju szerokiego podjazdu. Podczas gdy Roch ruszył dalej, Oda zamieniła kosę na sekator i na kolanach zaczęła walczyć z trawskami i chwastami, które rosły przy samych fundamentach. Tu i tam jej wzrok wyłowił ciemniejsze smugi na kamieniu.

– To musiał być naprawdę wielki pożar… – mruknęła do siebie.

– Owszem. Cud, że nie zapalił się las.

– Gdyby nie brak prądu, obstawiałabym zwarcie?… – Zawiesiła pytająco głos, oglądając się na Rocha, który przystanął tuż za nią i drobnymi łyczkami pociągał wodę z butelki. Zabawne, przemknęło jej przez myśl, pił tak samo, jak mówił.

– Podpalenie.

– Żartujesz?

– Nie. W samym środku nocy.

– Komuś coś się stało?

– Nie. Tylko domu żal. Piękny był, bardzo stary. Z wieżyczką.

– Sporo o nim wiesz.

– Mój ojciec tu pracował – wyjaśnił Roch.

– Długo?

– Całe życie.

– Też jako ogrodnik?

– Ogrodnik, dekarz, malarz, kafelkarz, kominiarz, dostawca… Do wyboru, do koloru. Kochał ten dom nad życie.

Oda wstała z klęczek.

– Cóż, wieżyczki nie planuję, ale jeśli chce, to może tu śmiało zaglądać.

– Ojciec zmarł jesienią.

– Och. Przykro mi.

– Mnie również. – Wsunął butelkę z powrotem do kieszeni na nogawce luźnych bojówek i złapał za kosę. – A ty?

– Co ja?

– Nie jesteś stąd. Nie żal ci zostawiać rodziców?

– Cóż, od grudnia już oficjalnie jestem sierotą. Choć tak naprawdę czuję się nią, odkąd zmarł mój ojciec, czyli od dobrych kilkunastu lat.

– Ukochana córeczka tatusia?

– Wielkie rozczarowanie mamusi.

– Aż tak źle?

– Ciężki przypadek wiecznego niezadowolenia. Mój ojciec umarł, żeby w końcu mieć święty spokój, zawsze będę to powtarzać.

– A ty? Wzięłaś ją na przeczekanie?

– A ja… Cóż, długo by… – Popatrzyła w dół, na swoje buty na tle przydeptanej trawy. Ciemnoróżowe, nowiusieńkie glany, które ujrzała na wystawie tamtego dnia, wracając piechotą z pogrzebu. I tak jak wtedy poczuła, że jeśli nie przestanie uciekać i nie zacznie wyciskać swojej matki z siebie, pomału, do cna, to pewnego dnia ta matka wyjdzie z niej nie tylko wąsem. – Kiedy miałam jakieś pięć lat, pojechałyśmy na wakacje na wieś. We dwie. Do rodziny. Może to był pierwszy raz, a może nie, może po prostu tych poprzednich nie pamiętam, ale tamtego lata nie zapomnę chyba nigdy. Miejskie dziecko na wsi, wiadomo, pełnia szczęścia. Krówka robi „muuu”, kurka robi „ko-ko-ko”, traktor robi „brummm”, matka robi „uważaj, bo”. Uważaj, bo się ubrudzisz. Uważaj, bo spadniesz. Uważaj, bo się zgubisz, potkniesz, spocisz, zmęczysz, przeziębisz. Aż któregoś dnia ciotka postanowiła ubić kurczaki. Wyniosła na podwórze taką wielką miskę z żółtego plastiku, do dziś mam ją przed oczami, postawiła przy pieńku, wzięła siekierę, złapała kurczaka i bach! Krew sikała, kurzy łeb lądował w misce, a korpus jak głupi jeszcze przez chwilę biegał po podwórzu, jakby próbował uciec przed śmiercią. A zaraz po nim drugi, trzeci i tak dalej. Patrzyłam i nie rozumiałam, na co patrzę. Miałam pięć lat, nic dziwnego. Czemu ten kurczak wciąż żył, skoro nie żył? No bo przecież musiał żyć, skoro biegał, ale też nie mógł żyć, skoro jego łeb leżał w misce. To było straszne, naprawdę straszne, ale też na swój sposób fascynujące, po raz pierwszy doświadczyłam czegoś tak… tak pierwotnego. Ostatecznego. Aż nagle z domu wypadła moja matka i zrobiła ciotce awanturę nie z tej ziemi. Poniekąd słusznie, dziś to wiem, w końcu żadne dziecko nie powinno na coś takiego patrzeć, ale… Od tamtej pory wszystkie wakacje spędzałam w mieście. Z matką. Ciągała mnie z jednej ostoi kultury do drugiej, a potem maglowała z tego, co zapamiętałam. Jako piętnastolatka rozpoznawałam wszystkie opery Verdiego po pierwszych taktach, za to nigdy nie jechałam pociągiem. Grzecznie skończyłam liceum, grzecznie poszłam na medycynę i zdobyłam powszechnie szanowany zawód, grzecznie pochowałam ojca, a potem spakowałam się do jednego plecaka i bardzo niegrzecznie zwiałam z domu, żeby się brudzić, gubić, pocić, męczyć i choć trochę schamieć za te wszystkie potulne, kulturalne lata spędzone pod kloszem. Zaczęłam od wolontariatu, potem była misja, jedna, druga, dziesiąta, wreszcie Lekarze bez Granic. Dziesięć lat harówki z paszportem w zębach i dobytkiem na plecach. W gruncie rzeczy i tak miałam szczęście. W ramach buntu szczepiłam ludzi na całym świecie, a mogłam przecież skończyć w melinie, z trójką dzieci i czwartym w drodze, każdym z innego ojca. – Podniosła wzrok na Rocha, który przez cały ten czas słuchał w milczeniu. – A teraz ty mi powiedz, czemu ja ci to wszystko mówię.

Roch uśmiechnął się półgębkiem, jak gdyby doskonale znał odpowiedź na jej pytanie, tylko nie zamierzał się nią dzielić, przynajmniej jeszcze nie teraz. Wziął kolejny zamach kosą, a Oda znów przyklękła i wróciła do czyszczenia fundamentów.

Z przyczepy wysunęła się rozczochrana blond głowa. Mrużąc oczy, Agnieszka wpierw rozejrzała się po polanie, po czym łypnęła na niebo.

– Chmurzy się – zauważyła, przejechała językiem po zębach, wzdrygnęła się i ze szczoteczką w garści poczłapała do studni.

– Mówiłam – rzuciła Oda znad sekatora. Roch jak gdyby nigdy nic robił swoje.

– Przejdzie bokiem.

A ten znów to samo. Zaśmiała się, słysząc tę jego granitową pewność, gdy wtem zachwiała się i byłaby upadła, gdyby w ostatniej chwili nie oparła się dłonią o odsłonięty fundament.

I zamarła.

Kamień pod jej dłonią drżał – ledwo, ledwo zauważalnie.

***

W połowie sierpnia drewniany dom był praktycznie gotowy i po trzech miesiącach ekipa budowlana odjechała w siną dal. I to nie bez pewnej ulgi.

Brak ciepłej wody, saperka i krzaki zamiast uczciwego wychodka, jak również brak prądu i idący za tym szereg drobnych niedogodności, z którymi musieli się mierzyć każdego dnia – od tęsknoty za rytmicznym podkładem muzycznym aż po konieczność paranoicznego oszczędzania baterii w telefonach – dość szybko okazały się niezbyt istotnymi szczegółami w zderzeniu z Odą i jej charakterem.

A było to zderzenie czołowe.

Otóż Oda z jakiegoś powodu w ogóle nie gotowała im obiadów. Ani nawet wody na herbatę. Nie prała im gaci. Nie sprzątała w ich przyczepie. Nie była też „szefową”, „kierowniczką”, „złociutką” ani „panią kochaną”, a już z pewnością nie jeździła po piwo i fajki. W przypływie dobroci mogła co najwyżej podać otwieracz, przypływu złości woleli nie ryzykować. Ognisko rozpalała chyba samym spojrzeniem, bo zanim się obejrzeli, płomienie już trzaskały, siekierą zaś posługiwała się lepiej niż sam majster, który pamiętał jeszcze czasy krzesiwa i hubki. Była też silna, stanowcza, goniła ich z papierosami jak najdalej od drzew i miała fioła na punkcie BHP. O tym ostatnim przekonali się, kiedy własnoręcznie ściągnęła z dachu najmłodszego łebka, któremu szkoda było czasu na zakładanie zabezpieczeń. Dopóty truła mu o otwartych złamaniach z przemieszczeniem, pęknięciach czaszki i tym podobnych przyjemnościach, barwnie i ze szczegółami, dopóki się nie popłakał. Raz na jakiś czas wpadała do nich bez zapowiedzi Agnieszka w niedorzecznie drogich czerwonych kaloszach i wytykała bezlitośnie każdą niedoróbkę, jaką wychwyciła czujnym okiem fachowca, przyprawiając zgodnie całą ekipę o zbiorową traumę. A jakby było im mało nieszczęść, co wieczór zewsząd zlatywały się hordy komarów, odpornych na wszystkie aerozole świata i bezustannie spragnionych bufetu w postaci pięciu chłopa z Podkarpacia.

Trzeba jednak oddać rozbawionej tym stanem rzeczy Odzie, że zamiast byczyć się na leżaku, uczciwie odwalała swoją część brudnej roboty. Zdarzało się, że kiedy ładowała kolejną taczkę albo taszczyła dachówki, nachodziło ją naraz jakieś wspomnienie i wtedy opowiadała ze swadą to i owo o swoich wyprawach. Budowlańcy słuchali z zaciekawieniem, a z czasem nawet zaczęli się dopraszać o ciąg dalszy, zawsze skutecznie. Ale przepierki nie doprosili się nigdy.

W dniu ich odjazdu Agnieszka dobijała cztery piąte ekipy drobiazgowym odbiorem i toną dokumentacji, natomiast stary majster raz jeszcze próbował przekonać Odę, żeby pozbyła się spalonego drzewa nad stawem, które bolało go w estetykę.

– Pani Odeńko, to jebnie – tłumaczył ze znawstwem.

– Nie jebnie, panie majster.

– Jebnie.

– To będzie jebnięte.

Na ten argument majster nie znalazł odpowiedzi innej niż chichot. Chłopakom pewnie śniła się już po nocach, lecz on sam polubił tę wiecznie rozczochraną, charakterną kobietę o piegowatym nosie i zielonych oczach, wielkich i okrągłych jak pięciozłotówki. Była szalona i trudna w obsłudze, za to uczciwsza niż większość ludzi, jakich spotkał przez całe swoje życie.

– No, zostało jeszcze trochę upierdliwej papierologii, ale w zasadzie możesz się nieoficjalnie wprowadzać – rzekła z satysfakcją Agnieszka, kiedy ekipa popruła wąską ścieżką, aż się za nią kurzyło, i kuzynki rozsiadły się z herbatą na drewnianym tarasie z widokiem na las. – Raczej nic ci na ten szalony łeb nie spadnie. I co teraz? Szukasz ludzi do wykończenia?

– Wystarczy, że wykończyłam tamtych – zaśmiała się Oda znad swojego kubka. – Nie, sama sobie poradzę.

– Na pewno? Nie lepiej zatrudnić jakąś złotą rączkę?

– Aguś, lepiłam w Afryce domy z krowiego łajna, naprawdę, poradzę sobie z pomalowaniem ścian i przyklejeniem paru kafli. A potem bierzemy się z Rochem za ogród.

– Z Rochem? – Agnieszka ułożyła usta w bardzo zaskoczone o, po czym gwizdnęła przeciągle. – Z Rooo…

– Och, a dajże spokój! No i co mi tu gałami przewracasz, Roch to Roch! Przyjeżdża raz na dwa tygodnie, żeby skosić trawę, i tyle.

– Jasne, jasne… Dzisiaj „Roch to Roch”, a zanim się obejrzysz, będziesz mu czule piszczeć do uszka: „Och, Rochu, bierz mnie po trochu…”.

– Zdurniałaś? Co to niby ma być, Miłość nad pogorzeliskiem?

– Wersja dla ubogich, ale zawsze coś. Nooo? – po chwili ponagliła kuzynkę, gdy ta milczała zbyt długo i najwyraźniej ani myślała wracać do interesującego Agnieszkę tematu.

– Co „nooo”?

– No co z tym Rochem?

– Nic, a co ma być?

– Nic a nic?

– Nic a nic. Lubię go, i tyle. Zero chemii.

– Bez szans na odrobinę fizyki? Gimnastykę artystyczną? Albo chociaż robót…

– Żadnych i na tym zakończmy temat, zanim skończą ci się żenujące aluzje.

– Szkoda… Ale wiesz co? Od następnego tygodnia mam urlop, a Halszka ciągle mnie męczy, żebyśmy do ciebie przyjechały chociaż na parę dni, póki jeszcze są wakacje. Z łajna nigdy nie lepiłyśmy, ale chyba damy radę trochę ci pomóc z tym malowaniem. Co ty na to?

– Jeszcze pytasz?! Przyjeżdżajcie choćby i na miesiąc!

Dopiwszy herbatę, wspólnymi siłami opróżniły i wysprzątały przyczepę kempingową, którą Agnieszka miała odholować z powrotem do miasta. W międzyczasie dogadały szczegóły wizyty. Kiedy późnym popołudniem Oda machała odjeżdżającej kuzynce na pożegnanie, z jednej strony nie mogła się już doczekać, kiedy znów zobaczy ją i Halszkę, ale z drugiej…

Cóż. Z drugiej wiedziała, że wtedy w okamgnieniu wyjdzie na jaw, jak bardzo jej dziś nałgała. Bo z Rochem łączyło ją więcej chemii niż węgiel i fluor w teflonowej patelni. Tyle że była to chemia zupełnie innej natury niż ta, o którą posądzała ich Agnieszka. Tak niecodzienna, że nawet sama Oda nie do końca potrafiła określić, o co właściwie jej chodzi. Ale czuła to i na dziewięćdziesiąt dziewięć procent była przekonana, że Roch także. Każdą komórką. Nieustannie. Dostrzegała to w sposobie, w jaki czasem długo krążył po polanie, zanim odpalił kosiarkę. Albo stał całymi minutami jak posąg z zadartą głową i wpatrywał się w niebo. Albo siadał na trawie, rozpościerał szeroko palce i przyciskał dłonie mocno do ziemi.

Musiał coś wiedzieć. W końcu jego ojciec spędził tu całe życie.

Ale wciąż pozostawał ten jeden procent niepewności, dlatego Oda nadal się zastanawiała, jak ugryźć temat. I to najlepiej tak, żeby w razie czego nie zrobić z siebie wariatki kwalifikującej się do leczenia.

Otworzyła drzwi na oścież i przestąpiła próg. Oto był. Dom. Pierwszy, który mogła nazwać swoim. Co prawda niespełna pięćdziesiąt metrów raczej nie było oszałamiającym metrażem, ale Oda nie potrzebowała więcej. Lata pomieszkiwania w przeróżnych namiotach, barakach i lepiankach nauczyły ją, że dach nad głową, dostęp do czystej wody i źródło ciepła w zasadzie wystarczą jej do szczęścia, cała reszta zaś to miły dodatek. A po trzech miesiącach w przyczepie czuła się wręcz oszołomiona tą przestrzenią. Zaciszna, jasna sypialnia mieściła się na tyłach, od frontu rozciągał się duży wielofunkcyjny pokój oraz łazienka, przytulona do niego tak, aby po rozpaleniu ognia w wielkiej kaflowej kuchni grzały się obydwa pomieszczenia. Tu i tam przezorny majster wcisnął nawet przeróżne półki i schowki na rzeczy, które po opróżnieniu przyczepy walały się wszędzie.

I mogły się tak walać do woli, pomyślała Oda, uśmiechając się promiennie, ponieważ po raz pierwszy od czterdziestu dwóch lat zamieszkała gdzieś sama. Tak całkiem, naprawdę sama, bez żadnego rodzica czy współlokatora, który wróciłby w najmniej odpowiednim momencie i zrobił awanturę o krzywo odstawiony garnek. Nawet w przyczepie, z pięcioma budowlańcami pod bokiem, nie miała wystarczającej swobody. A teraz mogła żyć tak, jak chciała. Nie zamykać drzwi albo zamykać je obsesyjnie. Wychodzić z łazienki w samych majtkach albo i bez majtek. Snuć się od rana do nocy w piżamie. Tarzać się w trawie przed domem. Albo za. Śpiewać na całe gardło najgłupsze piosenki, jakie znała, i bez wyrzutów sumienia składować brudne naczynia w zlewie, dopóki nie najdzie ją na zmywanie. W razie gdyby uprzykrzyło jej się czyjeś towarzystwo, mogła też wyciągnąć rękę i wypowiedzieć trzy magiczne słowa: „Tam są drzwi”. A już na pewno nie musiała się rzucać do sprzątania, jeśli nie miała na to ani sił, ani szczególnej ochoty.

Za oknem pomału zmierzchało. Chłodny wiatr buszował w koronach drzew, kołysząc do snu las i jego mieszkańców, więc i Oda postanowiła skorzystać. Zasłuchana w ten kojący, obiecujący szum rozstawiła w sypialni polówkę, rzuciła na nią śpiwór i jasiek i usiadła, żeby rozwiązać glany.

Ledwo dotknęła bosą stopą drewnianej podłogi, znów to poczuła.

Drżenie.

Siedziała tak przez chwilę w zamyśleniu. Może to było złudzenie? A może kwestia krążeniowa? Może za mocno zaciągnęła sznurowadła i po całym dniu w wysokiej cholewce naczynia krwionośne i mięśnie płatały jej teraz figle? Podniosła nogę o kilka centymetrów.

Drżenie momentalnie ustało.

Ostrożnie przytknęła stopę z powrotem do podłogi.

Znowu to samo.

Nie, to nie mogło być złudzenie. Ani też prawidłowe krążenie powracające do kończyny po długim ucisku. Z pomocą logiki wykluczyła też z miejsca parestezje i parę innych schorzeń, zwłaszcza że nigdy nie miała skłonności do hipochondrii. Przyczyna tego drżenia musiała kryć się gdzieś głębiej, i to niekoniecznie w niej samej. Szybko wciągnęła but z powrotem i przeszła do drugiego pomieszczenia. Podniosła klapę w podłodze nieopodal kuchni, odsłaniając nieprzeniknioną czeluść w dole. Włoski na całym ciele stanęły jej dęba w atawistycznym odruchu. Zapaliła lampę naftową i oświetliła szerokie stopnie, wiodące prosto do serca domu – starej piwnicy, która z powodzeniem mogła zastąpić lodówkę, a w razie nagłej potrzeby nawet i loch. Z enigmatycznych wzmianek Rocha wynikało, że poprzednim mieszkańcom służyła za spiżarnię.

Między innymi za spiżarnię, przypomniała sobie, stawiając ostrożnie stopę na pierwszym stopniu. Właśnie tak to ujął. Sęk w tym, że Roch, jak to Roch, mówił tylko tyle, ile chciał i kiedy chciał, i mimo jej nagabywań nigdy nie doprecyzował, co dokładnie zaliczało się do tych „innych”.

Z lampą wyciągniętą daleko przed siebie schodziła po szerokich stopniach, jednocześnie rozglądając się po pustej piwnicy. Naraz zmarszczyła brwi. I majster, i Agnieszka zaręczali, że wszystko w porządku, że jest sucho, nie musi się bać żadnego grzyba. Zresztą Oda przekonała się o tym osobiście, kiedy przed rozpoczęciem budowy wyłamały deski, które od czasów pożaru zasłaniały ziejący otwór, żeby nikt tu nie wpadł, i zgramoliły się na dół. Jedyne, co wtedy wisiało w powietrzu, to pajęczyny. Skąd więc nagle wzięła się tu wilgoć? I to nie świeża, co najwyżej parodniowa, lecz stara, zatęchła, zastała, lodowata wilgoć, z gatunku tych, które przeszywają człowieka aż do kości, za nic mając warstwy ubrania.

Oda odstawiła lampę na jeden z wyższych stopni, podeszła do kamiennej ściany i przytknęła do niej dłoń.

– Co jest?… – szepnęła do siebie, teraz jeszcze bardziej skołowana niż przed momentem.

Nic. Sucho. Żadnego zimna, żadnej wilgoci, choć i jedno, i drugie wisiało przecież w powietrzu, co najwyżej przyjemny chłód – i to samo uparte drżenie, które wyczuwała na górze, tyle że jeszcze wyraźniejsze.

***

Z samego rana Oda wsiadła na rower i popedałowała do miasteczka. Kiedy dotarła do celu, przypieczone sierpniowym słońcem ramiona paliły ją żywym ogniem, pot ciurkiem spływał po plecach, ale w głowie szumiało od szczęścia. Nadała listy na poczcie, zahaczyła o aptekę i spożywczy, by ugrzęznąć na dłużej w sklepie wielobranżowym, skąd wyszła bogatsza o pięć kłębków jutowego sznurka, dwadzieścia metrów stalowej linki, ostrzałkę, dwie lampy sztormowe, zapas oleju naftowego i zapałek na następny miesiąc, klamerki, koc z zielonego polaru, zamykany wiklinowy kosz, komplet bawełnianych powłoczek w kwiatki, szczypce, drewnianą łyżkę, czajnik z gwizdkiem oraz wielki wok, na szczęście bez pokrywki.

Wykombinowanie, jak wcisnąć te zdobycze do dwóch rowerowych sakw, a potem ruszyć z miejsca i się przy tym nie zabić na pierwszym wyboju, zajęło jej więcej czasu niż wszystkie sprawunki razem wzięte. Nie na darmo jednak zdobyła przed sześcioma laty tytuł mistrzyni namiotu w tetrisa. W końcu został jej tylko wok, który za diabła nigdzie nie pasował. Zastanawiała się poważnie, czy po prostu nie wsadzić go sobie na głowę, kiedy usłyszała zdawkowe:

– Cześć.

Za nią stał Roch z torbą pieczywa w ręce.

– O, cześć.

– Jak pierwsza noc w nowym domu?

– A wiesz co, miło, że pytasz.

Ledwo powstrzymał uśmiech, widząc, jak Oda bierze się pod boki.

– Tak?

– A tak. I jeszcze milej, że mam coś ciężkiego pod ręką. – Dla pewności zakołysała mu wokiem przed nosem. – Mów w tej chwili jak na spowiedzi, co wiesz o tym miejscu, albo złamię przysięgę lekarską i cię skrzywdzę. Fachowo. A potem cię posklejam, też fachowo, i skrzywdzę ponownie. Co tam stało? Sierociniec? Przytułek dla obłąkanych? Motel rodzimego Normana Batesa?

– Dom.

– Jaki dom. Konkretnie.

– Stary. Piętrowy. Z wie…

– Tak, tak, z wieżyczką. Wiem, że z wieżyczką.

– Gotycką.

– Mam w dupie wieżyczkę, a ty zaraz będziesz miał w dupie ten wok, jeśli nie przestaniesz strzykać słownictwem i nie wydusisz z siebie czegoś więcej! Szlag!… – prychnęła, gdyż nieoczekiwany podmuch wiatru obudził jej kędzierzawą czuprynę do samodzielnego życia. Zanim zdołała mniej więcej nad nią zapanować, jeszcze dwa razy palnęła się wokiem i diabli wzięli cały efekt. Łypnęła na Rocha, zawstydzona i zła. – Twój ojciec podobno tam pracował całe życie, na pewno wszystko wiesz. Musisz wiedzieć.

Marszcząc lekko brwi, Roch wpatrywał się w chmury przemykające nad miasteczkiem.

– Przykro mi. Obiecałem ojcu, że dochowam tajemnicy.

Okej, to akurat była w stanie zrozumieć. Niestety. O ile z matką nie potrafiła się porozumieć, o tyle z ojcem zawsze trzymali sztamę. Nigdy nie złamałaby danego mu słowa.

– Powiedz mi tyle, ile możesz. Cokolwiek. Kto tam mieszkał?

– Najpierw pewien starszy pan – odparł po dłuższym milczeniu. – Samotny, ale dość majętny. To on postawił dom. I wie…

– Tak, tak, i wieżyczkę. A potem?

– Inny starszy pan. Też samotny. Ciut mniej majętny.

– A potem?

– Pan po trzydziestce. Samotny. Goły i wesoły.

– Okej, zaczynam dostrzegać pewien wzorzec. A potem?

– Potem był pożar. – Widząc znów groźny błysk w jej zielonych oczach, wziął głęboki wdech. – No dobrze. Przed pożarem parę osób zdążyło tam umrzeć.

– Brawo, robisz postępy! Śmiercią naturalną?

– Cóż. W zasadzie to naturalne, kiedy człowiek umiera od kuli w czaszce. Albo nadziany na widły.

– Czyli parę trupów, w tym co najmniej jeden samobójca.

– Seryjny.

– Słucham?

– Seryjny samobójca.

– To niemożliwe. Nie da się zabić… się więcej niż raz.

– A jednak.

Oda naraz dodała dwa do dwóch.

– Och, niech zgadnę. I te wszystkie trupy, z samobójcą włącznie, spoczywają…

– …na cmentarzu w lesie.

– Oczywiście, no bo czemu nie. Nie ma to jak kilka trupów pod ręką. Fantastycznie. Jeszcze jakieś anomalie, o których zapomniała mi wspomnieć agencja, sprzedając tę uroczą, tfu, działkę? Dusze potępieńcze topiące ludzi w stawie? Drzewo krwawiące z dziupli? Morderczy klaun, którego powinnam nerwowo wypatrywać pod łóżkiem?

– A masz już łóżko?

– Nie.

– To dobrze.

– Kiedyś cię zaduszę.

– Do usług. Ach, właśnie. – Z kieszonki na piersi wyjął złożoną na pół karteczkę. – Tu masz namiary na człowieka od oczyszczalni ścieków. Drenażowej, jak chciałaś. A po weekendzie wpadnę z kosiarką. Przy okazji wezmę się za staw.

– To nie przyjedziesz w piątek?

– Nie. W piątek nie ma sensu.

– Czemu?

– Bo będzie padać.

– Skąd… – Nie dokończyła jednak, bo ją olśniło. Wyciągnęła z plecaka scyzoryk, odcięła długi kawał sznurka i przywiązała mocno do uchwytów woka. – Ha! Potrzeba matką wynalazku! Dobra, no to mi jeszcze wyjaśnij, o ile ci ojciec pozwolił, dlaczego cały fundament telepie się, jakby miał gorączkę. Spazmatyczny szloch targa potępioną duszą seryjnego samobójcy, a ja odbieram wstrząsy wtórne? A potem co, tsunami?

– Nie wiem, Odo. To zawsze było dziwne miejsce. Ojciec mówił, że od stuleci przyciągało różne siły. Zazwyczaj dobre. A czasem też i złe.

– Cóż, tym razem przyciągnęło mnie – stwierdziła buńczucznie, zarzucając sobie wok na plecy niczym stalową skorupę. Razem ze szczypcami i łyżką sterczącymi zadziornie z sakw upodabniała ją do wyjątkowo wojowniczego żółwia ninja. – Gorzej już raczej nie będzie.

– Może cię podwieźć? – Roch zawołał jeszcze za nią, gdy się pożegnali i Oda, chybocząc się na boki, ruszyła w drogę powrotną. – Zbiera się na deszcz.

– Dzięki, dam sobie radę! – odkrzyknęła i na dowód, że wcale nie nadrabia miną, raźniej nacisnęła na pedały.

Jazda na obciążonym i przez to niestabilnym rowerze, z wiklinowym koszem na kierownicy i wokiem na plecach okazała się nieco trudniejsza niż bez tych wszystkich maneli. Po trzydziestu minutach Oda, zamiast zbliżać się do swojego rozstaju, wciąż była w lesie – tym razem nie tylko dosłownie.

Po trzydziestu dwóch lunęło.

Po kolejnych trzech minutach Oda musiała zwolnić, bo ledwo widziała przez siną ścianę deszczu. Była przemoczona aż do samych majtek, w glanach radośnie chlupotała jej woda, a pukle, już i tak wystarczająco niesforne, najpierw poskręcały się w lśniące sprężynki, lecz wkrótce potem całkiem oklapły pod ciężarem wody, która ciurkiem leciała Odzie za kołnierz.

A ona się śmiała, duszą i ciałem, ustami i oczami, mokra i szczęśliwa. Do momentu, kiedy wjechała w ostry zakręt i zobaczyła samochód stojący z włączonymi światłami na przeciwległym pasie.

Wszystko stało się tak szybko, że nie zdążyła nic zrobić. Samochód ruszył z ogłuszającym piskiem opon, a Oda poczuła falę obryzgującej ją wody i pęd powietrza zarzucił rowerem. Gruchnęła ciężko o żwirowe pobocze, kalecząc sobie prawą dłoń. Brzeg wielkiego woka wbił jej się w bok, od pachy aż po biodro.

Leżała chwilę, czując w ustach znajomy żelazisty posmak. No tak, przy upadku przygryzła sobie język. Potem dźwignęła się ostrożnie na łokieć i uwolniła prawą nogę, wyczekując bólu. Ale nie, nic z tych rzeczy. Była poturbowana, poobcierana i ubłocona, to wszystko. Odetchnęła.

Wtedy jej uszu dobiegł płacz, cienki i rozpaczliwy. W mgnieniu oka zerwała się na równe nogi w poszukiwaniu źródła dźwięku.

Po drugiej stronie szosy, tam, gdzie przed momentem stał samochód, na skraju lasu coś się miotało. Oda bez namysłu skoczyła w mokre chaszcze i zaklęła jak rzadko kiedy, widząc, z jaką starannością ktoś obkleił worek po cemencie grubą taśmą pakową. Jak nic zeszła mu na to cała rolka… Bała się wbić scyzoryk, bo zwierzę w środku zawodziło i rzucało się nieustannie, ale musiała to zrobić, zanim biedne stworzenie się udusi. Unieruchomiła je więc między udami, aż zaskowytało, choć bardziej ze strachu niż fizycznego cierpienia, i ostrożnie zrobiła pierwsze nacięcie.

Z dziury natychmiast wysunął się maleńki, czarny nos i zafurczał, wciągając łapczywie powietrze.

Kawałek po kawałku Oda rozcinała grubą warstwę papieru i taśmy i w końcu uwolniła więźnia – drżącego, niewielkiego pieska, całego szarego od resztek cementu, który w strugach deszczu szybko zmieniał się w maź i sklejał długą sierść. Oczy jak dwa paciorki patrzyły na nią z nadzieją, podkulony ogon wyraźnie nie mógł się zdecydować, czy merdać resztkami sił, czy też nie.

Niewiele myśląc, Oda przytuliła psinę do piersi.

Merdać. Zdecydowanie.

***

– Ciocia O!

Halszka! W pierwszej chwili Oda oniemiała. Od dziesięciu lat oglądała ją w zasadzie wyłącznie z perspektywy kamerki internetowej, czyli od pasa w górę, nic zatem dziwnego, że nie ogarniała całości. A tu z samochodu wysiadło już nie dziecko, ale wciąż nie kobieta – patykowata, cudowna istota, na pierwszy rzut oka składająca się głównie z długich kończyn i szerokiego uśmiechu, który odziedziczyła po matce, podobnie jak długie, jasne włosy, związane w kucyk. Ale już wzrostem zdecydowanie wdała się w ojca, bo tak jak on bez większego trudu górowała nad obiema kuzynkami, choć miała dopiero piętnaście lat. W tenisówkach, krótkich dżinsowych spodenkach i czarnym T-shircie emanowała taką świeżością i bezpretensjonalnością, na jaką stać tylko nastolatki, kiedy akurat przez chwilę nie praktykują współczesnej odmiany Weltschmerzu.

– Rany boskie, dziecko, jak tyś wyrosła! – powiedziała Oda odwiecznym zwyczajem starych ciotek i zachłannie przytuliła Halszkę, która przywarła do niej ze wszystkich sił.

– Je jak koń, to trudno, żeby nie wyrosła! – zaśmiała się Agnieszka, otwierając bagażnik. – A stopy ma jak kajaki. Trzydzieści dziewięć i pół, uwierzysz? I wciąż rośnie!

– Mamo! No weź!

– Pięć kanapek na samo śniadanie, moja droga. Codziennie! A po drodze wsunęłaś jeszcze dwie drożdżówki, nie myśl, że nie widziałam. Ty się ciesz, że ci jeszcze nie idzie w biodra! – Nie bez trudu wywlokła z bagażnika wielkie, nieporęczne pudło, zapakowane w ozdobny papier, i postawiła przed Odą na tarasie. – Proszę bardzo, prezent na nowy dom!

– Co to takiego?

– Przenośny kibelek! – odparła z dumą Halszka. – Model Ekselens!

– Ekseląs! – poprawiła ją matka. – A do kompletu proszę bardzo! Dwanaście rolek papieru toaletowego. Trzywarstwowego! Będziesz miała co robić w tej twojej pustawej łazieneczce – dodała i puściła oko do kuzynki.

– O, przepraszam, już nie takiej pustawej! Od wczoraj jestem dumną posiadaczką balii kąpielowej. Z piecykiem na drewno!

– No, to jeszcze tylko prąd i kanalizacja i będziesz mogła żyć prawie jak człowiek.

– Życie jak człowiek jest stanowczo przereklamowane, moja droga. Osobiście wolę żyć jak zwierzę.

– Och, mamo, patrz! – zawołała Halszka. – Jaki słodki!

Zza uchylonych drzwi wysunął się drobny psi łebek i łypał na nich czujnie.

– No pięknie. Kilka dni się nie widziałyśmy, a ty zdążyłaś już przygarnąć psa?

– To jest Kuleczka – Oda przedstawiła im psiaka. – Chodź, Kuleczko, nie bój się. To są całkiem oswojone wariatki.

Słysząc słowa zachęty z ust swojej pani, Kuleczka przykuśtykała na taras. Zdaniem weterynarza nie miała jeszcze nawet pół roku i nie zanosiło się, by rozmiarami kiedykolwiek doścignęła kota. I to nawet takiego drobnego. Bez warstwy cementu, zlepiającej jej długą, delikatnie kręconą sierść, była prawie czarna, jedynie z białą apaszką i brązowym podwoziem. Lecz nie to najbardziej rzucało się u niej w oczy.

– Mamo, zobacz! Ona nie ma łapki!

Rzeczywiście, zamiast jednej tylnej łapy nad ziemią unosił się kikut. Na tle pomału odrastającej w tym miejscu sierści wciąż dało się dostrzec niedawno zagojoną bliznę.

– Oda? – Kuzynka rzuciła jej nieufne spojrzenie. – Coś ty znowu wykombinowała, szaławiło? – zapytała półgłosem.

– Nic. Serio, nic – powtórzyła z naciskiem. – Zwykły przypadek. Ktoś ją porzucił na poboczu, w zasadzie na moich oczach. Miałam ją tam zostawić?

– O rany! Biedna, biedna Kuleczka… – Halszka przykucnęła przy psinie i podsunęła jej dłoń do powąchania.

– I to w worku po cemencie – ciągnęła Oda. – Oklejonym taśmą. Jak o tym pomyślę… Żałuję, że nie dojrzałam numeru rejestracji. Popamiętałby mnie, gnój jeden…

– Oda!

– No, gnój.

– Halszko!

– No co? A ty jak byś go nazwała, mamo? Bardzo niemiłym człowiekiem?

– To... to nieistotne!

– Och, wprost przeciwnie, to bardzo istotne – odparła Oda. – Trzeba nazywać rzeczy po imieniu. Brzydka rzecz to i brzydkie imię. A ty lepiej uważaj, Halszko, bo jak się do ciebie przylepi, to będziesz ją do północy głaskała.

– Żaden problem, mogę głaskać! – zaśmiała się Halszka, bo Kuleczka już leżała trzema kołami do góry, nadstawiając ochoczo brzuszek, wciąż lekko wydęty po opróżnieniu porannej miski.

Agnieszka pokręciła głową.

– Ech, ty i ten twój niewyparzony język – zwróciła się do Ody. – Możesz jej nie podsuwać wyrazów?

– Jeżeli naprawdę sądzisz, że piętnastolatka nie zna choć paru, to wiesz o dzieciach jeszcze mniej niż ja.

Agnieszka nic na to nie odpowiedziała, ale szybko znalazła sobie nowy powód do niepokoju.

– A czy ten pies jest chociaż szczepiony?

– Och, no co ty. Walczyłam z cholerą w Afryce, ale nigdy nie pomyślałabym o zaszczepieniu psa. Nic tylko patrzeć, jak Halszka złapie pchły, robaki i zacznie toczyć pianę z pyska. Na litość boską, Aguś! – zakrzyknęła, widząc, że kuzynka wciąż jest nie do końca przekonana, czy rozumieć to dosłownie, czy też nie. – Mam ci pokazać książeczkę?

– Nie, no co ty…

Wzięły się do rozpakowywania bagażnika, podczas gdy Halszka bawiła się z Kuleczką wokół domu. Dzień był piękny, słoneczny, ale przyjemnie wietrzny, dzięki czemu upał nie dawał się tak we znaki.

Wtem wszelkie formy życia na polanie zastygły, ogłuszone gromkim okrzykiem:

– Odo Elżbieto Chojnacka, w tej chwili wstawaj z ziemi!

Halszka przewróciła oczami, ale podniosła się, ku wielkiemu niezadowoleniu Kuleczki, z którą się radośnie tarzała po trawie.

– Czyś ty oszalała!? – grzmiała dalej Agnieszka. – Przeziębisz sobie pęcherz!

A Odą aż szarpnęło. Czy to przez dziwnie znajomą histerię w głosie kuzynki? Czy też przez to, jak zwróciła się do Halszki?

Nigdy nie przyznała się do tego głośno. Nikomu. Nie zająknęła się choćby półsłówkiem, jak bardzo ją ubodło, kiedy Agnieszka uległa naciskom i zgodnie z tradycją nadała córce imię Oda. Sama szczęśliwie uniknęła tego losu, ponieważ była drugim dzieckiem swojej matki, również drugiego dziecka, mogła więc nie zrozumieć pretensji niewiele starszej kuzynki.

Za to Oda wciąż pamiętała, jak w szóstej czy siódmej klasie na języku polskim każdy miał krótko opowiedzieć o swoim imieniu. Podwójna lekcja trwała łącznie dziewięćdziesiąt minut, dzieci w klasie było zaś dwadzieścioro siedmioro, co dawało średnio trzy minuty dla każdego. Oda mówiła przez kwadrans. Na początek przez ściśnięte gardło wydukała to, co samodzielnie znalazła w leksykonie imion:

– Oda, imię pochodzenia germańskiego. Oznacza własność, dziedzictwo, majątek.

Po czym słowo w słowo powtórzyła już dawno wyryte na pamięć rodzinne podanie o prapraprababce, Odzie Franciszce z Majewskich Bernardowiczowej, która pod warstwami spódnic szmuglowała literaturę patriotyczną i broń podczas powstania styczniowego, a po jego upadku, przepasana wszytym w gorset złotem, poszła za mężem aż na Sybir. Tam, cudem ozdrowiawszy z zarazy, gołymi rękami pochowała i samego Bernardowicza, i dwóch z trzech ich synów i aż do śmierci prowadziła ochronkę dla polskich dzieci, gdzie uczyła je potajemnie ojczystej mowy. Takie stężenie nieszczęść i patriotyzmu w jednej osobie wymagało stosownego uczczenia. Od tamtej pory żadna pierworodna córka w ich rodzinie nie mogła nosić innego imienia niż Oda. Nie mogła, nie i już, świat by się skończył, gdyby mając w żyłach choć krztynę Tej Świętej Krwi, dziewczynka została zwykłą Joanną, Katarzyną czy Weroniką.

Nauczycielka polskiego ocierała chusteczką łzy wzruszenia, koleżanki i koledzy słuchali z rozdziawionymi ustami, a Oda czuła się jak kopia. Jak nieudolne świadectwo cudzej wspaniałości.

Dostała wtedy piątkę z plusem.

Przez długi czas w najbliższej rodzinie jako pierwsi regularnie na świat przychodzili chłopcy i w rezultacie Ody były tylko dwie: Oda Stefania, jej matka, i Oda Karolina, czyli ona sama. Dopiero po dwudziestu trzech latach urodziła się Oda Elżbieta, którą od pierwszych dni ciotka uparcie nazywała Halszką, rzucając ciche wyzwanie rodzinnemu piętnu. Ku jej wielkiej, skrywanej radości – przyjęło się, do tego stopnia, że mało kto pamiętał, jak naprawdę Halszka miała na imię.

Dobra, odetchnęła w duchu, spokojnie. To tylko twój fioł, nie przenoś go na dziecko, nie przenoś go na dziecko…

Lecz Agnieszka jak nic wzięła sobie za punkt honoru, żeby jeszcze przed zmierzchem doprowadzić ją do ostateczności.

– Halszko! – pokrzykiwała co chwilę, przerywając w pół słowa rozmowę z kuzynką. – Halszko, uważaj! Halszko, gdzie ty tam włazisz? Halszko, chodź się napić! Halszko, nie siadaj tam! Halszko, uważaj, kleszcze!!!

Przy kleszczach Oda nie wytrzymała.

– Dość tego.

Agnieszka zastygła nad pierwszą walizką, którą miała właśnie rozbebeszyć.

– Słucham?

– Dość tego. W tej chwili wracasz do miasta i aż do końca urlopu możesz robić, co tylko chcesz. Biegać po sklepach, wziąć się za zaległe porządki, pindrzyć się u kosmetyczki, ciągać Tomka po galeriach albo całymi dniami leżeć w pościeli, wpieprzać chipsy i oglądać seriale. Ale jeśli tu zostaniesz, to przysięgam, jeszcze jedno histeryczne „Halszko, uważaj, życie!!!” i urwę ci łeb. A wiem, że się nie powstrzymasz! – ubiegła kuzynkę. – I żeby nie było, ja to wszystko rozumiem – dodała już nieco spokojniej. – Naprawdę rozumiem.

Ale dłużej tego nie zniosę.

Agnieszka spojrzała na nią jak zbity pies.

– Nie chcesz mnie tu?…

– Chcę. Nawet nie wiesz, jak bardzo chcę. Zostawisz Halszkę z Tomkiem i przyjedziesz do mnie we wrześniu na cały weekend. Albo na wszystkie weekendy. Będziemy pić wino i gadać do rana. Albo pić piwo i milczeć. Albo pić wódkę i biegać nago po łące, gorsząc kleszcze i wiewiórki. Ale nie pozwolę, żebyś spieprzyła swojemu dziecku ostatnie dni wakacji. I mnie przy okazji.

– No a… a Halszka? Tak strasznie się cieszyła, że w końcu spędzi z tobą trochę czasu.

– Och, to akurat proste. Halszkę zostawiasz. Będziemy się świetnie bawić z Kuleczką.

– Nie, Oda, no co ty! To jest zbyt wielka odpowiedzialność, ciężar, tyle rzeczy przecież… przecież… przecież ty nie wiesz nic o dzieciach!

– Są ludźmi, jak ty czy ja, u góry mają wlot, u dołu wylot, cóż tu więcej wiedzieć?

– Ale jej trzeba pilnować! Musi dużo pić, ale nie za dużo, wysypiać się, uważać na sól, nie może siadać na zimnym ani mokrym, bo jeszcze złapie wilka i…

– Aguś, Halszka ma piętnaście lat. Nie pięć. A ja, przypominam, jestem lekarzem. Wiem, co jej dolega i co trzeba robić.

Przekonanie kuzynki do tego pomysłu wcale nie przyszło jej z łatwością, lecz Oda nie zwykła się szybko poddawać. Na dodatek i Halszka, usłyszawszy, jaka jest stawka tego starcia, przypuściła szturm z drugiej flanki i pospieszyła z zapewnieniami, że oczywiście, będzie na siebie uważać, będzie grzeczna, będzie rozważna, będzie posłuszna i w ogóle będzie, jakby jej wcale nie było. A u jej nogi siedziała Kuleczka i merdała raźno, jak gdyby na znak, że tak, ona też.

Ostatecznie, skuszona upojną wizją czy to sam na sam z mężem, czy to sam na sam z chipsami, Agnieszka ustąpiła. Wcisnęła córce swój powerbank, żeby mogła naładować telefon, wysłuchała powtórki z solennych obietnic, że odzyska dziecko w takim samym stanie, w jakim je zostawia, a kto wie, może nawet lepszym, i ruszyła do domu.

Ciotka wraz z chrześnicą poszły zdjąć pranie ze sznurka. Polegało to mniej więcej na tym, że Oda ściągała i składała ubrania w koszu, a Halszka brała od niej klamerki i paplała jak najęta.

– …no i wtedy postanowiłam, że sama odłożę tę kasę i za rok zapiszę się na ten kurs, czy się to matce podoba, czy nie. No. To jakie mamy plany na ten tydzień?

– Niech no pomyślę… Ach, tak. W poniedziałek Roch przyjedzie skosić trawę i zająć się stawem. A jeśli pożyczy nam drugi rower, to w środę pojedziemy do miasteczka po zakupy. I to tyle.

– Roch? Ten Roch? Roch tak boski, że olaboga?

– Nie, zastrzelę tę twoją matkę… Tak, ten Roch – Oda powtórzyła z tą samą emfazą, która jednakże w ustach Halszki miała o wiele więcej uroku, za to mniej sarkazmu. – I tylko proszę mnie z nim nie swatać, dobrze?

– Nie no, ciociu O, co ty, przecież nikt ci nie każe od razu wlec go przed ołtarz. No wiesz, dziś już się raczej nie piętnuje się ludzi rozżarzonym żelazem za seks pozamałżeński.

– Halszko, czy ty przypadkiem nie jesteś za młoda na takie rozmowy?

– Nie, raczej nie, za teorię w moim wieku nic chyba nie grozi. A ty, ciociu, kiedy zaczęłaś się interesować seksem?

– Hm. Zdaniem mojej matki zdecydowanie za wcześnie.

– A twoim?

– Zdecydowanie za późno… No i co, nie będziesz się tu ze mną nudziła? Tyle czasu bez prądu i internetu? Z Rochem i jego kosiarką jako jedyną atrakcją?

– Bez prądu, za to z Ekseląsem! – Halszka mrugnęła łobuzersko. – Uwierz, ciociu O, nic nie przebije trzech tygodni u babci. Normalnie myślałam, że oszaleję. Nie dość, że codziennie musiałam jeść kaszę mannę na śniadanie, to jeszcze jak babcia strzeliła w grudniu focha, że nie przyszłam na pogrzeb jej siostry, znaczy, twojej mamy, to do tej pory ją trzyma. Jakbym specjalnie wylądowała wtedy w szpitalu z grypą, żeby mieć wygodną wymówkę, co nie?

– A znajomi? Na babci się chyba świat nie kończy?

– Wszyscy całe lato w rozjazdach. Serio, całe. Z naszej paczki na miejscu została Dominika, ale z nią to się już w ogóle nie da wytrzymać, odkąd ma chłopaka. W kółko „a Maciek to”, „a Maciek tamto”, normalnie wszystko już wiem o tym jej Maćku, chociaż nie widziałam gościa na oczy. Jest gorsza niż te wszystkie praciotki, które uważają, że ja się składam tylko ze szkoły, bo o nic innego mnie nigdy nie pytają. Ja do nich „hej, byłam z rodzicami w Wenecji i nurkowałam w Adriatyku, a w weekend tata zabiera mnie na krótki wypad do Londynu, w końcu zobaczę Muzeum Historii Naturalnej, no wiecie, siedemdziesiąt milionów eksponatów, te sprawy”, a one brzęczą w kółko „a od września do szkoły, a od września do szkoły…”. Dobrze, że nie pytają, czy lekcje odrobiłam, bo normalnie bym oszalała. A mama to wcale nie jest lepsza.

– Nie?

– No co ty, ciociu. Pytam ją „a co u cioci O?”, a ona nic tylko „Roch, Roch, Roch”. Coś mi się nie wydaje, żebyś zdurniała tak jak Dominika i nie widziała świata poza tym całym Rochem, no ale weź coś z matki wyciągnij, jak już się zapętli… Niby taka nowoczesna, wykształcona, a jak przychodzi co do czego, to nie widzi nic oprócz portek, no nie? – Pokręciła głową z całą powagą swoich piętnastu lat. – O co zakład, że będzie dzwoniła do mnie trzy razy dziennie i wypytywała o wszystko?

Oda odpowiedziała jej szerokim uśmiechem.

– Och, zapewniam cię, że nie będzie.

– Nie?

– Nie. Zapomniała, że tu nie ma zasięgu.

***

Oda otworzyła oczy i usiadła na materacu. Wokół panowała ciemność i cisza. I spokój, jak to w środku nocy. Ale coś było nie tak.

Bardzo, bardzo nie tak.

Było jej zimno. Tak zimno, że aż szczękała zębami, a całym jej ciałem raz po raz wstrząsały gwałtowne dreszcze. Ledwo zdołała wymacać na podłodze latarkę i zacisnąć na niej zgrabiałe palce. W drgającym snopie światła zobaczyła, że niespełna dwa metry obok Halszka jak gdyby nigdy nic śpi głęboko na jej polówce, na wpół odkryta, a przy niej Kuleczka, obie tak samo nieruchome i beztroskie. Nie sprawiały wrażenia zmarzniętych, wprost przeciwnie. Oda spojrzała na okno. Było otwarte, lecz tylko cichy, jednostajny szelest listowia świadczył o jakichkolwiek podmuchach wiatru – zbyt słabych, by wprawić nagrzane powietrze wewnątrz domu w ruch, a co dopiero przyprawić kogoś o spazmatyczne dreszcze. Ten przeraźliwy chłód zdawał się mieć źródło w niej samej, tkwić gdzieś głęboko, aż w kościach, i stamtąd rozchodził się nieregularnymi falami.

Dotknęła czoła, a potem karku. Żadnej gorączki. Więc co…

Co?

Położyła dłoń z powrotem na karku. Dotknęła policzka. Ręki. Nogi. Wszędzie skóra pod palcami była suchuteńka. Mimo to Oda całą sobą czuła nie tylko zimno.

Czuła też wilgoć.

Zatęchłą, lodowatą wilgoć.

– …ciu O? Co się stało? – Halszka mrużyła oczy przed światłem.

– N-n-nic, śp-p-pij – wydukała.

Ale w ten sposób tylko całkiem rozbudziła dziewczynę, zamiast ją uspokoić. Halszka wyskoczyła spod kołdry i usiadła obok ciotki. Delikatnie wyjęła latarkę z jej dłoni.

– Dobrze się czujesz, ciociu?

– N-n-nie. N-n-nic mi n-n-nie jest-t-t, a-a-ale n-n-nie…

– Ciociu, czy ty masz udar albo co? Mam zadzwonić po pogotowie? Albo do mamy?

– N-n-n-n…

Naraz Kuleczka podniosła łebek i szczeknęła.

Gdzieś od frontu rozległ się stłumiony huk.

I szuranie.

Ktoś tam był.

– Ciociu! – pisnęła Halszka i uchwyciła się kurczowo jej ramienia.

Niech to szlag. Nie mogła tak po prostu siedzieć i się telepać, miała pod opieką dziecko! I psa! A to był jej dom, do cholery! Jej! Dom! Wiatr na zewnątrz nagle zawył wojowniczo, dodając jej sił. Nadludzkim wysiłkiem woli Oda przywołała swoje ciało do porządku. Podniosła się, wyrwała latarkę Halszce, a drugą ręką sięgnęła po siekierę, którą wieczorem ostrzyła i zapomniała odnieść na miejsce.

– Cio! Co ty!? – wysyczała Halszka.

– Cicho! Zostań t-tutaj!

Nie zważając na nieme protesty dziewczyny, uchyliła drzwi i ledwo zdusiła przekleństwo, kiedy Kuleczka przemknęła jej między nogami. Psina pokuśtykała prosto do klapy w podłodze, przytknęła nos do szpary i fuknęła.

I jakby w odpowiedzi rozległ się kolejny huk.

Oda znieruchomiała.

Wyraźnie dobiegł z dołu. Z piwnicy.

Szybko zebrała myśli – piwnica znajdowała się w całości pod ziemią. Nie miała okien ani kominów wentylacyjnych, nic nie mogłoby się tam dostać inaczej niż górą. A wtedy by coś zauważyły, prawda? No dobrze, a co tam stało? Skrzynka z ziemniakami, zgrzewka wody mineralnej, dwa regały naprzeciwko schodów… Właśnie, regały. Zbiła je z desek pozostałych z budowy, własnoręcznie, może za słabo? Może gwoździe puściły, półki runęły na ziemię wraz z zawartością, narobiły hałasu? W środku nocy wszystko było słychać wyraźniej niż za dnia, a już zwłaszcza w takiej głuszy…

Tak, to miało sens. Tyle że wcale nie tłumaczyło, dlaczego było jej tak koszmarnie, koszmarnie zimno.

Wtedy Kuleczka pisnęła i wcisnęła się pod kuchnię, do wnęki na drewno. Znieruchomiała Oda, choć dałaby sobie rękę uciąć, że to niemożliwe, znieruchomiała jeszcze bardziej.

Bo na ich oczach klapa zaczęła się pomału unosić i z piwnicy wylazło coś.

Małe.

Kudłate.

I… i… rogate?…

W całkowicie bezmyślnym odruchu Oda podniosła latarkę, żeby lepiej się przyjrzeć, a wtedy owo coś odwróciło się w jej stronę.

– Co do czorta!? – wrzasnęła i uniosła siekierę.

– Ne!!! Ne do czorta, tylko ne do czorta!!!

Klapa huknęła, pies zaskowyczał, Halszka wrzasnęła, a kudłate, rogate coś rzuciło się do ucieczki.

Sęk w tym, że nie za bardzo wiedziało, którędy uciekać. W związku z tym zrobiło jedyną rzecz, na jaką wpadło.

Z siekierą uniesioną nad głową i rozdziawionymi ustami Oda Kręciszewska patrzyła, jak coś bardzo podobnego do Koziołka Matołka, na przemian to sapiąc niczym lokomotywa, to jojcząc jak opętane, przez chwilę w panice dreptało w kółeczko, tupiąc przy tym straszliwie, aż drżała cała podłoga. Wreszcie zatrzymało się, kwiknęło i zemdlało z wrażenia prosto do kosza z praniem.

I nagle Odzie jakoś tak od razu zrobiło się cieplej.

***

– Ciociu O? Co to… co to jest?…

– Czort – odparła Oda tak po prostu. – Czyli diabeł.

Jakkolwiek to brzmiało.

A sama musiała przyznać, że brzmiało absurdalnie.

Siedziały we trzy na podłodze pod ścianą i w świetle lampy naftowej wpatrywały się w kosz z praniem – zwyczajnym praniem, które nie tak dawno wspólnie ściągały ze sznurka, gadając i śmiejąc się jak tysiące, miliony normalnych ludzi na całym świecie. Kilka godzin później sterczały z niego dwie pękate, owłosione nóżki, zakończone klasycznymi kopytkami.

– Okeeej… I co teraz?

– Nie wiem.

Kuleczka chyba wyczuła, że jej pani ugrzęzła na amen w obawach i wątpliwościach, gdyż postanowiła przejąć inicjatywę. Klucząc tylko nieznacznie, przeszła na drugi koniec pomieszczenia, przednimi łapkami wspięła się na kosz i przystąpiła do obwąchiwania zemdlonego diabła.

Oda i Halszka jak jeden mąż instynktownie wstrzymały oddech.

– Kuleczko, nie! – pisnęła dziewczyna, bo psina, zacząwszy od kopytek, wędrowała nosem metodycznie wzdłuż diabła, by ostatecznie dotrzeć do rogatej głowy. I wtedy jak gdyby nigdy nic polizała go w kosmaty pysk. – Tego się nie je!!!

Ale jej ciotkę ten widok nieoczekiwanie uspokoił. Podniosła się z podłogi i otrzepała tyłek.

– No, dobra, Halszko, wracaj do łóżka, raz-dwa.

– Ale… ale ciociu, diabeł!!!

– Fakt. Może zmarznąć, tu pewnie jest chłodniej niż w piekle. Dam mu kocyk.

– Kocyk? Ciociu, no wiesz co? Z twojej piwnicy wylazł diabeł, a ty chcesz mu dać kocyk!?

– Halszko, spójrz na Kuleczkę i pomyśl przez chwilę. Naprawdę sądzisz, że zachowywałaby się w ten sposób, gdyby cokolwiek nam z jego strony groziło?

Istotnie, psina umościła się wygodnie w koszu i położywszy łebek na diabelskim brzuchu, westchnęła i spokojnie zapadła w sen.

– No właśnie. – Oda wyciągnęła ze schowka ostatni koc i narzuciła na diabła. – Naturą naszego gościa zajmiemy się rano. A teraz do łóżka, w podskokach! Środek nocy, a ty na nogach, twoja matka mnie ze skóry obedrze, jak się dowie…

Chociaż z drugiej strony… to mogło być nawet zabawne. „Hej, Aguś, no więc wiesz, Halszka pół nocy ganiała boso po domu, ale nie martw się, diabeł na szczęście nie zmarzł!”. Wyobraziła sobie minę kuzynki i zachichotała pod nosem. Mimo niespodziewanych nocnych atrakcji jak zwykle obudziła się punkt szósta. Na zewnątrz wciąż świeciło słońce, dom też jak stał, tak stał nadal, a Halszka spała jak kamień. Nawet teraz podobieństwo do matki wyłaziło z niej na wszystkie strony – chrapała naprawdę niewiele ciszej.

Diabeł siedział w koszu z praniem i kurczowo trzymał się kocyka.

– Dzień dobry. Mam na imię Oda – przedstawiła się i wskazała psa, który chłeptał wodę z miseczki. – A to jest Kuleczka.

– Och. Och, dżen topry. Ja jesztem Baszyl.

– Baszyl?

– Ne, Baszyl! Pszesz szszszsz! – zaszeleścił straszliwie i uśmiechnął się, prezentując uzębienie.

Wyglądał, jakby buchnął szczękę Freddiemu Mercury’emu. Tylko bardziej. Dużo, dużo bardziej. Widząc to, Oda szybko wzięła poprawkę na wadę zgryzu.

– Ach, Bazyl! – domyśliła się w końcu, ku wielkiej radości diabła. – Cóż, Bazylu, masz może ochotę na jajecznicę? Zaraz rozpalę w piecu…

– A czy ten pjecz jeszt aby sztary? Bo jeszli tak, to czuje sze szobofjonszany!

Teraz, w świetle dnia, kiedy wygramolił się z kosza i mogła mu się lepiej przyjrzeć, nie wydawał się ani trochę straszny. Raczej pocieszny, zwłaszcza z tą torebałką przewieszoną na ukos przez wątłą, kosmatą pierś. Bazyl był kudłaty, jasnobrązowy i niezbyt wielki, bo sięgał Odzie niewiele ponad pas, a i to głównie dzięki sterczącym różkom. Przypominał drepczącego na tylnych nóżkach koziołka z wydatnym kuperkiem, z którego zwisał ogon zakończony puchatą, starannie wyczesaną kitą. Pyszczek miał jak lama, tylko krótszy, kłapciate uszy, a dłuższą sierść na czubku głowy – tu Oda naprawdę musiała zebrać się w sobie, żeby nie wybuchnąć śmiechem – upiętą w malutki, acz nad wyraz kształtny koczek.

Stukot kopytek na drewnianej podłodze oraz upojna woń jedzenia szybko zwabiły Halszkę. Łypnęła podejrzliwie na ciotkę, a potem na diabła, który grzecznie podał jej talerz z jajecznicą. Z braku trzeciego turystycznego krzesła usiadła na parapecie i zaczęła dźgać swoje śniadanie widelcem.

– No więc, Bazylu… – zagaiła Oda, gdy już zaspokoiła pierwszy głód. – No więc jesteś diabłem, tak?

– Och, ne, ne, jesztem szfykłym czortem. Na djabła nesztety ne mam farunkóf. Ne to czo tatusz… Bo mój tatusz to jeszt djabeł, że hoho!

– A mamusia? – zapytała, węsząc mezalians.

– Mamusza ma feszt farunki. Tak mafja tatusz. Dwanaszcze raży z rzendu żdobyła tytuł mysz… myszszsz… myszczofffszky f kategorji fjekofej.

– A jakiej?

– No… fjekofej. Pszeczesz mófję.

– A… Okej. Znaczy, jesteś czortem po rodzicach czempionach.

– Więc co poszło nie tak? – palnęła Halszka znad swojego talerza.

– Halszko!

– Ej no, ciociu, przecież on wygląda jak krzyżówka kozy z bakłażanem!…

– Halszko!

– Czósz, fszyszcy sze szafsze szmjali, kjedy babcza naszyfała neszfjentej pamjenczi dżadka sztarym czapem. A tu ledfo dfa tyszoncze czysta lat póżnej – neszpodżanka! Genóf ne oszukasz… – Czort westchnął ciężko. – Tatusz kszyczy, że sze fogle ne sztaram. Że nafet sz mojim brakem farunkóf fizycznych mógbym sznaleszcz jakomsz nisze. Na pszykłat sztraszycz dżeczi. Takje malutkje. Naprafffde, naprafffde malutkje. Albo choczasz koty. – Westchnął i zwiesił głowę nad jajecznicą, wyraźnie stropiony. – Tyle sze ja lubje koty. I dżeczi. A najbardżej to lubje robicz na drutach. I gracz na czymbałkach. No, ale same popaczcze. – Odstawił talerz i z głębin swej torebałki wyciągnął nieco przykurzony instrument. – Fidżicze? Czymbałki fogle ne szo sztraszne!

– Hm, mów za siebie… – mruknęła Oda. – Mnie od cymbałków zawsze boli głowa.

– A próbowałasz gracz pałeczkami? – zapytał Bazyl ze szczerym zaciekawieniem.

I w ogóle nie mógł zrozumieć, dlaczego Oda, zamiast udzielić odpowiedzi, skryła twarz w dłoniach i zaczęła się dziwnie trząść, a Halszka śmiała się tak bardzo, że w końcu spadła z parapetu.

– No dobrze – podjęła Oda, gdy odzyskała panowanie nad sobą i chociaż odrobinę powagi, jakiej wymagała rozmowa z małym czortem. – Czyli chciałbyś być diabłem, jak oczekuje twój tatuś, ale nie za bardzo cię do tego ciągnie, tak?

– Ano. I jesztem terasz jak ta rosztarta moszna… Mamusza za młodu kuszyła Szeromszkjego – Bazyl pospieszył z wyjaśnieniami. – Ne chcze sze chwalycz, ale sz lyteraturom jesztem na bjeżonczo.

– Ku… kurzyła?…

– No wjesz, ten tego… – Bazyl zakręcił zalotnie ogonem, po czym wprawił swe brwi w sugestywny pląs. – Kuszyła!

– Ach, kusiła! Dobra, to ma większy sens.

– No tak, ale czemu mosz… – zaczęła Halszka, bo coś jej się ewidentnie nie zgadzało, lecz tym razem ugryzła się w język, zgromiona przez ciotkę wzrokiem.

– Czekaj, podsumujmy. Jesteś rozdarty między oczekiwaniami tatusia a własną naturą i nie za bardzo wiesz, co ze sobą począć. I z tej okazji przybyłeś na naszą stronę, tak? – Bazyl przytaknął energicznie. – Przez moją piwnicę?

– Pszesz szczeline mendzyfymjarowom f tfojej pifnicy – uściślił. – Jeszt aktywna od fjekóf, ale dotychczasz czymaliszmy sze od nej ż daleka, bo sztrasznje szmerdżała dobrem. I maczkami. No wjecze, takimi ble.

– Znaczy, mackami? A macki z zaświatów przypadkiem nie są złe?

– Och, ne fszysztkje. A te tutaj to jusz fogle. Tatusz próbofał tu rasz szczenszcza i jak doształ maczkom w pyszk, to do tej pory ma szlady.

– Czekaj – przerwała mu Halszka. – Mówisz, że dotychczas trzymaliście się z daleka, tak? Ale teraz już się nie trzymacie?

– Bo f końcu pszeształo tak szmerdżecz. Dlatego tu jeszteszmy, prafda? – dodał, uśmiechając się do Ody.

– My? Jacy my?

– Ty i ja.

– Czo… znaczy, co ja?

– No… no fjesz? Eee… Ne fjesz?

Halszka pierwsza skojarzyła, o co mogło chodzić czortowi.

– Och, nie, Bazylku, ciocia O jest strasznie kudłata, ale nie jest czortem. Jest… czekaj, jak to zawsze mówiła ciotka Kręciszewska?

Oda najchętniej zbyłaby to pytanie milczeniem, lecz jej pamięć miała inne plany.

„Jesteś za gruba”, mówiła matka, kiedy Oda obejrzała film o Isadorze Duncan i wspomniała, że chciałaby zostać tancerką tak jak ona. „Jesteś nieznośna”, kiedy poszły do filharmonii, a ona nie mogła usiedzieć w miejscu. „Jesteś obrzydliwa”, kiedy miała pięć lat, jadła barszcz na Wigilii i poplamiła odświętny obrus. „Jesteś głupia”, kiedy płakała, bo tak bardzo starała się sama rozwiązać zadanie dla chętnych, ale nie umiała, nie umiała i już. „Jesteś niewdzięczna”, kiedy wszystkie jej koleżanki chodziły do szkoły w getrach i flanelowych koszulach w kratę, a ona musiała nosić nieśmiertelne sukienki z żorżety.

„Jesteś niepoprawna”, kiedy rzuciła wszystko i wróciła zza oceanu, żeby ją dźwigać, karmić, przewijać i po prostu, po ludzku przy niej być, kiedy umierała.

Tych słów było wiele, a każde z nich i tak bolało mniej niż wyniosłe milczenie, którym matka karała ją za występek najgorszy z możliwych – urażenie jej godności. Ale potem, kiedy Oda uciekła przed nimi daleko w świat, kiedy gnała z miejsca na miejsce, gdzie akurat przywiał ją wiatr, zmienny jak ona sama, wówczas matka znalazła to jedno jedyne słowo, w które wtłoczyła całe swoje niezadowolenie, rozczarowanie i pogardę dla życiowych wyborów córki, a które ochoczo podchwyciła cała rodzina, nieświadoma jego ciężaru.

– Mówiła o mnie „ta szaławiła”. Jestem szaławiłą.

***

W środę Bazyl, który ochoczo przyjął zaproszenie i zamieszkał na kuchni, został z Kuleczką, a Oda i Halszka wsiadły na rowery i pojechały do miasteczka po zakupy.

Kiedy wróciły po trzech godzinach, zmęczone, głodne i niemal ochrypłe od nieustannej gadaniny, na tarasie nieoczekiwanie ujrzały Agnieszkę. Widząc, jak wyłaniają się z lasu, wstała i czekała tak w milczeniu, aż zatrzymają się pod samym domem.

– Mamo? Coś się stało?

– Przysięgam, Aguś, ja też na śmierć zapomniałam o tym całym zasięgu…

Agnieszka uniosła dłoń, dając jej znać, żeby zamilkła.

– Musimy porozmawiać.

Ciotka i chrześnica spojrzały po sobie.

– Halszko, idź i zajmij się… no wiesz.

Skinęła głową, oparła rower o balustradę i pospiesznie schowała się w domu, nawet nie zabierając zakupów z koszyka.

Oda również odstawiła swój rower i stanęła przed kuzynką.

– Co się stało?

– Wczoraj po południu zadzwoniła do mnie matka. Poszła do mieszkania wujostwa, zabrać ostatnie pamiątki i…

– No tak, wiem. Przed wyjazdem sama dałam jej klucze, żeby to zrobiła, zanim opróżnię szafki i zacznę szukać najemcy. Wszystko w porządku?

– Mówiła, że szukała jakichś starych zdjęć i dokumentów w papierach i przez przypadek… przez… przez przypadek… Znalazła to. – Wręczyła Odzie poszarzałą teczkę. – Pójdę do Halszki.

Zaskoczona Oda nawet nie zwróciła uwagi na jej ostatnie słowa. Ostrożnie pociągnęła za stare tasiemki i zajrzała do środka.

Stare listy, niektóre z rozmazanymi pieczęciami, inne bez, pisane na maszynie. Pożółkłe, naddarte druki, dziesiątki druków, przeróżnych, a na nich – omiotła spojrzeniem zapisane odręcznie rubryki – chyba wyniki jakichś badań. Tak, chyba tak. Ale niektóre skróty nic jej nie mówiły, innych zaś nie zdołała odczytać, atrament za bardzo już wyblakł. Wszędzie widniało nazwisko „Kręciszewska, Oda”, numer PESEL… To matki. Ale po co matka, całe życie wręcz obsesyjnie hołdująca minimalizmowi, w myśl zasady, że ład zewnętrzny świadczy niezbicie o ładzie wewnętrznym, trzymała w mieszkaniu wyniki sprzed czterdziestu lat?

Na samym dnie Oda znalazła kopertę. Wyjęła ją, a samą teczkę wraz z resztą papierów odłożyła na deski tarasu. W środku był dokument. Odpis zupełny aktu urodzenia. Urząd Stanu Cywilnego… dane dotyczące dziecka… dane dotyczące rodziców… Nie znała tych nazwisk, nic jej nie mówiły.

Wiatr zatrzepotał kopertą w jej dłoni, kiedy odwracała dokument. Zwróciła uwagę na zwarty akapit maszynowego tekstu.

Wzmianki dodatkowe: Sąd Rejonowy w… postanowieniem z dnia… sygn. akt… orzekł, że dziecko, którego dotyczy niniejszy akt, zostało przysposobione przez Tadeusza Leopolda Kręciszewskiego, urodzonego dnia…, i jego żonę Odę Stefanię Kręciszewską z d. Bernardowicz, urodzoną dnia… Dziecko nosi nazwisko Kręciszewska. W odpisach skróconych wymienia się przysposabiających jako rodziców dziecka.

Jako rodziców dziecka.

Jako rodziców dziecka.

Jako.

Rodziców.

Dziecka.

Puściła. Koperta i dokument załopotały na wietrze.

Wiej, szumiał do niej. Wiej, wiej, wiej, jak najdalej wiej, tam, tam, tam, jak najdalej stąd… Naraz cały świat zawirował i szaławiła, ta szaławiła, wyciągnęła ręce, żeby uchwycić się wiatru.

– Halszka, szybko, łap dokumenty! – usłyszała jeszcze gdzieś, skądś, kiedyś, kogoś. – Oda! Rany boskie, Oda! Oda!!!

– Przepraszam, Aguś – wymamrotała, leżąc na trawie na plecach i patrząc w bezkres nieba. – Nie zdążyłam zaszczepić czorta.

***

– …a jeśli to był zawał?

– To nie był zawał. Ani zawał, ani wylew, zwyczajne zasłabnięcie.

– A skąd ty to możesz wiedzieć? Nie jesteś lekarzem!

– Halszko, uwierz mi, przez ostatnich dziewięć lat z tobą zdążyłam się nieźle dokształcić w kilku dziedzinach. Medycyna jest tylko jedną z nich.

Cisza.

– Wierzę. Ciocia mi mówiła.

– O czym?

– No… o wypadku.

– Tak?…

– Trochę jej marudziłam. No wiesz. Że czasem ci odbija, że tak nade mną gdaczesz jak kwoka, no i tak jakoś… się zgadało. Sama niezbyt wiele pamiętam, więc…

Znowu cisza.

– Ja… ja wiem, że czasem przesadzam. Jesteś fajną, mądrą dziewczyną, nie robisz głupstw… no, a przynajmniej nie takich, których nie da się już cofnąć. I to wcale nie jest tak, że ja ci nie ufam, bo ufam, tylko… tylko to do mnie wraca. Patrzę na ciebie i widzę te wszystkie rurki, wenflony, słyszę pikanie tamtych maszyn. Przez dwa tygodnie leżałaś bez ruchu, a ja się zastanawiałam, czy kiedykolwiek się obudzisz, czy będziesz normalnie żyła bez tej nerki, czy będziesz mogła mieć dzieci. I czemu mnie tam nie było, no bo przecież gdybym była, to na pewno, na pewno zdążyłabym cię złapać za rękę, zanim wybiegłaś pod ten samochód, przecież jestem twoją matką, a od tego są matki, żeby zdążyć, zawsze, więc… więc teraz robię wszystko, żeby nigdy więcej… żeby tym razem…

Gorące łzy spłynęły Odzie po policzkach.

Była wtedy na drugim końcu świata, gdzieś w azjatyckiej dżungli pełnej robactwa, kiedy dotarła do niej wiadomość, że sześcioletnią Halszkę potrącił samochód. I nie mogła nic zrobić. Nic. Nawet niesienie pocieszenia kiepsko jej wychodziło, bo przez tę przeklętą różnicę czasową ciągle się z Agnieszką rozmijały, udawało im się porozmawiać zaledwie raz na dwa, trzy dni. Ryczały zgodnie do słuchawki, jedna tu, druga tam. Tamta rozpacz i koszmarna bezsilność wciąż tkwiły Odzie w sercu jak cierń, a co dopiero Agnieszce, która nadal nie mogła uwolnić się od lęku, że wystarczy moment jej nieuwagi, by koszmar z Halszką w roli głównej się powtórzył. Dlatego wciąż patrzyła na córkę przez pryzmat wypadku.

A co widziała matka, patrząc na Odę? Na dziecko, które miało zapełnić pustkę, a okazało się tak bardzo obce, tak odmienne? Osobistą porażkę?

Nie, do cholery.

Satysfakcję.

Oda przypomniała sobie, jak podczas licznych rodzinnych spędów krewni zawsze nadskakiwali matce, podsuwali najsmaczniejsze kąski, a ona za każdym razem dziękowała, wymawiając się zdrowiem, i przez następną godzinę, z ustami ściągniętymi w ciup, ostentacyjnie skubała gotowanego kurczaka z marchewką i ryżem. Z tą samą miną, wiecznie zbolałą, skarżyła się potem latami na „tę szaławiłę” – niewdzięczną, nieuchwytną – delektując się każdą zawiedzioną nadzieją. A wszak przez kilkanaście lat próżnych starań nagromadziła ich tak wiele i rozdmuchała je do takich rozmiarów, że koniec końców nikt nie zdołałby im sprostać.

Nikt. Nie tylko Oda.

A wszystko przez to, że jej matka musiała być nieszczęśliwa, bo tylko wtedy cały świat tańczył tak, jak ona mu zagrała. Szczęście miało kiepską melodię.

Naraz Oda poczuła delikatny ruch w okolicach kostki. Kochana Kuleczka obudziła się i teraz gramoliła się bliżej, zapamiętale merdając ogonem, mało jej nie odpadł razem z zadkiem. Rzeczywiście, przyznała Oda, trochę śmiesznie to wyszło, jak gdyby specjalnie się tak dobrali. Kuleczka nie miała łapki, Halszka nie miała nerki, Bazyl nie miał warunków, za to ona miała wąsik. Same nieszczęścia – a co jedno, to cudniejsze.

Jeszcze przez długą chwilę leżała na materacu, tuląc do piersi psa, i rozmyślała, podczas gdy zza niedomkniętych drzwi dobiegał coraz bardziej zduszony głos Agnieszki i ciche pochlipywanie Halszki. Dobrze, niech płaczą. Płakała razem z nimi, po cichu, w poduszkę. Były to jednak dobre łzy.

***

Bez problemu przekonały Agnieszkę, żeby została na tę jedną noc, chociaż nie miała ze sobą ani szczoteczki do zębów, ani czystych majtek na zmianę. Z rozpędu zgodziła się nawet, żeby Halszka nazbierała w lesie chrust na ognisko – i nawet nie zająknęła się o kleszczach.

Długo siedziały pod gołym niebem, krzyczały, szeptały, płakały, wygłupiały się i objadały pieczonymi ziemniakami. W pewnym momencie Oda, sama już nie do końca trzeźwa, postanowiła pójść za ciosem i przedstawiła kuzynce Bazyla.

Po trzecim szczodrym drinku Agnieszka zareagowała bezbrzeżnym zachwytem.

– Jaki śliszszszny! Psześliszszszny! – szeleściła, tuląc czorta na kolanach. – A jaki mię… mię… o, pszprszm… ciusi! Wyprany w perwolu?

Oda chichotała opętańczo, krztusząc się własnym drinkiem, Halszka śmiała się jak nigdy w życiu, a i czort nie narzekał. Korzystał z okazji, nadstawiał plecki do drapania i kromka po kromce chrupał spalony chleb z kijaszka.

Po długiej i burzliwej nocy pobudka o stałej porze okazała się nie lada wyzwaniem, ale nawyk zrobił swoje i nie pozwolił Odzie zmrużyć oka na dłużej. A może to nie tyle nawyk, ile grzmoty, które wydobywały się na przemian z gardeł jej towarzyszek? Pogodziwszy się ze swym smutnym losem, Oda wypuściła Kuleczkę i boso, w samej koszuli nocnej, wyszła przed dom.

Na spalonym drzewie siedział Bazyl i z zapałem pucował swoje ukochane cymbałki.

– Dżen topry! – zawołał, machając do niej szmatką. – Szobacz, jak sze błyszczom!

Spojrzawszy w błękitne, bezchmurne niebo, Oda nabrała głęboko powietrza, rozpostarła ramiona i przeciągnęła się, aż zatrzeszczało jej w plecach. Słońce jeszcze nie rozgrzało się na dobre i trawa pod stopami wciąż była rozkosznie wilgotna od rosy, miękka, jedwabista. Dziwne, pomyślała, to zaciskając, to rozluźniając palce, przecież Roch dopiero co ją kosił, nie powinna tak szybko odrosnąć… Ale jakie to miało znaczenie? Wyciągnęła ręce wysoko nad głowę, aż koszula podjechała jej pod same pośladki. Zaśmiała się cicho, czując na skórze delikatne igranie wiatru.

Wysoko na spalonym drzewie mały czort chwycił pałeczki i brzęknął.

Oda zrobiła krok.

Brzdęk.

A potem drugi.

Brzdęk.

Trzeci.

I nim się spostrzegła, zaczęła tańczyć. Z początku niespiesznie, jak gdyby impuls, który zrodził się głęboko w jej duszy, dopiero rozchodził się po całym ciele. Zaigrał w czubkach palców, przeszył dłonie, przeszył stopy i wreszcie pomknął wyżej, dalej, głębiej.

Tańcz. Tańcz. Tańcz. Tak jak zawsze chciałaś.

Brzękliwa, radosna melodia tryskała z cymbałków, a wiatr porywał ją i nuta po nucie niósł przez polanę, składając u stóp Ody.

A Oda tańczyła.

Tańczyła z wiatrem i pod wiatr, to ścigając go, to uciekając ze śmiechem przed jego dotykiem, a wiatr odpowiadał na te zabawy łagodną pieszczotą.

Och, jakże jej było dobrze! Jak lekko! Krew tętniła coraz szybciej i szybciej, melodia wibrowała w słońcu i puściły ostatnie hamulce, i nie było już smutku ani żalu, strachu ani niespełnionych nadziei, została tylko czysta radość. Tańczę, krzyczało jej ciało. Żyję, śmiała się jej dusza. Jestem, śpiewało serce.

Aż wtem wstrząsnął nią znajomy dreszcz i znieruchomiała w pół kroku – głęboko pod polaną rozlała się lodowata wilgoć, od której włosy stanęły jej dęba.

Gdzieś tam czaiło się wielkie zło.

I zamierzało wyjść na powierzchnię.

Agnieszka i Halszka spały w domu jak zabite, nieświadome niebezpieczeństwa. Na skraju lasu Kuleczka, posapując z zadowoleniem, wygrzewała się w słońcu. Mały czort grał, grał nieustannie, jak gdyby świata poza swoimi cymbałkami nie widział. Jak gdyby nic złego się nie działo. A ona czuła żar gorejących oczu, smród kosmatego cielska i ostre, bezlitosne pazury, drapiące, szukające zachłannie – którędy? Którędy?

Tędy!

I już drzwi domu rozwierały się szeroko, już poczwara wysuwała swój rogaty łeb z przeciętym blizną pyskiem, po nim zaś resztę olbrzymiego, cuchnącego cielska, już stawała na tylnych łapach i zaczynała węszyć.

Ach, tu jesteś, wiło, mała wiło-szaławiło – obce myśli, choć bez słów, to doskonale zrozumiałe, oblepiły jej umysł niczym gorąca smoła. – No, dalej, zróbże mi tu trochę miejsca. Pókim dobry.

– Nie! – szepnęła Oda, chociaż wszystko w niej krzyczało i wyło. Nie. Nie. Nie!

W odpowiedzi z potwornej gardzieli stwora dobiegł warkot. Kopyta zagłębiły się w trawę, kiedy pomału zstąpił z tarasu.

Jesteś sama, wiło.

Nie jest.

Ponad lasem przetoczył się potężny grzmot, od którego zadrżała ziemia.

Oda zadarła głowę i tam, gdzie jeszcze przed momentem rozpościerał się błękit porannego nieba, ujrzała kłębowisko czarnych, ciężkich chmur. Wzbierały deszczem – błyskawicami – szałem.

A za nią, na skraju lasu, stał Roch i z pochyloną zadziornie głową mierzył poczwarę roziskrzonym wzrokiem. Burza czekała na jego znak.

Nie jest sama. I nigdy nie będzie.

W odpowiedzi poczwara kłapnęła paszczą i wyprężyła cielsko.

Nie igraj ze mną, płanetniku! Nie boję się twoich chmur.

Boś głupi.

Stwór ryknął przeciągle i skoczył w stronę Rocha.

Odę ogarnęła furia.

Zalśniły zielone oczy, stopy same ruszyły z miejsca. Wiatr już nie szumiał, nie pieścił, nie igrał, tylko wył niczym wściekłe zwierzę, gotów kąsać i miażdżyć w szalonym tańcu wiły.

Tańcu bez końca.

Bez litości.

A gdzieś wśród grzmotu błyskawic i huku wiatru, wśród wycia rozwścieczonej poczwary, wciąż dźwięczały srebrzyste cymbałki.

Przemierzyłam cały świat. Płakałam ze strachu i szczęścia. Poznałam, co to samotność i miłość. Bezsilność i moc. Pochowałam ojca. Pochowałam matkę. Pochowałam siebie. I wstałam.

Nie przestraszysz mnie.

Jestem wiłą.

Wiłą-szaławiłą.

A to jest mój las.

Mój dom.

Moja rodzina.

Mój czort.

Mój przyjaciel.

Precz stąd.

Precz, precz, precz.

TAM.

SĄ.

DRZWI.

***

Melodia urwała się niespodziewanie. Mały czort kwiknął i upuścił cymbałki.

– Szłotki jeżu ż malinami!

Rozejrzał się dookoła, zdezorientowany, jak gdyby coś go wyrwało z głębokiego snu. Nic z tego nie rozumiał, co tu się stało? Czemu był cały mokry? Skąd te wielkie kałuże na całej polanie? Czemu Oda siedziała na ziemi, z włosami w nieładzie, jakby w nią piorun strzelił, w przemoczonej na wylot koszuli nocnej? I skąd tu się nagle wziął ten miły facet od kosiarki, który stał teraz nieopodal, zgięty wpół, i sapał ciężko, jak gdyby dopiero co ukończył maraton?

I czemu – Bazyl raz jeszcze pociągnął nosem, nie mogąc uwierzyć w to, co mu podpowiadał – powietrze pachniało tatusiem?…

Drżącą z wysiłku dłonią Oda odgarnęła włosy z twarzy. Obejrzała się na Rocha, który rzucił jej zmęczony uśmiech, a potem na dom.

– Won mi stąd, dupku – wydyszała z satysfakcją. – Teraz ja tu jestem.

***

Minęło lato, Halszka wróciła do miasta, szkoły i znajomych, a Oda i jesień rozgościły się na leśnej polanie na dobre.

Każdego ranka spoglądała w lustro i uśmiechała się do swoich piegów, znamienia i wąsika nad górną wargą. Nauczyła się go widzieć i kochać. W końcu gdyby nie on, wciąż słuchałaby podszeptów płochego wiatru. Teraz, jeden po drugim, bez pośpiechu, przesuwała w głowie stare klocki, układając je w nową, stabilniejszą całość. Matkę, ojca, siebie, wspomnienia, te złe i te dobre, wszystkie żale i nadzieje, przeszłość i przyszłość. Z radosną Kuleczką i gadatliwym Bazylem u boku w końcu czuła, że stworzyła prawdziwy dom. Doczekała się oczyszczalni, heroicznie załatwiła całą papierologię, w najbardziej nasłonecznionym miejscu postawiła niewielką szklarnię i planowała, co w niej posadzi na wiosnę, a naciskana przez Halszkę, która chciała mieć kontakt z ciotką nie tylko w co drugi weekend, nawet pogodziła się z myślą o nieuchronnym dociągnięciu prądu. Dla odrobiny urozmaicenia podjęła też pracę na pół etatu w niewielkiej przychodni w miasteczku. Raz na tydzień lub dwa przyjeżdżał Roch i aż do wieczora snuł się po coraz bujniejszych zaczątkach ogrodu, od czasu do czasu, jak to on, rzucając zdanie albo pół.

– Twój ojciec wiedział, że jesteś płanetnikiem? – zapytała go Oda, kiedy pewnego razu został chwilę dłużej i popijając herbatę, wspólnie podziwiali zachód słońca nad lasem.

– Domyślał się. Choć nigdy nie zapytał wprost. Ale zawsze dostrzegał więcej niż inni.

– Miał w tym wprawę.

– Owszem.

– A teraz ty idziesz w jego ślady.

Spojrzał na nią, jak gdyby dopiero teraz to do niego dotarło.

– Właściwie… Tak.

– W zasadzie nigdy ci nie podziękowałam za… za tamto. Nie wiem, czy poradziłabym sobie sama. No więc… dzięki.

Więcej do tego nie wracali. A Oda już zawsze mu wierzyła, kiedy Roch mówił, że zanosi się na deszcz.

Pewnej soboty wróciła z grzybobrania i wręczywszy pełen koszyk Bazylowi, poszła jeszcze spłukać podeszwy różowych glanów pod szlauchem. Uwielbiała takie poranki, kiedy las mienił się kolorami, w rześkim powietrzu unosił się wyraźny, błogi zapach wilgotnej ziemi, a ona mogła w końcu chodzić w ukochanym norweskim swetrze i bez wyrzutów sumienia zaczynać dzień od kubka gorącego, gorzkiego kakao.

W pewnym momencie usłyszała trzask pękającej gałązki, a zaraz potem szelest. Zakręciła wodę i zaczęła wpatrywać się w las.

Coś wyraźnie przedzierało się w jej stronę.

No nie, w pierwszej chwili jęknęła w duszy, kolejny diabeł? Lecz sekundę później zorientowała się, że nie, nie tym razem.

Mężczyzna, czarnowłosy, szczupły i intrygująco blady, rzeczywiście prezentował dość diaboliczną urodę, choć złagodzoną już wyraźnymi pasmami siwizny. Na widok Ody uśmiechnął się i otworzył usta, żeby coś powiedzieć, kiedy jego wzrok przemknął dalej, za kobietę, i padł na dom.

– Przepraszam najmocniej, byliśmy na… na… – Wpatrując się w dom jak zahipnotyzowany, machnął ręką gdzieś tam za siebie i Oda od razu skojarzyła, że wyszedł z lasu od strony cmentarza. – Chciałem, no, chciałem tylko… Rany boskie, od jak dawna pani tu mieszka?!

W pierwszej chwili zaśmiała się, widząc to jego zmieszanie. Roch też to zauważył. Odkąd Oda się przebudziła i wspólnie stawili czoło piekielnej poczwarze, naturalna aura wiły, spleciona z mocą płanetnika, sprawiła, że ogród rozrastał się jak szalony, a sam dom zaczął starzeć się w nadnaturalnym tempie i wyglądał teraz, jak gdyby stał tu od dziesięcioleci, a nie zaledwie półrocza.

Ale… ale skąd obcy człowiek mógł o tym wiedzieć?

Przyjrzała mu się trochę uważniej.

– A… a pan to…?

– Mieszkałem tu kiedyś, krótko… zdecydowanie za krótko, ale cóż. Wyszło inaczej. A co tu przeżyłem, to moje. Zaraz, zaraz… To pani kupiła ode mnie tę działkę, prawda? Przez agencję?

– Od pa… Ach! – Pan po trzydziestce! Ostatni właściciel domu, o którym mówił Roch. – Tak! Oda Kręciszewska. – Wyciągnęła rękę. – Miło mi poznać poprzednika.

– Mnie również miło, Konrad Romańczuk. Widzę, że zdążyła już pani, hm… zapuścić korzenie w tym niezwykłym miejscu – rzekł i mrużąc nieco powieki, obrzucił Odę dziwnie przenikliwym spojrzeniem.

A potem uśmiechnął się półgębkiem.

– Ach, no tak… Wszystko jasne.

– Słu… słucham?…

– Takie miejsce potrafi nieoczekiwanie odmienić życie, prawda? – ciągnął, z wciąż tym samym, osobliwie diabolicznym uśmiechem patrząc jej prosto w oczy. – Z początku człowiek nic z tego nie rozumie, wydaje mu się, że oszalał, że wszystko stanęło na głowie, ale potem… potem odkrywa, że po prostu wskoczyło na swoje miejsce.

Och! Chciała go wypytać, o wszystko – o pożar, o szczelinę, o śmierdzące dobro i macki, zwłaszcza o te macki, o których Roch z uporem maniaka wciąż nie chciał jej nic opowiedzieć – ale wtedy znów coś zaszeleściło i z chaszczy wykolebało się małe dziecko.

– Ojoj, alleluja… – bąknęło, ledwo łapiąc równowagę w wysokich kaloszach. Z rozłożonymi dla pewności rękami, w zdecydowanie za dużym płaszczu przeciwdeszczowym wyglądało trochę jak mała gumowa paralotnia.

– Ja ci dam alleluja – fuknął cicho Romańczuk i pomógł mu wygramolić się na trawę. – Jeszcze raz przepraszam panią za to najście, odwiedzaliśmy… no, rodzinę. Już się zmywamy.

– Ależ nie, jakie znowu najście! Zapraszam, może wejdziecie na chwilę, usiądziecie? Zaraz zrobię kakao.

– Nie, nie, nie będziemy pani zawracać głowy. Ale miło wiedzieć, że znów zamieszkał tu ktoś… właściwy. Do widzenia! Życzę szczęścia!

– Do… do widzenia! – krzyknęła za nim, bo na wszelki wypadek, gdyby Oda zamierzała nalegać, mężczyzna już maszerował w stronę ścieżki ku szosie, ciągnąc za sobą dziecko.

– Papa, alleluja! – zawołało i uśmiechnęło się do Ody, szeroko i promiennie, od koniuszków ust aż po kąciki oczu.

Wielkich i niebieskich jak dwa chabry.

Lipiec 2017

Magdalena Kucenty

#Eudajmonia

Opowiadanie ukazało się w magazynie
Nowa Fantastyka 6/2017

Rzeczywistość jest wszystkim, co nie znika,

kiedy przestajemy w to wierzyć.

Philip K. Dick, Valis

Noviport, ul. Papierowa 22/3,
10.05.2101 EET, 18:33

Dzisiaj szczęście było żółte.

Śvienta wgryzła się w nie łapczywie, aktywując dzienny pomiar zadowolenia. Wynik: 38%. Całkiem sporo jak na banana, lecz wciąż za mało.

Gdyby jakoś przekroczyć magiczną barierę sześćdziesięciu procent, to miałaby, nomen omen – święty spokój. Tymczasem do ukrytej w mózgu przystawki zapukały powiadomienia z CZP-u. Nie dało się ich skasować bez przetwarzania, więc dziś, jak i wczoraj, i przedwczoraj, i wiele dni wcześniej, Śvienta musiała się dowiedzieć, co byłoby dla niej najlepsze. Głównie regularne ćwiczenia, zdrowsza dieta i szeroko rozumiane życie towarzyskie, a to było akurat coś, czego starała się unikać w życiu za wszelką cenę. Na wszystko jednak znajdzie się rada. W takiej sytuacji wystarczyło programowanie umysłu, dzięki któremu zmiany przychodziłyby jej naturalnie.

Kiedy Śvienta nie wyraziła zgody na rozpoczęcie pierwszej darmowej sesji, zobaczyła smutną emotkę. Na koniec musiała jeszcze udzielić informacji, dlaczego znowu nie oddała głosu na e-Metro. Bo mam to gdzieś, odmyślała, żeby móc wreszcie zamknąć połączenie. Komunikat pożegnalny: Uśmiechaj się więcej!

Jakbym się w ogóle uśmiechała, westchnęła w duchu. Potem, dokańczając banana, poczłapała do recyklera i wyrzuciła lepką skórkę. Urządzenie pisnęło, wykrywszy materiał organiczny. Zamrugała zielona dioda. Śvienta bezmyślnie zakryła ją kciukiem i patrzyła, jak światełko przenika przez kolejne warstwy tkanki. Kątem oka dostrzegała postać stojącą przy lodówce. Mała dziewczynka rodem z Ringu – tyle że bielutka, od gołych stóp przez falbaniastą sukienkę, aż po oczy i włosy skrzące się jak świeży śnieg – wpatrywała się w nią intensywnie. Nie zrobiło to na ospałej kobiecie większego wrażenia.

Obie jeszcze długo mogłyby tak stać, gdyby nie dźwięk domofonu. Z pierwszą nutą wesołej melodyjki dziewczynka znikła, a myśli Śvientej rozeszły się po zakurzonych zwojach mózgowych. Miała gości? Ale takich żywych? Nie, to niemożliwe. Przecież nikt jej nie odwiedzał. Z drugiej strony, zablokowała duchom możliwość wejścia do swojego systemu mieszkalnego. Czyli jednak to musiał być człowiek.

– Kto tam? – rzuciła w przestrzeń, połączywszy się z domofonem. Ani myślała otwierać drzwi jakiemuś przybłędzie, zwłaszcza że nie miała na sobie nic poza bielizną.

– Orężadek Siedemdziesiąt Trzy – w napływającym do jej umysłu głosie duże litery były wyraźnie słyszalne, mimo że ton nie wydawał się nazbyt poważny. – Trochę się martwiłem, Śvienta.

– Co? – spytała odruchowo, przywołując w pamięci awatar orężadka73. Do jego sieciowego wizerunku śmiało można było dopisać tagi: #zdecydowaniepoważny #bezwzględniemroczny. Ostatni raz widziała go chyba w Czatowni, gdzie kręcił się z wielkim mieczem przy boku i roztańczonym płomieniem we włosach.

– Bo przestałaś się pojawiać na zebraniach plemienia… – wyjaśnił z zakłopotaniem. Właściwie po głosie by go nie poznała. W vispodzie mówił głębokim, ochrypłym barytonem, a teraz brzmiał do bólu zwyczajnie.

– Dlatego się martwiłeś? – nie mogła uwierzyć. – Jaja sobie ze mnie robisz?

Za odpowiedź musiało jej wystarczyć przedłużające się milczenie.

– Ej, skąd ty w ogóle znasz mój adres?

– To akurat proste. – Orężadek wyraźnie się ożywił. – Widzisz, mam wjazd na proxyka Czatowni i wygrzebałem twoje IP, a potem…

– Grzecznie odszedłeś – weszła mu w słowo – bo nie chciałeś mieć policji na karku.

Znowu odebrała tylko ciszę, nie wątpiła jednak, że natręt gdzieś tam był. Po chwili usłyszała pomruk rozczarowania i zwięzłe przeprosiny za kłopot. Wtedy znowu zobaczyła Patranę. Dziewczynka popatrzyła na nią z nieskrywanym wyrzutem.

Śviena westchnęła.

– Ech, zaczekaj… Wpuszczę cię, tylko daj mi minutę. I pamiętaj: spróbujesz mnie dotknąć, to będziesz miał przyjemność zapoznać się z obsadą najbliższego komisariatu.

– Jasne – stwierdził radośnie Orężadek.

A tatko mówił, że nie umiem zjednywać sobie ludzi, zadrwiła w myślach, wyciągając z recyklera świeżo wyhodowane żółte skarpetki. Potem poszła do garderoby, by wziąć pierwsze z brzegu i jak reszta wymięte spodnie. Patrana już tam na nią czekała, w zajmującym całą ścianę lustrze. Śvienta porównała się z dziewczynką.

Przez lata nie przytyła zbyt mocno, ale zdążyła sflaczeć w sposób charakterystyczny dla kogoś, kto tyle tkwił w wirtualu. Wynikało to jednak z czegoś zupełnie innego. Mianowicie: skoro miała wszystko w dupie, a wszechświat nieustannie się poszerzał, to siłą rzeczy jej dupa też. Z kolei bladość cery była już konsekwencją niewychodzenia z domu. Białe oczy, identyczne jak u Patrany, stanowiły efekt modyfikacji genetycznych, a zielone włosy, wieńczące smętną kompozycję jej ciała, wzięły kolor z tabletek farbujących.

– Ile masz lat? – rzuciła mimochodem, by kupić sobie trochę czasu, i nagle zastygła z nogawkami wciągniętymi do połowy ud. – Możesz powtórzyć?

– Dwadzieścia osiem.

– W tym wieku spotkania plemienia są dla ciebie aż tak ważne?

– Wiesz, martwiłem się raczej, że nie mogę się z tobą połączyć. Przecież mieszkasz sama…

– O fak, lepiej już nic nie mów – przerwała mu zduszonym głosem, wciągając tiszert przez głowę.

Chwilę później – ubrana w wygniecione ciuchy, ze zmieniającym twarz, kruczowłosym awatarem – stanęła przy drzwiach mieszkania. Z podglądu na ekranie domofonu nie dało się ocenić, czy Orężadek faktycznie był od niej starszy. Zresztą kamera dodawała ileś tam lat. A może to były kilogramy? Nieważne.

Po wpuszczeniu go do środka musiała przyznać, że raczej nie kłamał. Wyglądał, jakby nie przekroczył trzydziestki, ale dwudziestkę miał już zdecydowanie za sobą. Do tego był bardzo wysoki. Aż musiała zadzierać głowę, by popatrzeć w popielate oczy, które wydawały się skrywać więcej inteligencji, niż sugerowała jego paplanina. Nie było też wątpliwości, dlaczego wybrał taki, a nie inny nick, i biegał po wirutalu z płonącym czerepem.

Orężadek okazał się tak rudy, jak tylko rudy może być człowiek.

– Sława – przywitał się wesoło, lecz uśmiech natychmiast zamarł mu na ustach. – Ty jesteś…

– Ano jestem. – Śvienta skrzywiła się kwaśno. – I co z tego?

– Nic, nic. – Pogodne, piegowate oblicze znowu się rozjaśniło. Rudzielec musiał mieć wyłączoną ekspozycję, skoro zamiast awatara widział prawdziwą twarz Śvientej. Patrana od razu to wykorzystała, stając niczego nie podejrzewającemu mężczyźnie za plecami. – Nie wydam cię nikomu. Obiecuję.

– Mhm… – Zielonowłosa popatrzyła z ukosa zarówno na niego, jak i na uśmiechniętą dziewczynkę. Nigdy nie przepadała za pogodnymi ludźmi. Irytowali ją. – Rozgość się.

Orężadek omiótł wnętrze salonu zaciekawionym wzrokiem. Odarte z ekspozycyjnych tekstur ściany, meble i sprzęty były jak całe Białe Miasto na poziomie zerowym: bezbarwne, nijakie i przygnębiające.

– Ładnie tu… – pochwalił nieco wymuszenie.

Gdy siadł na kanapie, Śvienta zaczęła się zastanawiać, co ludzie robią z gośćmi.

– Chcesz coś do picia? – przypomniała sobie.

– Napar, jeśli masz.

– Nie mam.

– To herbatę? Albo sok?

– Też nie mam.

– A co masz?

– Wodę i energetyki.

– Bardzo chętnie napiję się wody.

– Super – rzuciła z przekąsem, znikając w kuchni.

Wróciła nie tylko ze szklanką wody i energetykiem, ale również z żelkami „Gili-Gili” i kiścią bananów. Postawiła naczynie, cukierki i owoce na stoliku przed Orężadkiem, a sobie otworzyła puszkę. Napój wzburzył się, sycząc cicho.

– Nie mogłeś się ze mną połączyć, bo T-Mind zablokował mi przystawkę – zaczęła wyjaśniać, upiwszy oszczędny łyk. – Mogę się łączyć tylko z policją, pogotowiem, strażą... – I cezepem, dodała w myślach. – No, rozumiesz.

– Ale dlaczego to zrobili? – zdziwił się Orężadek, bez skrępowania obierając sobie banana. W tym czasie Patrana przechadzała się po oparciu kanapy, na której siedział.

– Nie zapłaciłam rachunków.

– Tły? – odparł z pełnymi ustami. – Nie móf, sze…

– Nie, nie. – Machnęła ręką, sięgając po żelka. Kwaskowaty smak rozszedł się falą łaskotek wzdłuż jej kręgosłupa i pod pachami, ale nie wywołał choćby cienia uśmiechu na twarzy. – Mam kasę. Po prostu przestali mi wysyłać rachunki i jakoś tak wyszło.

– Ale szemu do nich nie zasfoniłaś?

– Bo mam zablokowaną przystawkę?

– Emhm…? – wydał z siebie wymowny dźwięk, poddający w wątpliwość logikę jej argumentu.

– Zresztą – ciągnęła Śvienta – nie jestem wielką fanką tych ich melodyjek. I za botami, które udają ludzi, też nie przepadam… – dodała bezmyślnie, wywołując tym naburmuszoną minę Patrany. – To znaczy… No, dlatego siedzę bez neta, przetwarzam stare e-booki albo nie robię nic.

Tym razem Orężadek posłał jej dłuższe spojrzenie, jakby nie miał pewności, czy się nie przesłyszał. Przecież wszyscy zawsze coś robili. Choćby to było granie w sudoku na własnych neuronach.

– Wiesz… – Odchrząknął, przełknąwszy ostatni kęs owocu. – Mógłbym tam zadzwonić.

Wzruszyła ramionami.

– I tak będą chcieli, żebym wszystko potwierdziła.

– Nie, jeśli pozwolisz mi się podłączyć i podszyć pod siebie… – odparł z mieszaniną skrępowania oraz dumy, jakby chodziło o słodycze, które ukradł w dzieciństwie wrednemu automatowi. – Albo dobra, głupi pomysł. Zapomnij, że cokolwiek mówiłem.

– Nie, nie, czekaj. – Śvienta posłała Patranie porozumiewawcze spojrzenie. W odpowiedzi dziewczynka wyszczerzyła się od ucha do ucha. – Bo miałbym taką sprawę…

Światy Nawii, Welesowe Bagnisko,
21.07.2101 EET, 16:53

Dzisiaj szczęście było bezkształtne i przybrało kolor krwi zmieszanej z błotem.

_Svienta, siedząc okrakiem na orężadku73, wytarła zbrukany nóż o lamelki jego pancerza. Ognistowłosy olbrzym trwał przez chwilę w zawieszeniu, wpatrując się pustym wzrokiem w burzowe chmury. Potem uniósł swoją skrwawioną, roztrzaskaną głowę i cmoknął z niezadowoleniem.

– Może pójdźmy na jakieś lochy? Albo spacer?

– Spacer? – _Svienta zmarszczyła brwi. – Ale taki prawdziwy?

– No, taki przy użyciu nóg.

W milczeniu zeskoczyła i schowała nóż, nie odrywając wzroku od leżącego w błocie towarzysza. Głupio ryzykowała, pozwalając mu podłączać się bezpośrednio do siebie, ale nie dał jej powodu do narzekań. Miała teraz odblokowaną przystawkę, od czasu ich pierwszego spotkania wykonywał też za nią pomiary dzienne. No i nie złamał danego słowa. Mogła się cieszyć cowieczorną grą z ludźmi, którzy – poza rudzielcem oczywiście – nie mieli pojęcia, kim była. Jak na ironię, czuła się teraz tak dobrze, że pewnie przekroczyłaby te nieszczęsne sześćdziesiąt procent. Lecz wolała tego nie sprawdzać. Nie chciała, żeby cokolwiek się zmieniało.

– To chyba nie najlepszy pomysł – oznajmiła wreszcie. – Co, jeśli ktoś mnie rozpozna?

– A jakby umalować ci twarz?

– Niby czym?

– Skoczyłbym po jakieś akwarele i… – umilkł pod jej lodowatym wzrokiem. Nie na długo jednak. – A gdybym został twoim nośnikiem? – Nagle zmodyfikował swojego awatara, kradnąc ślepia jakiemuś kotu.

_Svienta zmiękła, zajrzawszy w bezdenne studnie smutku, jakimi były teraz oczy olbrzyma.

– Właściwie… czemu nie?

Noviport, Aleja Gwynbleidda,
21.07.2101 EET, 17:38

Noviport od początku był wznoszony tak, by stanowić wdzięczne tło dla makijażu ekspozycji. Jedno miasto, to prawdziwe, tonęło w bieli. Drugie, spowite teksturami, raziło w oczy wielobarwnością. I kiedy prawdziwe budynki niezbyt różniły się między sobą, wirtualne elewacje łączyło tylko jedno: tematyka, która zebrała najwięcej głosów w platformie e-Metro.

Dziś chyba padło na wiosnę.

W powietrzu unosił się kwiatowy zapach i tańczyły motyle. Ptaszki ćwierkały wesoło, zerkając na ludzi ze słupów udających drzewa. Po niebie sunęły miodowe chmury, z których kropiło mleko. Ogólnie rzecz biorąc, oszaleć można było od tego wszystkiego. Niestety, będąc zaledwie cybernetycznym duchem, wleczonym w postaci awataru za żywym nośnikiem, _Svienta musiała brać udział w tej całej przyprawiającej o cukrzycę farsie. A ponieważ widziała to samo, co widziały oczy Orężadka – który siłą rzeczy miał ograniczony podgląd na samego siebie – to dla uproszczenia go również postrzegała jako pusty awatar. Pusty, wielki i ognistowłosy.

– Przebrałbyś się w ogóle… – Wymsknęło się jej z głowy, a myśl nieubłaganie stała się strumieniem bitów. W tej sytuacji nie dało się ugryźć w język, tylko co najwyżej zawczasu palnąć w łeb. Albo aktywować blink-to-think, tyle że wtedy Śvientej zawsze coś pokaźnego wlatywało do oka i efekt był jeszcze gorszy. Raz nawet jeszcze żyło.

– Jak sobie życzysz – odparł bez urazy orężadek73. – Może być?

Nagle olbrzym zmienił się w utopca i rozstawił szeroko palce, by odsłonić śliskie błony pławne. Jego mokre wargi rozchyliły się w bezzębnym uśmiechu, który nadawał sinej gębie wyraz tępy jak kłoda.

_Svienta nie zamierzała być gorsza. Już po chwili wybałuszała zezowate ślepia nowiutkiego awatara, prezentując dwurząd ostrych kłów oraz szpony długie na sto pikseli. W najeżonej zębami siatce tekstur nikt by jej nie rozpoznał, więc pozwoliła sobie zachować własne rysy twarzy. Co nie zmieniało faktu, że dorównywała szpetotą orężadkowi73.

Wokół panowało cukierkowe piękno, a oni byli cudownie brzydcy.

Noviport, cyberna „Atlantis”,
21.07.2101 EET, 18:26

„Atlantis” tonęło.

Zewsząd dochodził melodyjny szum morza. Barwne ławice ryb i fluoroscencyjne ośmiorniczki przepływały nad głowami klientów, roztańczone glony muskały przezroczyste ściany. Koralowy bar wraz z otaczającymi go stolikami piął się spiralą w górę, aż do kulistego sklepienia, z którego kaskadami wylewała się woda. Jednocześnie cały pub kołysał się łagodnie, spadając na dno, którego nie było.

– Idealne miejsce dla kogoś z chorobą morską – skwitowała _Svienta po zalogowaniu do lokalnej sieci. Teraz łączyła się bezpośrednio z cyberną, więc jej myśli były bezpieczne, ale podgląd do prywatnych poziomów ekspozycji „Atlantisu” – ograniczony.

Już na wstępie musiała stwierdzić, że pasowała tutaj jak pięść do oka. Była jedyną strzygą w towarzystwie, za to cycatych syren naliczyła dziesięć. Do tego założyłaby się, że mężczyzna z ogoniastym pół-awatarem miał podłączone sensoryki. Wszędzie rozpoznałaby ten uśmiech i zamglone spojrzenie, gdy doświadczało się rzeczy normalnie niedostępnych w ekspo: ciepło promieni słonecznych, chłód otulającej ciało wody, szczypanie piasku. W skrócie gorąco, zimno i ból.

– Będziesz rzygać? – spytał z przestrachem Orężadek, odciągając jej spojrzenie od nieprzytomnej twarzy trytona.

– Nie mówiłam, że mam chorobę morską, tylko... Nieważne. Gdzie siadamy?

Przyjaciel zaprowadził ją do przerośniętego ukwiału otoczonego gąbczastymi koralowcami. _Svienta zajęła miejsce na jednym z nich, chociaż równie dobrze mogła unosić się w powietrzu.

– Zamów coś, a ja skoczę na chwilę do kuchni.

– Po energetyka? – zgadł Orężadek.

– Mhm...

Zamykając drzwi lodówki, ujrzała na korytarzu grającą w klasy Patranę i natychmiast zrobiło jej się głupio.

– Zaniedbuję cię ostatnio, co?

Dziewczynka potrząsnęła białą główką. To wywołało u Śvientej irracjonalne poczucie ulgi. Zielonowłosa wróciła z energetykiem do salonu, wcisnęła kabel w gniazdo na karku i prawie upuściła puszkę. A to za sprawą widoku krągłej pupy, który właśnie przygniatał ją w cybernie.

– Haj, Marchewa! – wołało różowe coś, przenikając strzygowaty awatar. – Marchewa!

Orężadek z bulgoczącym naparem w dłoni wyglądał na nie mniej zaskoczonego od _Svientej.

– Zoria...? – bąknął niepewnie.

– Tak, Nadia! Osom, że pamiętasz. – Coś przybrało kształt pulchnej brunetki w mieniącym się eko, z głosem świergotliwym jak u skowronka. – A przecież soł long się nie widzieliśmy.

Przez krótką chwilę Orężadek wyglądał, jakby nie wiedział, co odpowiedzieć. Potem spostrzegł grymas na pysku bardzo niezadowolonej strzygi.

– Nadia, siedzisz na mojej przyjaciółce.

– Och, sorki! – Brunetka zerwała się na równe nogi. Sensualne ubranie natychmiast spłonęło wstydliwą czerwienią. – Forgifcie mi, ale jestem naturalistką i używam ekspo dopiero, jak wenteruje się na całego.

– Równie dobrze mogłaby powiedzieć, że jest wegetarianką, bo je mięso tylko w czwartki… – drwiący głos _Svientej musiał jakimś cudem przebić się do rzeczywistości, ponieważ Nadia ledwo zauważalnie skrzywiła wargi. Eko pociemniało od gniewu.

– Nie ma co wybaczać – zapewnił Orężadek, jakby niczego nie zauważył.

– Happiam się. – Brunetka w mgnieniu oka odzyskała entuzjazm. – A skoro już wstendałam, to dżampnę po drinksa.

Gdy odeszła, kręcąc świetlistym tyłkiem, _Svienta znowu wpuściła przyjaciela do swojej głowy.

– Chyba jednak będę rzygać.

– Aż tak ci zalazła za skórę? – odmyślał wesoło, wyraźnie zadowolony z dowcipu.

– A niech sobie na mnie siada. Tylko niech nie pieprzy, że to był przypadek. Widziałeś przecież jej minę, kiedy mówiłam to o wybiórczym wegetarianizmie, nie? Wszystko słyszała.

– Może dopiero chwilę przed włączyła podgląd?

– Wątpię.

– To może chodź…

Nagle zza pleców Orężadka wyskoczyła goła baba.

– Wenterowałam się! – stwierdziła radosnym głosem Nadii i uniosła ręce, by zaprezentować się w całej okazałości. – Jestem nimfą! – Spoglądając po sobie, wskazała bluszcz wijący się w dół płaskiego brzucha i dwa cienkie pasma złotych włosów, które ledwie przesłaniały sutki.

Orężadek automatycznie podążył za wzrokiem wodnej boginki. A że _Svienta wolała, by nie wiedział, co o nim teraz myśli, to poszła szukać szczęścia gdzie indziej.

***

Właściwie nie miała pewności, o co się zezłościła. Uroki bycia kobietą.

Po wylogowaniu z cyberny odszukała kanapę na ślepo i siedząc z nieotwartą puszką w dłoni, zaczęła przemierzać publiczną sieć miasta. Od jednego punktu dostępowego do drugiego, obligatoryjnie korzystając z wyższych poziomów ekspozycji. Jakby za karę, że nie znalazła nikogo żywego, kto chciałby ją ponieść, musiała oglądać reklamy. Oczywiście, mogła też całkiem się rozłączyć. Wrócić do pustego mieszkania. Tylko jakoś nie miała na to ochoty.

Gdy kopnęła tańczący w rytm wesołej melodyjki jogurt, poczuła się trochę lepiej. Do czasu, aż owionął ją słodki zapach perfum.

– Pożądanie… – wyszeptał przy szpiczastym uchu bot reklamowy.

Jego też spróbowała kopnąć, ale był lepiej oskryptowany od jogurtu. Nie wyleciał w powietrze tak jak malinowy kubeczek, tylko rozpłynął się niczym mgła, by odzyskać kontury piksometr dalej.

Gdy ponownie się do niej zbliżył, _Svienta dostrzegła w tłumie białą dziewczynkę. Złowiwszy jej przenikliwe spojrzenie, czym prędzej zrzuciła przebranie strzygi i za niewielką opłatą stała się duchem doskonałym. Niewidoczna zarówno dla ludzi, jak i innych widm, a co najważniejsze – dla botów. Teraz ani Patrana, ani reklamy nie mogły wchodzić z nią w interakcje. Wciąż jednak widziała, jak te drugie właziły innym przechodniom na głowę – głównie zbyt leniwym, zniechęconym lub zajętym, by targać gdzieś swój prawdziwy tyłek. Czasami złapały również kogoś żywego, kto musiał ich wysłuchać ze względu na zaciągnięty kredyt. Trafiali się pewnie i tacy, którzy lubili śmietnik wyższych poziomów. Nigdy natomiast nie zdarzało się, by boty nagabywały ludzi bez awatarów. Ci mieli największy spokój w tłumie samotnych. Byli jasnymi punkcikami, za którymi podążało upiorne, asocjalne widmo _Svientej.

Niestety, nie znalazła tego, czego szukała.

Obrzeża Noviportu, Kopuła Peruna,
04.08.2101 EET, 09:01

Jeśli szczęście miało jakikolwiek kształt, to stworzonka, które brało nogi za pas.

Od wizyty w „Atlantisie” Śvienta wróciła do robienia pomiarów dziennych. Wyniki uzyskiwała, oględnie rzecz ujmując, nie najlepsze, ale dzisiaj miało się to zmienić. Cokwartalne zawody pod Kopułą Peruna zawsze poprawiały jej humor.

Kryta arena była o tyle wyjątkowa, że stanowiła mieszankę rzeczywistości z iluzją. Na widowni siedzieli ludzie, na polu walczyły ich awatary, botom wstęp wzbroniony. A ponieważ wiele osób nosiło stylizowane maski dotleniające, a nawet malunki bojowe, to jej tożsamość nie stanowiła większego problemu. Wystarczyły ciemne soczewki i rytualna zasłona, by była po prostu _Svientą.

Zasiadła więc na trybunach, tuż pod wielką płachtą z mottem plemienia Gradobijców: ZAJEB BLIŹNIEGO SWEGO I WYRUCHAJ ŻONĘ JEGO. Niestety, jej nastrój – który nie zasługiwał jeszcze na miano dobrego, ale zdecydowanie nie był zły – stał się nagle iście gówniany.

Właśnie odgarniała włosy, by po kablu podłączyć się do miejscowej sieci. Przechylając głowę, zauważyła pewnego wysokiego rudzielca, lecz nie to zepsuło jej humor. W końcu spodziewała się tutaj zobaczyć Orężadka. Nie myślała natomiast, że znowu będzie miała przyjemność spotkać znajome uosobienie tęczy.

– Och, Marchewa, jesteś soł hilerius! – Nadia zatrzepotała dłońmi, jakby zaraz miała odlecieć.

Śvienta żałowała, że tak się nie stało.

– Sława – przywitał ją głucho Orężadek.

– Sława! – odwarknęła zielonowłosa, z całej siły klepiąc go w ramię.

– Sława! – zaryczeli kamraci za jej plecami.

– Kasza! – dodał samotny głos w tłumie.

– Co tam u ciebie? – zapytał rudzielec, gdy tylko współplemieńcy ucichli.

– No co? – odezwał się jeszcze ktoś z tyłu. – Lubię kaszę.

– Ano nic. – Śvienta sama nie miała pewności, czy jej odpowiedź była skierowana do Orężadka, czy do konesera produktów zbożowych. Biorąc pod uwagę, że ten pierwszy wyglądał jak siedem nieszczęść, zastanawiała się nad powiedzeniem czegoś jeszcze. Zanim jednak zdążyła otworzyć usta, spostrzegła czerwone kreski na pucołowatych policzkach Nadii.

Dla pewności zalogowała się jeszcze do sieci i poszukała nicku nad głową brunetki. Tak jak podejrzewała: Cud0tyłeczek nie przyszła tylko odprowadzić swojego chłopaka. Była tutaj, żeby wziąć udział w zawodach.

To na swój sposób ucieszyło _Svientą. Przynajmniej wiedziała już, w czym odnajdzie dzisiaj szczęście. Musiała tylko poczekać, aż Cud0 otworzy usta.

Jakieś trzy… dwa… jeden…

– Jestem soł eksaj...

– Sława! – ryknęła _Svienta, unosząc pięść.

– Sława! – powtórzyli za nią Gradobijcy.

– Kasza… – rzucił konspiracyjnym tonem osamotniony plemiennik.

Cud0tyłeczek zamrugała ze zdziwieniem, najwyraźniej nieprzyzwyczajona do podobnego ryku.

– Och, to takie...

– Sława!

– Sława!

– Pęczak?

Na moment zapadła pełna konsternacji cisza.

– Kasza!

– Sława!

Cud0 umilkła na dłużej, wlepiając podejrzliwy wzrok w zielonowłosą współplemiennicę.

– Bardzo się... – zaczęła ostrożnie, ale wrzaski Gradobijców znowu nie pozwoliły jej dokończyć.

– Sława! Sława! Sława! – niosło się echem po arenie.

Tymczasem orężadek73 udawał niewidzialnego. Zważywszy, że _Svienta dopiero teraz przypomniała sobie o jego istnieniu, przez moment szło mu całkiem nieźle.

– A ty, jak się masz? – wyszeptała mu do ucha, by mimo hałasu usłyszał pytanie.

– Bywało lepiej…

– To się happiam – skwitowała słodkim tonem, a potem odchyliła głowę i zaczęła odliczać.

Trzy… dwa… jede…

– Wiesz, że Noviport jest debest w europejskich hapines rejtings? – zaszczebiotała Cud0tyłeczek. – Czy to nie emejzing?

– A w takim Phenianie mają najwyższy wskaźnik na świecie – wtrąciła _Svienta.

Brunetka spojrzała na nią nieufnie.

– Och, to musi być bjutiful plejs...

– Ano, wszyscy w Zjednoczonej Korei są szczęśliwi na sto procent. To właśnie takie piękne miejsce.

Ostatnie zdanie najwyraźniej trąciło jakąś strunę w umyśle Cud0, bo wydęła z irytacją usta, zapatrując się w jakichś bliżej nieokreślony punkt. Pewnie szukała informacji o Phenianie.

Spokój nie trwał długo. Ludzie zaryczeli zgodnym chórem, gdy zobaczyli na arenie przewodniczącego zawodów. Okryty syntetycznymi futrami mężczyzna wygłosił ognistą przemowę powitalną i zapowiedział eliminacje wewnątrzplemienne. Rozgrywano je w formule 6v6, a zaczynali Rzeźnicy z Blaviken. Dźwięk rogu zainicjował ich starcie. Uderzenia bębnów wygrywały rytm walki, kiedy wyjątkowo podobne awatary okładały się po białowłosych łbach.

_Svienta wykorzystała ten czas, by przejść do innej grupy wewnętrznej, wymieniając się z kimś miejscami. Jako że robiła to na ostatnią chwilę, znalazła skłonnych do zamiany tylko u Kaszożercy – za to chętni byli wszyscy, cała szóstka, łącznie z przywódcą. Nie wahała się długo. Wybrała na swoje miejsce MhrocznegoBabciona – staruszkę z hartem ducha godnym starożytnego wojownika i sporymi trudnościami w odróżnianiu sprzymierzeńców od wrogów, co czyniło z niej mordercze zagrożenie dla obu stron.

Po włączeniu się do grupy na kanale myślowym wódz powitał _Svientą z entuzjazmem. Można rzec, że dostała „Kaszą!” prosto między oczy. Niestety, na inicjacyjne omawianie rodzajów tego wspaniałego produktu nie starczyło już czasu. Gradobijcy zaczynali jako drudzy.

Dwanaście osób przymykało oczy, po kolei stając na arenie. Ekspozycja Kopuły została zaprogramowana tak, by można efektownie dać komuś po gębie, ale nie latać, więc miało się tutaj poczucie zaniżonej ciężkości. _Svienta skoczyła parę razy w miejscu i dźgnęła powietrze włócznią, żeby się przyzwyczaić. Naprzeciwko niej pojawiali się członkowie drużyny starego_ro: para mieczowych, wielkolud z buzdyganem, elfka z rumpią i łucznik. Sam karzeł nosił topór dwuręczny. Nie było źle, chociaż mogło być lepiej.

Kiedy rozbrzmiał róg, _Svienta bez namysłu uskoczyła w bok. Świst strzały za plecami i błysk lecącego ostrza potwierdziły jej przypuszczenia. Wrogowie zgodnie rzucili się na nią, a sojusznicy na wszelki wypadek schodzili im z drogi. W ciągu następnych sekund uciekła staremu_ro, wywinęła się z zasięgu ramion wielkoluda i przewróciła napastniczkę z rumpią. Nie zdołała jednak dobić powalonej, bo przeciwnicy zacieśniali półkrąg, a kolejna strzała minęła ramię _Svientej o kilka pikseli.

– Łucznik! – rozgłosiła na kanale grupy. – Nikt nie chroni łucznika!

Kaszożerca i jego brać zareagowali jak wygłodniałe psy, którym ktoś rzucił kość. W mgnieniu oka dopadli samotną ofiarę. O ziemię uderzył łuk, tuż obok upadła odrąbana dłoń. Przynajmniej tyle zarejestrowała _Svienta, zanim buzdygan przeleciał jej nad głową.

– Podnieście... – nie zdążyła dokończyć myśli, zmuszona do kolejnego uniku.

Zrozumieli ją. Dowodem na to były strzały wbijające się w kark wielkoluda. Jedna, druga, trzecia. Przy czwartej jego ciało nieomal przygniotło _Svientą. Wycofując się, włóczniczka dostrzegła jeszcze, jak dzielni kamraci bez wahania dobijają leżącego.

Ludzie na trybunach nie potrafili zdecydować, czy im się to podoba, czy nie. Jedni buczeli głośno, inni wiwatowali z uciechą, większość przyglądała się wszystkiemu w milczeniu. Tymczasem mieczownicy i elfka zostali otoczeni przez przeważające siły Kaszożercy. A stary_ro starł się jeden na jednego z włóczniczką.

_Svienta trzymała karła na dystans, w szybkich, gwałtownych wypadach upuszczając mu krwi. Czerwień zalewała grunt, odruch dyszenia poruszał miarowo awatarami. Wreszcie karzeł zamarł, przebity włócznią na wylot.

Nie tracąc czasu na wyciąganie broni z ciała, _Svienta chwyciła nóż zza pasa, dopadła do otoczonych przeciwników i kilkukrotnie dźgnęła elfkę w bok. Straciła przez to całą energię, a co za tym idzie – zdolność do szybkich manewrów. Nie zdziwiła się więc, gdy nagle z jej brzucha wychynął sztych miecza.

Śmierć w grze przypominała mozolne budzenie się ze snu. Każdy ruch awatara sprawiał trudności, jakby próbowało się używać odrętwiałego ciała. Wzrok zasnuwała ciemność, wirtualne członki stawały się paskudnie ociężałe. Otoczenie zmieniało się w płynną smołę, przez którą trzeba było brnąć aż do odzyskania sprawności. Na co z reguły nie było czasu.

Śvienta otworzyła oczy, akurat kiedy rozpłatane ciało _Svientej gruchnęło o ziemię. Na szczęście w tej samej chwili Kaszożerca wbił czekan w plecy ostatniego mieczownika.

***

Mimo chaosu rozpętanego przez MhrocznegoBabciona grupa orężadka73 wygrywała swoją walkę. O dziwo, Cud0tyłeczek – golutka jak ją serwer wymodelował – wyszła ze starcia bez szwanku. Początkowo przeciwnicy lekceważyli ją, z czasem jednak okazało się, że w braku pancerza tkwi metoda. Nic nie spowalniało nimfy, więc była bardzo szybka. Wręcz nieuchwytna. Cięła sierpem i robiła uniki, jakby z góry potrafiła przewidzieć każdy ruch wroga. Albo jakby ktoś wgrał jej jakąś apkę do manewrów automatycznych…

Śvienta już dobrze wiedziała, kto to mógł być.

– Zawsze mówiłam, że nie należy ufać rudym – fuknęła do pogrążonego w rozgrywce Orężadka.

Zaczynała żałować, że nie było tutaj Patrany. Spytałaby ją, czy zostawać pod Kopułą. Psucie zabawy innym i tak powoli stawało się nudne. A jednak walka dobiegła końca i to Orężadek, nie ona, wstał i odszedł. Wnioskując po kierunku: do łazienki. Cóż, wiele rzeczy dało się zrobić w sieci, ale sikanie bezprzewodowe wciąż pozostawało w sferze marzeń.

Śvienta pokiwała głową do własnych myśli, jakby zgłębiała jedną z wielkich prawd wszechświata. Dopiero nowe połączenie wyrwało ją z zadumy.

– Haj! – wysłała do niej Nadia, machając energicznie ze swojego siedzenia.

Zielonowłosa natychmiast włączyła blink-to-think i przymknąwszy powieki, powitała się zwyczajowo:

– Sława. – Po czym mniej zwyczajowo dodała: – Czego chcesz?

Cud0tyłeczek zawahała się. Mętlik w jej umyśle zaległ grobową ciszą na łączu.

– No?

– Dil mam. – Oczy brunetki zabłysły. – Wiem, że mnie zbytnio nie lofciasz, więc promisuję opuścić trajb, jeśli tylko wygrasz.

– A jeśli przegram?

– To wtedy, perhaps, będę dezervować na miejsce w trajbie bardziej niż ty?

_Svienta zdusiła parsknięcie, ale hamowanie niewybrednych myśli szło jej już zdecydowanie gorzej. Właśnie takie sytuacje utwierdzały ją w przekonaniu, że wszyscy bez problemu opanowują komunikację myślową, tylko ona cierpi na jakiś nieznany przypadek intelektualnego syndromu Tourette’a. Od niemrugania aż szczypały ją oczy.

– Dil – odmyślała wreszcie, uprzednio sięgnąwszy do swoich zasobów w chmurze.

– To osom! – Cud0 aż podskoczyła z radości. – Do zobaczenia na arenie!

– No, do zobaczenia. – _Svienta zakończyła połączenie, nie przerywając jednak skanowania. Gdy owo dobiegło końca, przeszła do generowania modeli. Zwiększyła tylko kilka parametrów, resztę zostawiając bez zmian. Potem pokazała efekty swojej pracy towarzyszom broni i złożyła im niemoralną propozycję.

Początkowo obawiała się, że mogą odmówić, ale chichot Kaszożercy przypomniał jej, z kim miała do czynienia.

***

Bębny grały w najlepsze, ale Cud0tyłeczek nie ruszyła się z miejsca. Obserwowała awatary, które wyglądały jak ona. Nie jak ona-nimfa, tylko jak ona-ona, chociaż wyraźnie… większa. Sześć zwalistych Nadii – każda z nowo nabytą bronią i w skąpym pancerzu – powoli zmierzało ku zdębiałym przeciwnikom.

_Svienta, zajmując pozycję drugą od lewej, trzymała w dłoniach szablę, do której była zupełnie nieprzyzwyczajona. Zmiana miała jednak konkretny cel. Awatary, w przeciwieństwie do ludzi, nie musiały nosić nad głowami nicków, więc zorientowanie się, kto jest kim w grupie Kaszożercy, stało się prawie niemożliwe.

Na Cud0 natarła jedna z Nadii, nieprzypadkowo dzierżąca długą, połyskującą złociście włócznię. Z kolei MhrocznegoBabciona widok klonów tak zdezorientował, że staruszka zaczęła ciąć mieczem jak popadnie. A podpadł jej akurat orężadek73. To pozwoliło Kaszożercy i spółce zaatakować w swojej ulubionej formacji „dwóch na jednego” (od której lepsza była tylko „trzech na jednego”).

_Svienta wybrała sobie za przeciwnika białolicego Kosiarza. Dzięki doświadczeniu z włócznią całkiem trafnie przewidywała ruchy kościstego chudzielca, ale nie potrafiła zadać mu żadnych obrażeń. Gdy spróbowała zanurkować pod jego wygiętym żeleźcem, ostrze przejechało po jej pulchnym ramieniu. Mroczki zatańczyły przed oczami. Ledwie zdążyła odskoczyć i potrzebowała chwili, żeby dojść do siebie. Wreszcie postawiła wszystko na jedną kartę. Zrobiła zwód, jakby ponownie chciała prześlizgnąć się dołem. Odrzuciła bezużyteczną szablę i odbiła się w przeciwną stronę, wyrywając sztylet zza pasa.

Ostrze weszło w bielutkie gardło aż po rękojeść. W tej samej chwili drzewce kosy wyrżnęło _Svientą w głowę. Wojowniczka zachwiała się. Czarne kropki znów tańczyły w powietrzu. Świat zrobił przewrót o dziewięćdziesiąt stopni. Potem ktoś chwycił ją pod pachę i pomógł stanąć na nogach.

– Żyjesz? – mimo ogólnego zgiełku zmodulowany głos był nienaturalnie wyraźny.

– Żyję – rzuciła odruchowo i nagle zorientowała się, kto trzymał ją za ramię.

Jak oparzona odskoczyła od orężadka73.

– Dobrze. – Płomiennowłosy skinął głową, rzucając jej pod nogi własny miecz. – To teraz możesz mnie zabić.

_Svienta popatrzyła na ostrze z niedowierzaniem.

– Zabić?

– Nie bawią mnie takie gierki – odpowiedział cierpko, jak nie on, spoglądając wymownie na nią, a potem na Cud0.

Gdy uniosła miecz, nawet nie drgnął. Światło zatańczyło na klindze, błysnęła czerwień krwi. Płonący łeb potoczył się po arenie i nagle wszystko jakby ucichło. Przynajmniej w umyśle _Svientej.

Dźwięki wróciły, kiedy przeniosła wzrok na leżące nieopodal zwłoki, a dokładnie: na włócznię przy nieruchomym ciele.

Odrzuciła miecz i chwyciła drzewce. Szybkim spojrzeniem omiotła arenę. Jej „wspaniali inaczej” kamraci zdołali już pokonać większość przeciwników. Teraz dwóch próbowało swoich sił w starciu z Cud0.

No, już tylko jeden próbował.

Włóczniczka ruszyła na odsiecz ostatniej, uzbrojonej w topór Nadii. Olbrzymka wzięła absurdalnie szeroki zamach. Cud0tyłeczek błyskawicznie rozcięła wydatny brzuch. Tekstury rozwarły się w ohydnym uśmiechu – wargi rany skropliła oleista krew, ze środka wylał się jęzor wnętrzności. _Svienta dobiegła do nimfy, celując grotem włóczni w odsłonięte plecy. Nagle coś mignęło jej przed nosem. Z bliska. Bardzo bliska.

Gdy Śvienta uniosła powieki, ostrze sierpa wciąż cięło jej gruby awatar na plasterki. Lekko otumaniona rozejrzała się na boki. Orężadka nigdzie nie było, z kolei siedząca miejsce dalej Nadia miała podejrzanie wilgotny policzek, po którym spływały rozmazane malunki.

Zielonowłosa wybałuszyła oczy. Czy im się wszystkim w głowach poprzewracało? Płakać, bo ktoś zrobił sobie niewybredny dowcip? Przecież byli pod Kopułą Peruna, gdzie wyzwiska stanowiły podstawę dialogu! Tutaj granice poprawności politycznej nie obowiązywały. Wszystkie chwyty były dozwolone, inaczej niż na zewnątrz, gdzie z byle powody zaraz ktoś uderzał w ryk, uczucia zostawały zranione, a świat się walił.

Miała na to tylko jedno słowo. Zaczynało się od litery „k”.

– Kasza.

Noviport, ul. Papierowa,
03.09.2101 EET, 10:33

W dniu zawodów szczęście spakowało walizy i wyniosło się na dobre.

Starając się o tym nie myśleć, Śvienta wsiadła do tesli, zarzuciła nogi na pulpit i omiotła wzrokiem przytłaczająco puste wnętrze. Kiedy pojazd ruszył z cichym szumem, weszła na piąty poziom ekspo. Z iluzorycznego radia natychmiast popłynął jazz, czarna tapicerka zastąpiła gładki plastik, beżowa skóra pokryła siedzenia, a miejsce kierowcy zajął wąsacz z burym kaszkietem na głowie. Taksiarz w jednej dłoni ściskał nieistniejącą kierownicę, drugą opuścił daszek czapki na znak powitania.

– Dokąd panienkę zabrać? – spytał, a ona wlepiła spojrzenie w zalane szarym deszczem czynszówki za szybą. Spacerująca Patrana odcinała się na tym tle jak przyjazny duszek z bajek.

– Na koniec tęczy poproszę – powiedziała Śvienta.

Niepewny uśmiech wstąpił na twarz bota, podczas gdy jego algorytmy rozpoznawały dowcipną naturę polecenia.

– Jak sobie panienka życzy – odparł z odpowiednią dozą wesołości w głosie. Potem próbował zagadywać pasażerkę, ale ucięła rozmowę, by posłuchać deszczu.

Ciężkie krople bębniły o powierzchnię samochodu, a rozdzierające dźwięki saksofonu wypełniały jego wnętrze. Śvienta oparła głowę o szybę i zamknęła oczy. Nie musiała się martwić, czy dojedzie pod odpowiedni adres. Cel podróży określiła jeszcze przy zamawianiu taksówki i jeśli już coś ją trapiło, to świadomość, że na pewno dotrze na miejsce.

Noviport, Centrum Zdrowia Psychicznego,
03.09.2101 EET, 11:02

Jak kiedyś, tak i teraz wymagała od lekarza obecności cielesnej. Nikolaj Hubchyk siedział więc po przeciwnej stronie biurka: lekko wyłysiały, z palcami splecionymi w koszyczek i ze wzrokiem mówiącym, że wcale nie chciałby być gdzieś indziej. Czyli pewnie chciał. Przecież równie dobrze mógłby przeprowadzić tę sesję zdalnie. Chociażby zasuwając na rowerku treningowym, żeby spalić tłuszcz z wyraźnie zarysowanego brzucha.

– Pani A’idźcie Wszyscyw… hmmm… – odczytał ze zwizualizowanej w ręku teczki. Nie musiało jej tam być – informacje i tak płynęły bezpośrednio do przystawki w mózgu psychiatry – ale służyła temu samemu, co zbędne pytania taksówkarza. Pomagała uwierzyć.

– To zagraniczne nazwisko – wyjaśniła Śvienta.

Hubchyk zachował kamienną twarz.

– Jak rozumiem, kiedyś nosiła pani inne?

Raczej jak wszyscy w tym cholernym mieście wiedzą, poprawiła go w myślach, lecz na głos odparła tylko:

– Tak, zdecydowanie inne.

– A czy mógłbym się do pani zwracać tym poprzednim?

– Nie.

Lekarz umilkł na chwilę.

– Chciałbym w takim razie wiedzieć, dlaczego je pani zmieniła.

– No cóż… Człowiek z nazwiskiem staje się prawdziwszy – odparła sentencjonalnie, starając się przybrać mądry wyraz twarzy. W rzeczywistości to wcale nie był powód, dla którego zmieniła swoje. – Ale może pan do mnie mówić Śvienta.

– Dobrze, pani Śviento… – Hubchyk odchrząknął. – Czy miała pani jakieś przypadki chorób psychicznych w rodzinie? Nałogi? Akty przemocy?

– Och, cały komplet – ton jej głosu stał się lekki, niemal radosny. Kiedy psychiatra nie zdołał ukryć zdziwienia, sama ledwie powstrzymała sardoniczny uśmiech. Wszyscy przecież wiedzieli, kim był jej ojciec i jak wiele zrobił dla miasta. Choć poprzednim lekarzom nie powiedziała o nim ani słowa prawdy. – Chyba że liczą się tylko przypadki cielesne.

Hubchyk zwizualizował długopis i zanotował coś w rozłożonej na biurku teczce.

– Co pani przez to rozumie?

– Nie lubię tego. – Zignorowała pytanie, wskazując wirtualne zapiski.

Psychiatra zamrugał.

– Wcześniej zadeklarowała pani co innego.

– Tak. – Błysnęła zębami. – Bo lubię wam mówić, że tego nie lubię.

Przetrawienie tej informacji zajęło mu chwilę. Krągłe oblicze znowu było niczym wykute w skale. No, w ździebko budyniowatej skale.

– Dobrze. – Teczka zniknęła, długopis też.

Hubchyk złożył dłonie razem i powtórzył wcześniejsze pytanie. Śvienta wytrzymała jego spojrzenie. Mogłaby się założyć, że za szkiełkami nieruchomych oczu grał w pokera, rozwiązywał krzyżówkę albo zapieprzał na tym cholernym rowerze.

– Moja matka najpierw wcinała antydepresanty – zaczęła tłumaczyć – potem zrezygnowała ze wszystkiego na rzecz sensoryków. Po prostu nie mogła wytrzymać z ojcem na żywo i jakoś nie potrafię mieć jej tego za złe. A że lubiła jego pieniądze, rozwód nie był opcją... – Śvienta zrobiła krótką pauzę, wyczekując jakiejś reakcji lekarza, lecz ten nawet nie mrugnął. – Co do przemocy, ojczulek przeleciał mnie, jak miałam… – O, jednak coś drgnęło w kąciku szarego oka. – …siedem lat? Jakoś tak. Rzecz jasna nie zrobił tego naprawdę. W zasadzie to nawet nie był on, tylko jakiś zbok z sieci. Facet kupił pierwszą Patranę i zerżnął ją na virtstreamie, przebrany za ojczulka. Takie to były ciężkie czasy, że do wyboru miało się tylko trzy awatary na krzyż. To znaczy mój, mamuni i tatka. Całej szczęśliwiej rodzinki. – Zamyśliła się ostentacyjnie. – No i siedem lat to miałam, gdy zrobili mi pierwszy neuroskan i skopiowali do programu Patrany. Co chyba w jakiś sposób czyniło ją ludzką? Przynajmniej krzyczała jak ja. I wiła się pod tym facetem, jak ja bym się pewnie wiła. I płakała, i tak dalej. Ale virtstream miał więcej kciuków w dół niż lajków, więc tak całkiem nie zniszczył mojej wiary w ludzkość. Tylko śnił mi się po nocach – zakończyła gładko i odchyliła się na krześle.

– Rozumiem… – Hubchyk zawiesił głos.

O części z tych rzeczy musiał już słyszeć, w końcu to były całkiem głośne sprawy. Nie zdradzał się jednak z żadną wiedzą, tylko próbował pociągnąć temat dalej. Gdy mu na to nie pozwoliła, odpuścił trochę zbyt łatwo i ponowił pytanie o przypadki chorób psychicznych w jej rodzinie. Wtedy Śvienta zrobiła kolejną mądrą minę, składając palce w koszyczek.

– To akurat bardzo proste, panie Nikolaju. Przecież wszyscy wiedzą, że jestem pierdolnięta. I śmiem się zaliczać w poczet własnej rodziny.

– Pani Śviento – psychiatra zerknął wymownie na jej dłonie, swoje rozplótł – odnoszę wrażenie, że nie podchodzi pani do leczenia zbyt poważnie.

– Bo widzi pan, panie Nikolaju, sama z kolei mam wrażenie, że po prostu nie potrzebuję leczenia. Na przekór tym waszym pomiarom szczęścia.

– Proszę wybaczyć, ale to nie są pomiary szczęścia, tylko szereg…

– I tak wszyscy nazywają to szczęściem – ucięła oschle. – A ja na przykład lubię być marudna, wredna i niezadowolona z życia, szczególnie jeśli mogę sobie na wszystko ponarzekać. Czego wasze szeregi zdają się nie uwzględniać.

Hubchyk, raczej nieświadomie, znów splótł ręce na biurku. Potem zaczął tłumaczyć pacjentce, że pomiary pomagały między innymi w orzeczeniu, czy była zdolna do kontrolowania spuścizny po ojcu, czy jednak matka lub przyjaciele rodziny nie powinni przejąć nad nią pieczy. W końcu nikt nie chciał, żeby sytuacja sprzed czterech lat się powtórzyła. Jakby Śvienta mogła o tym zapomnieć.

To właśnie wtedy – wykupiwszy odpowiednie akcje na rynku – wywołała trzęsienie ziemi na części ekspo i zawaliła jedną cybernę, przygniatając wszystkich gości. W wirtualu, oczywiście. Niemniej kilku ludzi wpadło w panikę, paru myślało, że zaczęła się jakaś impreza postapo, kogoś tam podeptali – nie tylko wirtualnie. Przez to z głupiego, cybernetycznego wybryku zrobiła się paskudna afera w realu. Szwadronowi prawników udało się jednak ubrać wyskok Śvientej w żałobę po ojcu, a cała sprawa skończyła się na „dobrowolnym” poddaniu obserwacji psychologicznej przez oskarżoną.

– Niestety – kontynuował Hubchyk – pozew Nadezhdy Grustny komplikuje pani sytuację. Proszę powiedzieć, co się dokładnie wydarzyło?

Przy nazwisku Nadii skrzywiła się kwaśno. Mimo to opowiedziała o zawodach bez zbędnych złośliwości.

– Bardzo żałuję wszystkiego, co zrobiłam – zaznaczyła wedle zaleceń adwokata. Nie mogła się jednak powstrzymać przed dodaniem: – Szkoda mi tylko, że kiedyś nie było takich wygodnych przepisów o nietykalności wizerunkowej. Gdybym mogła pozwać każdego świra, który kroił moją podobiznę na kawałeczki, to byłabym bogata... No, bogatsza. Tak w ogóle, nie uważa pan, panie Hubchyk, że ludzie w tych czasach są kurewsko przewrażliwieni na punkcie swojego wizerunku? Jako świrolog powinien pan to chyba wiedzieć najlepiej.

Kiedyś matka, w jednym z krótkich przebłysków świadomości, wytknęła Śvientej, że zachowuje się u lekarzy, jakby wstępował w nią diabeł. To była chyba najsensowniejsza wypowiedź, jaką kiedykolwiek usłyszała od tej kobiety.

– Pani Patrano – Hubchyk nawet nie zauważył swojej pomyłki – zaczynam dochodzić do wniosku, że ma pani problem z odróżnianiem rzeczywistości od cybernetycznej fikcji.

– A mnie się wydaje, że to inni mają z tym problem. Z panem włącznie.

Psychiatra spytał, czy miała coś konkretnego na myśli.

– Nigdy nie byłam panią Patraną – odparła. – Za to ona poniekąd jest mną.

Dziewczynka nagle zmaterializowała się przy biurku, a Hubchyk podskoczył. Pierwszy raz od rozpoczęcia wizyty wyglądał na przytomnego. I bardzo, bardzo niezadowolonego.

– Proszę ją natychmiast wyłączyć.

– Przecież dobrze pan wie, panie Nikolaju, że to niemożliwe – odparła zgodnie z prawdą Śvienta. – Patrana jest istotą ekspozycji. Sercem miejskiego kodu…

Lekarz spojrzał na nią jak na wariatkę. To wydało się jej bardzo zabawne. Przestała się jednak szczerzyć, gdy odebrała w przystawce receptę na tabletki i trzy miesiące programowania.

Hubchyk podkreślił uprzejmie, że jeśli ominie jakąkolwiek dawkę lub sesję, wszystko wyjdzie na jaw w pomiarach.

***

Kiedy opuszczała poradnię, doskoczyło do niej dwoje nieznajomych. Po chwili jednak rozpoznała mężczyznę – był to vloger, który od czterech lat śledził jej poczynania z uporem godnym lepszej sprawy.

Właśnie przez wzgląd na takich ludzi Śvienta co jakiś czas zmieniała nazwisko. Niestety, prędzej czy później i tak ją dopadali – niewiele było użytku z ustawy o ochronie danych osobowych. Natręt musiał zresztą wiedzieć, że to drażliwy temat, ponieważ starał się ją zatrzymać, roztropnie unikając wypowiedzenia jej prawdziwego imienia.

Jego ostro wymalowana towarzyszka nie miała tyle rozumu.

– Przepraszam, pani Patry… – zaczepiła zielonowłosą.

– Już się tak nie nazywam.

– A jak, jeśli można spytać?

Śvienta spojrzała kobiecie w oczy, nabrała powietrza i przedstawiła się głośno:

– A’idźcie Wszyscyw…

Noviport, ul. Papierowa 22/3,
08.09.2101 EET, 13:20

Szczęście było wszędzie. Wylewało się z każdej szczeliny rzeczywistości, jaśniało w krzywiznach otaczających ją twarzy, błyszczały nim wielobarwne oczy. _Svienta śmiała się, tańczyła, śpiewała, a trybuny drżały od oklasków. I tylko jeden głos w oddali wrzeszczał coś o dwóch lewych nogach i kocim zawodzeniu… Zanim jednak zdążyła mu się przysłuchać, niewidzialni ochroniarze zajęli się wszystkim.

Wciąż strzegli jej pleców, kiedy w ulewie kwiatów schodziła ze sceny – niezmiennie dyskretni, lecz jednocześnie tak bardzo wyczuwalni.

W domu córka natychmiast podbiegła do niej i uczepiła się maminego eko. Mąż obserwował obie z ciepłym uśmiechem. Chwilę później siedzieli już razem przy stole. _Svienta dawno nie miała takiej ochoty na krem warzywny, więc najszybciej z trójki opróżniła miskę. Poza tym ogarnęło ją przyjemne zmęczenie i chciała się czym prędzej położyć. Na szczęście mogła liczyć na ukochanego. To on zabrał się za podłączenie córce bajki na dobranoc, ona tymczasem wzięła szybki prysznic i wślizgnęła się do łóżka.

Gdy przyszedł, była gotowa. Gorąca i wilgotna. Mimo to nie szczędził jej pieszczot: muskał językiem brzuch, drażnił palcami wargi, lizał uda. Jedyne, co mogła zrobić w zamian, to drżeniem rozpalonego ciała prosić o więcej. I prosiła, och, prosiła, jęczała i błagała, aż wreszcie uległ jej niemym krzykom. Wszedł w nią twardo i gwałtownie.

Świat nagle zawirował i już stała w progu sypialni, miętosząc rąbek białej koszuli nocnej. Nie mogła oderwać oczu od dzikich ruchów ojca i obojętności matki. Nie potrafiła się ruszyć, nawet kiedy tatko odwrócił się ku niej, lśniący potem i czymś jeszcze. Lepkie krople skapywały z sinej skóry na pustą twarz mamy, wlatywały między jej rozchylone wargi.

– Też chciałabyś spróbować? – zapytał ojciec i wtedy gardłem dziewczynki spłynęło coś słonego.

Śvienta otworzyła oczy, wyszarpnęła kabel z gniazda na karku i czym prędzej popędziła do łazienki. Jej wymiociny były radośnie kolorowe, a śmierdziały jak diabli. Nic dziwnego, biorąc pod uwagę, że przez cały ranek zagryzała pastę szpinakową cukierkami. Co gorsza, ujrzawszy zielonkawą breję, nabrała ochoty na marchewkę. Znienawidzoną gotowaną marchewkę, której nie przełknęła ani razu, odkąd tylko nauczyła się pluć.

Nie ma mowy, żachnęła się w duchu. Prędzej zjem swoje skarpetki.

Uczepiła się tej myśli, by znaleźć w sobie siły do wstania. Do obmycia twarzy. Wizję z końca sesji zdążyła już zepchnąć w najgłębsze zakamarki umysłu. Tam, gdzie całą resztę.

Z łazienki poczłapała do salonu i zwinęła się w kłębek na kanapie. Nie mogłaby teraz patrzeć na łóżko. Nie mogła też zasnąć. Leżała więc tylko, próbując nie zamykać oczu i wsłuchując się w pozorną ciszę miasta; w ten odległy szum, do którego człowiek przyzwyczajał się z czasem. Patrana bezszelestnie pojawiła się przy niej. Białe paluszki gładziły zielone włosy.

Nagle martwą pustkę zakłóciło mokre siąpnięcie. Jedno, drugie.

I po co płakać, jak, nie przymierzając, baba? Co to da?

Zerwała się z kanapy. Spoglądając na smutną Patranę, przetarła wilgotną twarz koszulką. Wiedziała, kto mógłby jej teraz pomóc. Nie miała tylko pojęcia, czym go przekonać. Przeprosić? Wciąż nie uważała, że było za co. Poprosić? W tym nigdy nie była najlepsza…

No cóż, zostawało jeszcze to, co zawsze.

Przekupić.

***

Kabel ciągnął się między nimi. Od jednego karku do drugiego, poprzez bezpieczną odległość stołu.

Śvienta wierciła się na kanapie. Stukała piętą o podłogę. We wcześniejszej rozmowie z Orężadkiem nie wyjawiła mu nic konkretnego. Oznajmiła tylko, że potrzebuje pomocy, i rzuciła kwotą, po której na łączu zaległa ciężka cisza. Gdy przyszedł parę godzin później, musiała już opowiedzieć o tabletkach i programowaniu. Inaczej nie mógłby w niczym pomóc.

Wysłuchał jej, milcząc. Nie rzekł też ani słowa, kiedy już skończyła mówić. Wyciągnął tylko rękę po kabel. Ciszę zmąciło kliknięcie wtyczki. Potem Orężadek zapatrzył się przed siebie, wyraźnie coś analizując.

– I jak? – spytała z niecierpliwością Śvienta.

– Myślę, że dałbym radę coś z tym zrobić…

– Ale?

– Nie wiem, czy powinienem.

Spojrzał na nią poważnie. Nigdy nie pomyślałaby, że potrafił zachowywać się tak... serio.

– Ile? – wypaliła wreszcie, nie wytrzymując przedłużającej się ciszy.

To wyraźnie zbiło go z tropu. Spuścił wzrok, wsparł łokcie na kolanach.

– Ech, posłuchaj… – Zmarszczył rude brwi. – Wezmę kasę, bo ciągnie się za mną pierworodniak. Ale nie o to mi akurat chodziło. Chcesz, żebym przerwał twoje leczenie. A ja się zupełnie na tym nie znam i nie wiem, czy bardziej ci tym nie zaszkodzę niż pomogę. Po prostu… nie wiem.

Śvienta zacisnęła zęby. Miała ochotę odparować, że gówno go to powinno obchodzić. Niech robi swoje, bierze kasę i spada. Tyle że wtedy wyszedłby bez słowa. Nie wiedziała skąd, ale była tego pewna. Zdusiła więc złość. Odetchnęła dwa razy. W głowie jej się trochę przejaśniło.

– Czyli mamy coś wspólnego – rzuciła z wymuszoną wesołością, uciekając od tematu leczenia. – Beznadziejnych rodziców.

„Pierworodniakiem”, czyli długiem pierworodnym, zwano kredyty zaciągane w trakcie ciąży na jeszcze nienarodzone bobasy. W ten sposób praktycznie każdy rodzic mógł już na wstępie spieprzyć życie swojemu dziecku. Ale czy tak nie było zawsze? Wystarczyło nadać maluchowi imię pokroju „Dżesika” i zamiast pierwszych kroków uczyć je twerkingu.

– Wiesz, nigdy im tego nie wypominałem. – Orężadek wzruszył ramionami. – A co takiego zrobili twoi?

– Hmm – mruknęła Śvienta. Od czego by tu zacząć…

***

Nie wiedziała nawet, że jest w stanie tak długo gadać. Włączył jej się istny słowotok.

Najpierw opowiedziała o matce, bo to bolało mniej. Mówiła o sensorykach i regularnych wizytach na odwykówce. O kłótniach po śmierci ojca, w których chodziło wyłącznie o pieniądze. O tym, jak wreszcie spławiła rodzicielkę przelewem. Potem przeszła do historii z dręczoną Patraną. Tak naprawdę nigdy nie weszła do tamtej symulacji. Nie odważyła się. Przypuszczała natomiast, że virtstreamowcem naprawdę był ojciec. Jak inaczej wytłumaczyć jego ciągłe namowy, by jednak obejrzała nagranie? I dlaczego opowiedział jej o wszystkim, w każdym najdrobniejszym szczególe?

Wtedy jeszcze zbyt mało rozumiała, by cokolwiek podejrzewać. Słuchając ojczulka, popłakała się i tyle. Dopiero po latach spytała, czemu to zrobił. Odpowiedział, że chciał sprawdzić jej reakcję. Pochwalił nawet: jego zdaniem zareagowała bardzo ciekawie.

Krótko po tym wpadł na pomysł, żeby napisać córce chłopaka. Bot zaczepił ją w sieci. Był dla niej idealny: lubił podobne rzeczy, ale równoważył jej wybuchowość spokojem. Do tego potrafił rozbawić dziewczynę do łez. Nie wahała się więc, gdy zaproponował, by uciekli razem.

– Obiecał, że już zawsze będziemy szczęśliwi – dodała kpiąco. – Kiedyś to dopiero byłam turbo głupia…

Owego pamiętnego dnia zrobiła „to” ze swoim wybrankiem. Na niby, rzecz jasna. W symulacji. Ten jeden jedyny raz za przystojnym awatarem krył się ojczulek. Domyśliła się prawdy od razu, gdy wyszło na jaw, że nie istnieje żaden chłopak. Oczywiście, tatko wyparł się wszystkiego, ale wystarczył jeden rzut oka na jego pogodną twarz. Samo wspomnienie tamtej miny wywoływało u Śvientej falę mdłości.

– Jezu, to takie popieprzone… – wykrztusiła przez ściśnięte gardło. – Nie mogę nawet powiedzieć, że kiedykolwiek mnie dotknął. Czasami prawie tego żałowałam. Wiem, to brzmi okropnie, ale zrozum… Odkąd pamiętam, wszyscy powtarzali mi, że jestem szczęściarą. Że mieszkam we wspaniałym, bogatym domu, którego każdy mi zazdrości. A ja nie miałam nawet jednego siniaka, by udowodnić… Sama nie wiem co… – Potrząsnęła zielonymi włosami. – Cokolwiek.

Nie była pewna, kiedy wbiła spojrzenie w podłogę. Bała się, co zobaczy w oczach Orężadka. Zażenowanie? Obrzydzenie? Litość?

Podniosła wzrok. Popielate tęczówki świeciły się szkliście. Rudzielec wyglądał, jakby chciał coś powiedzieć. Zamiast tego wstał, pochylił się nad Śvientą i po prostu ją przytulił.

Kobieta zdrętwiała z przerażenia. Nie wiedziała, co zrobić w takiej sytuacji. Podziękować? Klepnąć go w plecy?

– Dzwonisz na policję, prawda?

– Nie. – Parsknęła. – Aż tak źle ze mną nie jest.

***

Kiedy wychodził, zatrzymała go jeszcze w drzwiach.

– Jak ty się w ogóle nazywasz? Marchewa? No chyba nie bardzo.

– Piotrek. – Rudzielec uśmiechnął się, jakby odrobinę prawdziwszy. – Piotr Marchov.

– Miło mi cię poznać, Piotrku. – Śvienta dygnęła lekko. – Ja jestem Patrycja Święcicka.

– A nie A’idźcie Wszyscyw…?

Noviport, Centrum Zdrowia Psychicznego,
27.10.2101 EET, 10:30

Przez ostatnie tygodnie szczęście nie chciało przybrać kształtu tabletek. Za to robiło się podejrzanie rude.

– No i widzi pani? – Hubchyk wydawał się nieco bardziej obecny niż ostatnio. Do tego wyraźnie zadowolony z siebie. – Leczenie daje efekty.

Śvienta przytaknęła. Od kiedy Piotrek zaczął grzebać w jej przystawce, leczenie szło wręcz wyśmienicie.

– Niech pani powie szczerze – zachęcał lekarz – jak się pani czuje?

– Dobrze – odparła zdawkowo, ale spojrzenie Hubchyka jednoznacznie sugerowało, że powinna powiedzieć coś jeszcze. Ani myślała go zawieść. – Poznałam nawet kogoś.

– To świetnie. – Psychiatra pokiwał głową z aprobatą. – I jak się państwu układa?

Gdyby miała wyznać prawdę, musiałaby powiedzieć, że wciąż siadali na odległość stołu, a przy pożegnaniu pozwalała się klepnąć po ramieniu. Zamiast tego zaczęła snuć bajki o kwitnącym uczuciu, wspólnych ćwiczeniach i nowej diecie.

Hubchyk puchł z dumy. Miasto dostawało wreszcie to, czego chciało.

***

– I jak poszło?

– Chyba nieźle…

Jeszcze w taksówce streściła Piotrkowi, co powiedziała na wizycie.

– …a także, że ćwiczę regularnie.

– Mówisz, jakby to było coś złego.

– Nie, to nie tak. – Śvienta pokręciła głową, chociaż łączyli się po samym dźwięku. – Jakby to wytłumaczyć… Wiesz, czym jest eudajmonia?

– Definicją szczęścia? – odparł niepewnie.

– Właśnie niespecjalnie. Eudajmonia jest poniekąd dowodem na to, że brakuje jednej definicji szczęścia. Każdy ma przecież własną. Dlatego uważam, że takie rzeczy jak dieta nie są złe. Są po prostu nie dla mnie. I błagam, nie pytaj, czy dałam im chociaż szansę.

– Nie zamierzałem.

– To dobrze. – Przymknęła oczy. – Dziękuję.

– Pierwszy raz.

– Co?

– Pierwszy raz mi za coś podziękowałaś.

– Aż takim gburem jestem?

– Najwyraźniej – zaśmiał się krótko i ucichł. Nie musiała go widzieć, by mieć pewność, że gotuje się do powiedzenia czegoś jeszcze. – Jedna rzecz nie daje mi spokoju.

– Jaka?

– Nie myślałaś, żeby się stąd wynieść?

– Co? – Drgnęła nerwowo, jakby obudziła się ze złego snu. W tym samym momencie Patrana wychyliła się z tylnego siedzenia taksówki. – I gdzie indziej być sama? – ciągnęła z wahaniem Śvienta. – Przecież tutaj mam wszędzie ekspo, a w innych miastach jest tego mniej. No i moja matka wciąż mieszka w Noviporcie. Tatko też się tu zgrał pod koniec…

Tyle że matki nie odwiedzała, a ojca nigdy nie włączyła. Właśnie tego się obawiała. Wynajdywała kolejne przyczyny, dla których mieszkała w Białym Mieście, a tak naprawdę miała tylko jedną…

– Nie mówiłem przecież, że musisz się wynosić sama – wtrącił Piotrek, tym samym odbierając jej jeden jedyny dobry powód, by zostać.

***

– Chciałem przeprosić.

– Za co?

– Za ten durny pozew. To przeze mnie Nadia domyśliła się, kim jesteś. Sądzę nawet, że specjalnie cię sprowokowała pod Kopułą. Ona wcale nie jest taka głupia.

– To dobrze.

– Okej… – Odchrząknął. – Nie takiej reakcji się spodziewałem. Dlaczego dobrze?

– Jeśli nie jest głupia, to weźmie wróbla w garść, zamiast wypatrywać gołębia na dachu.

– Zgubiłaś mnie. Co jest wróblem, a co gołębiem?

– Wróblem są pieniądze, a gołębiem pozew. Za odpowiednią sumę powinna go wycofać.

– Ale po co?

Śvienta umilkła na dłuższą chwilę.

– Myślałam o tym, co mówiłeś wcześniej. O wyjechaniu stąd. Tylko najpierw chciałabym uporządkować parę spraw. I kogoś ci przedstawić…

Noviport, cyberna „Atlantis”,
05.11.2101 EET, 19:08

W powietrzu tańczyły eteryczne płatki śniegu, filiżanki na okrągłych spodeczkach dryfowały po wodzie. Entuzjasta sensoryków znów tu był, tym razem w sukience królowej kier, z ustami sinymi od lodowej ekstazy. Śvienta prześlizgnęła po nim wzrokiem i zatrzymała oczy na nimfie z oszronionymi wodorostami we włosach. W oddali dostrzegła również biały zarys płynącej z ośmiornicami dziewczynki. To dodało jej odwagi.

– Przepraszam, że cię skrzywdziłam – powiedziała wyjątkowo sztucznie, stając za plecami wodnej boginki.

Nadia podskoczyła w miejscu i odwróciła się gwałtownie, a krótkie eko wpierw pociemniało, by zaraz rozbłysnąć jaskrawym pomarańczem. Była zdecydowanie lepszą aktorką od niej.

– Forgifciasz mi, plis? – idiotyczne słowa nie chciały przejść Śvientej przez gardło.

Zdążyła jeszcze unieść ręce, zanim druga kobieta rzuciła się jej na szyję i zaczęła świergolić w najlepsze, przybierając cieplejsze barwy.

Tymczasem paru gości cyberny przyglądało im się intensywnie, jakby nagrywali wszystko – każdy gest przebaczenia i każdą rzewną łzę. Ale obie udawały, że tego nie widzą.

virtstream.nv, kanał: Patrana,
opublikowano 03.12.2101 EET

#e-Metro #Eudajmonia #kształty #kolory #szczęście

Białe ściany, biały sufit, a pośrodku białej podłogi dziewczynka na oko może siedmioletnia. I też cała bielutka.

Dziewczynka zaczyna mówić. O tym, jak pięknie wyglądałby Noviport, gdyby każdy mieszkaniec mógł dać miastu coś od siebie, jakiś okruszek szczęścia. O tym, że wystarczyłyby tylko odpowiednie możliwości i chęci. A ona może dostarczyć te pierwsze.

Potem unosi ręce i powoli formuje nimi powietrze. Spomiędzy palców wyłania się podłużny kształt. Niewidoczni odbiorcy wstrzymują oddech, oczekując najgorszego. A wtedy dziewczynka szybkim pociągnięciem dłoni maluje swoją kreację na żółto.

To tylko zwykły banan.

platforma e-Metro,
wybór projektu ekspozycji miejskiej na Nowy Rok,
wyniki głosowania z dnia 30.12.2101 EET

1. Kształty i kolory szczęścia (31%)

2. Alicja w Krainie Lodu (29%)

3. Koty, koty, koty (17%)

4. Mlekiem i miodem (6%)

5. Inne (>5%)

Noviport, ul. Papierowa 22/3,
31.12.2101 EET, 06:11

Mety były ostatnim projektem ojca. Jego opus magnum, które z kilku powodów nie ujrzało świateł ekspozycji miejskiej. Po pierwsze, pan Święcicki wybrał sobie nie najlepszy moment na sekretne tournée po tajlandzkich burdelach, wynoszących płatne dupczenie do rangi sztuki. Niestety, nie znalazł w nich upragnionego natchnienia, tylko kalendarz z lokalnymi chorobami wenerycznymi, w który chyżo kopnął. Po drugie, zostawił córce wszystko. Obłożona intercyzą małżonka musiała się obejść smakiem, a wieloletni współpracownicy mogli co najwyżej śnić o patentach. I po trzecie, dzieło ojca było poniekąd tym, czego Śvienta nie znosiła najbardziej. Dlatego kisiło się przez lata w laboratoriach, skakało po neuronach grup testowych, aż utknęło w cieniu jej dezaprobaty.

Wprawdzie nie potrafiła odmówić piękna metawizualizacjom, będącym produktami ludzkiej fantazji, ale to samo piękno budziło jej wątpliwości. Wystarczyło, że przeczytała dokumentację: każde wyobrażenie musiało podlegać odpowiedniej filtracji w przystawce, tak by efekt był jedynie słuszny. Trudno było tylko orzec, co to miało znaczyć w rzeczywistości. I kto dokładnie miał decydować o słuszności wyobrażeń innych? Jeśli cybernetyczny duch jej ojczulka, to ludzkość była zgubiona. Z drugiej strony, czy komukolwiek należało pozwalać na kastrację cudzych marzeń? Jeżeli nie, to czy Śvienta z miejsca nie powinna wybaczyć ojcu wyrządzonej sobie krzywdy? Przecież pan Święcicki tylko puścił wodze fantazji. Ból jego córki był wyłącznie ułudą – wirtualnym strumieniem myśli na neuronach. Pytanie tylko, jaki rodzaj bólu nie siedzi jedynie w naszej głowie?

Ból dupy, kwitowała zwykle Śvienta. Od tych rozważań aż robiło się jej niedobrze. Na samo wspomnienie met czuła podskórny lęk. Jedyne, co było w ich przypadku pewne, to to, że musiały być estetyczne. Nic obrzydliwego ani przerażającego nie mogło wydostać się na zewnątrz umysłu człowieka.

Jak na ironię ojczulek zawsze powtarzał, że gdyby ludzie chcieli tylko ładnych, dobrych rzeczy, kanały informacyjne wyglądałyby zupełnie inaczej. Według niego większość osób wolała oglądać, jak świat się wali. Byleby z bezpiecznej odległości.

Popieprzony, genialny cynik.

Po jego śmierci Śvienta postanowiła, że nigdy nie pozwoli wyfrunąć metom na wolność. W ostatnich miesiącach pogodziła się jednak z wieloma rzeczami – w tym również z myślą, że kiedy ochrona patentowa się skończy, świat zaleją iluzje szczęścia. Wolała, by odbyło się to na jej warunkach. Powróciła więc do negocjacji z władzami miasta, ale nie zażądała ani grosza za udostępnienie oprogramowania wizualizacyjnego. Stawiała tylko jeden warunek – metawizualizacje musiały pozostać częścią tematyki miejskiej, opartej na kodzie Patrany. Reszta miała już zależeć od mieszkańców, a oni wczoraj podjęli decyzję.

– I jak? Co tworzą?

– Patrząc po statystykach – Śvienta łączyła się z chmurą – to zatrważająco dużo penisów.

– Aha – odparł beznamiętnie Piotrek, najwyraźniej nie spodziewając się niczego innego po ludziach.

Zaraz potem podskoczył i zbladł.

Patrana stała teraz między nimi, zadzierając śmiało głowę. Rudzielec zapatrzył się w nią wzrokiem sugerującym, że właśnie widzi ducha swojego dzieciństwa. Już nie pierwszy raz tak na nią spoglądał.

– Ona naprawdę nie gryzie – zapewniła Śvienta, gdy przyjaciel kucnął i nieśmiało wyciągnął rękę ku botowi.

– Oj, wiem. Przecież sam aktualizowałem jej bazę…

– Ale?

– Dziwnie wyglądacie razem, to wszystko. – Piotrek zbliżył się do dziewczynki i zajrzał w źrenice okolone bielutkimi tęczówkami, jakby szukał w nich życia. Drgnął, gdy Patrana zamrugała z uśmiechem. – Co każesz jej powiedzieć?

– Nic nie każę. – Śvienta rozczochrała swojej małej kopii włosy. – Sądzę, że po twoich zmianach wie lepiej od mnie, co powinna mówić.

„Poranek z e-Metro”,
data transmisji: 31.12.2101 EET, 8:00

– Reprezentantki naszej nowej tematyki miejskiej nie trzeba nikomu przedstawiać! Oto twarz, głos i dusza naszego pięknego miasta! Patrana!

– Dziękuję, Dragomirze.

– To my ci dziękujemy, Patrano. Twoje „Kształty i kolory szczęścia” są aktywne zaledwie od wczoraj, a już odnotowano ponad trzyprocentowy wzrost zadowolenia wśród Noviporczyków. Krótko mówiąc: wszyscy są dzięki tobie szczęśliwsi!

– Miło mi to słyszeć, Dragomirze.

– Czy chciałabyś coś przekazać swojemu miastu, Patrano? Zasugerować może, jak najlepiej moglibyśmy wykorzystać twój podarunek?

– Jeśli stworzycie coś dzisiaj, to postarajcie się, by było teraźniejsze.

– Hmm… To znaczy?

– Widzisz, Dragomirze, według moich danych Noviport żyje przeszłością: dawnymi kulturami, dawnymi stylami i opowieściami. A jednocześnie bez ustanku zapatruje się w przyszłość. Po prostu brakuje mi w tym wszystkim miejsca na to, co tu i teraz.

Noviport, Belaya Veza, dach,
31.12.2101 EET, 23:47

Śvienta i Patrana siedziały na krawędzi, przewieszając nogi przez barierki i spoglądając w dół, na tłum gromadzący się dwadzieścia pięter niżej. Większość z zebranych tworzyła najróżniejsze wielobarwne kształty i posyłała je w górę jak ptaki lub fajerwerki. Na nocnym niebie krążyły już marzenia o lataniu, dziewięć żyć kota, gwiazdy udające świetliki i wiele innych rzeczy, których nie dało się jednoznacznie zidentyfikować. Mety wydawały się żyć własnym życiem, absorbując ludzką uwagę. Nie wszyscy jednak oddawali się wizualizacjom. Parę osób odchodziło gdzieś na bok, by zawczasu połączyć się ze swoimi bliskimi i złożyć im życzenia.

Jedyny człowiek bliski Śvientej znajdował się dziesięć metrów za nią, więc ona akurat w sylwestra nie musiała nigdzie dzwonić.

– Na pewno nie chcesz siąść przy mnie? – Zerknęła do tyłu.

– Tu mi dobrze – zapewnił z pobladłą miną Piotrek, pół stojąc, pół kucając na miękkich kolanach.

Zielonowłosa westchnęła.

– Mogłeś powiedzieć, że masz lęk wysokości. Ale trudno, już tu jesteś, więc chodź. – Wyciągnęła za siebie rękę. – Przytrzymasz się mnie.

– Nie poznaję cię dzisiaj – odparł z zaniepokojeniem, lecz po chwili przywarł do dachu i zaczął pełznąć ku krawędzi.

Przy brzegu natychmiast chwycił się barierki, a dłoń Śvientej ścisnął tak mocno, że palce od razu zrobiły się sine.

– To w sumie zabawne – stwierdziła, na powrót obserwując ludzi, którzy chowali się po kątach i próbowali przekrzyczeć wszechobecny harmider.

– Co? Ja?

– Nie, nie ty. – Machnęła wolną ręką, a dwumetrowy rudzielec aż się skurczył. – No dobra, może trochę. Ale chodziło mi o łączenie się z innymi ludźmi. To trochę jak modlitwa. Mówisz po prostu do siebie, wierząc, że gdzieś po drugiej stronie naprawdę istnieje ktoś, kto cię słucha – zakończyła, spoglądając wyczekująco na przyjaciela, ale ten wpatrywał się tylko przed siebie szklistym wzrokiem. Najwyraźniej nie był w nastroju do filozofowania.

– Za chwilę zejdziemy – ulitowała się wreszcie Śvienta. – Chcę tylko zobaczyć, co się stanie.

– Przecież wiesz…

– Nie, to też jej decyzja. – Spojrzała w bok, na machająca stopami dziewczynkę. – Więc może…

Nagle Patrana zsunęła się pod barierką, odbiła stopami od ściany budynku i obróciwszy się na plecy, zaczęła spadać. Tymczasem na granatowym niebie zaświeciły połyskliwe cyfry, a ludzie w dole zaczęli zgodnie odliczać.

Dziesięć… Białe włosy furkotały na wietrze. Dziewięć… Osiem… Siedem…. Dusza miasta uśmiechnęła się delikatnie. Sześć… Pięć… Cztery… Pomachała do Śvientej ręką. Trzy… Dwa… Jeden… I zniknęła.

Głosy urywały się. Kolory ekspozycji gasły. Kształty tonęły w ciemności.

Już tylko brudny śnieg przykrywał miasto.

happinesrajtings.eu,
ranking z dnia 01.01.2102 EET

1. Wiedeń, Austria 2

2. Zurych, Szwajcaria 

3. Sosnowiec, Polska  ERROR: relation „hihihi” does not exist...

4. Helsinki, Finlandia 1

5. Noviport, Obwód Slavski 4

gdzieś na Uralu,
03.03.2102 KRAT, 12:11

– Myślisz, że przesadziliśmy? – spytał ni stąd, ni zowąd Piotrek, gdy wspinali się na wyjątkowo strome zbocze.

– Nie… to i tak… nie istniało… – Dyszała ciężko. – Jeśli kobieta… może przeżyć… bez makijażu… to Noviport też – rzuciła na wydechu, czepiając się skalistej gleby. Brakowało jej siły, żeby wejść wyżej. Powoli nabrała tchu. Uspokoiła oddech. – Zresztą z tego, co wiem – podjęła znowu – admini już naprawili system i włączyli ludziom tematykę z kotami na pociechę… Więc się lepiej nie wygłupiaj – wyciągnęła rękę nad głowę – tylko rusz dupę i mi pomóż.

Za karę droczył się z nią przez chwilę, ale w końcu podał jej dłoń i oboje stanęli na szczycie.

On ruszył w dalszą drogę, ona zastygła w miejscu.

– Patrycja, idziesz? – spytał, zatrzymując się po paru krokach.

Patrycja skinęła głową, ostatni raz spoglądając na drzewa w dole. Przez chwilę odnosiła wrażenie, że widziała błysk bieli wśród zarośli, lecz już go nie zobaczyła.

Ani dziś, ani żadnego dnia później.

Przemysław Zańko

Chwała

Opowiadanie ukazało się w magazynie
Nowa Fantastyka 10/2017

– Przepowiedz mi przyszłość albo cię zabiję.

Odór prochu zadziałał jak sole trzeźwiące. Umysł w panice łowił strzępy danych: ciemność, sznur na rękach, zimny dotyk lufy.

– Słyszysz?

Greka. Splunęła krwią w kierunku głosu.

– Strzelaj, psie.

Czekała, leżąc w błocie, na huk, ból i śmierć, na łopot czarnych skrzydeł Tanatosa, lecz bogowie i tym razem pozostawili ją bez odpowiedzi.

Ciężka ręka zerwała jej opaskę z oczu, rozcięła sznury, szarpnęła za włosy. Oślepiona Księżycem po tak długim mroku, zza łez bólu spojrzała w oblicze potwora.

Stara zagadka: czy ktoś, kto spędził życie w czarno-białej izbie, barw nigdy nie widząc, lecz latami z ksiąg studiując ich naturę, dowie się czegoś nowego, kolor nareszcie ujrzawszy – czy też nie? Zwykła sądzić, że o żadnej nowej wiedzy mowy być nie może, wszak zmysły rozum tylko mamią, a nad rozum nie masz nic większego. Teraz jednak, patrząc w stalową maskę achillesa, na wylot znaną z setek szkiców, czuła coś, czego nigdy dotąd nie doznała: zwierzęcy, myśl dławiący lęk.

– Nie chcę cię zabijać – zgrzytnęła metalicznie maska. – Ale jeśli nie zrobisz tego, co kazałem, zacznę łamać po kolei twoje kości. Człowiek ma okropnie dużo kości, wiesz?

– Nie umiem wróżyć.

Puścił jej włosy. Oparła się ciężko o spękany mur. Łapiąc oddech, rozejrzała się ukradkiem. Klęczała na wzgórzu u podnóża ruin, z dala od greckich namiotów, a niżej rozciągał się front: tonący w krwawym błocie labirynt okopów, pozszywany jak dratwą ściegami zasieków.

– Kłamiesz – powiedział achilles. – Jesteś branką z twierdzy Laokoon, gdzie wzięto do niewoli grupę wrogich wieszczek. A skoro trzymał cię w komnacie sam król Agamemnon, to musisz być ważną kasandrą, bo te zwykłe dostał do zabawy sztab. Tak czy nie?

Milczała, przełykając łzy. Achilles górował nad nią niczym tytan, posągowo nieruchomy. Cichy tykot mechanizmów zbroi niemal ginął w huku dalekich wystrzałów.

– Tak czy nie?

– Nie pojmujesz! – wykrztusiła, tuląc się do muru, byle dalej od wznoszącej się pancernej pięści. – Tak! Tak! Jestem kasandrą! Jestem pytią wyroczni trojańskiej, przewodzę zespołowi wieszczek! Ale my nie... to wszystko nieprawda, legenda! Tylko bogowie znają przyszłość, my tworzymy wynalazki! Episteme i techne, nie wróżby, pojmujesz? Nowe bronie, pojazdy, my je obmyślamy – stąd sekrety, stąd plotki – dla żołnierza to pewnie jak magia...

Kamień nad jej głową roztrzaskał się w gruzy. Skuliła się jak dziecko, łkając z przerażenia.

– Trojańska żmija – wycedził achilles. Wśród zgrzytu trybów podszedł jeszcze bliżej, niemal miażdżąc ją stalowym ciałem. – Podły, plugawy bękart Aresa i Eris. Myślisz, że dam się nabrać na te łgarstwa? Natychmiast zacznij wróżyć albo...

Zamarł. Zamarło wszystko. Pod zasnutym dymem czarnym niebem, nad polami szybkoskrzydłej śmierci, narastał z oddali przenikliwy wizg.

– Cyklop! Szlag!

Nim zdążyła pojąć, co się dzieje, nim zdążyła choćby tchu zaczerpnąć, stalowe ramię porwało ją w górę.

A potem świat zmienił się w tartar.

Ryk. Bieg. Huk. Jasność. Żar. Ogień. Skok. Krzyk wtłoczony na powrót do gardła. Achilles runął na nią, zasłonił swym ciałem, czerń dymów pochłonęła wszystko.

***

– Żyjesz?

Wyczołgała się, kaszląc, spod ziemi i gruzów. Noc płonęła, cyklop pomieszał żywioły: z martwych niebios sypał się deszcz pyłu, każdy wdech podpalał gardło.

– Nie ma czasu – zadudnił achilles. Nawet skulony ledwie mieścił się w okopie. – Mów, co się wydarzy! Gdzie uciekać? Gadaj albo oboje zginiemy! On zawraca, zaraz znowu walnie...

Kasandra wybuchła histerycznym śmiechem.

– Doskonale! Świetnie! Po co to przedłużać, po co się opierać... Hej, Zeusie, tutaj jestem! Tutaj, słyszysz? Zabrałeś mi już wszystko, na co jeszcze czekasz? Zabij mnie, przemień mnie w kamień jak Niobe, niech to wszystko nareszcie się skończy...

Achilles długo milczał, patrząc na nią.

– Ty nie kłamiesz – szepnął. – Ty naprawdę nie wiesz...

I ukrył stalową twarz w stalowych dłoniach.

Krzyki umierających z wolna dogasały, wzmagał się terkot luf i warkot parowych silników. Gdzieś za gęstym oparem chmur i dymu budziła się blada jutrzenka, a wraz z nią budziła się wojna.

Achilles nawet nie drgnął, gdy kasandra wstała. Nie wyciągnął po nią ciężkich rąk, gdy zrobiwszy kilka chwiejnych kroków ku wolności, na powrót stanęła jak wryta. Pobiec przez zasieki i gazy bojowe? Sprawdzić na własnej skórze słowa starych mędrców, dowodzących, iż nie może nigdy strzała doścignąć biegacza? Gdyby potrafiła tak pogardzać śmiercią, już dawno rzuciłaby się w jej objęcia.

Uspokoić oddech. Przełknąć dumę.

– Pomóż mi – wyszeptała przez ściśnięte gardło. – Słyszysz? Jestem pytią wyroczni trojańskiej, Priam sypnie złotem, jeśli wrócę cała. Pomóż mi przemknąć się na naszą stronę, nie będą strzelać, kiedy mnie poznają.

Odpowiedziało jej głuche milczenie.

– Mówisz, że chcesz przeżyć. Nawet jeśli wątpisz w dobrą wolę Trojan, to szanse śmierci w obozie jenieckim są bez porównania mniejsze niż...

– Obóz jeniecki? – Achilles parsknął krótkim śmiechem. Uniósł głowę i opuścił ręce, a rozbłysk dalekiej eksplozji zagrał przez moment na rzeźbionej masce. – Wiesz, co twoi robią z pojmanymi? Prowadzą na pole minowe, przecinają im ścięgna przy kostkach i każą się czołgać do swoich. My włóczymy waszych za rydwanem. Chyba że nie ma czasu, wtedy bagnet w gardło i po sprawie. Obóz... Gdzieś ty się taka uchowała?

W pobliżu z okrzykiem ruszyło natarcie. Cyklop po raz drugi rzygnął ogniem; powidoki długo gasły w oczach.

– Więc co teraz? – syknęła kasandra. – Siedzieć tu i czekać? Bo jeśli wracamy do obozu Greków, to lepiej zastrzel mnie od razu, wolę śmierć od brudnych łap Agamemnona.

Milczał przez chwilę, jakby ważył słowa.

– Nie możemy wrócić – rzekł wreszcie. – Mnie też tam zabiją.

Wyprostował się nagle na całą wysokość. Tryby zbroi przyspieszyły z wizgiem, gdy zatoczył lufą szerokie półkole tuż ponad krawędzią okopu. Prędkonogie kształty przemknęły tuż obok, przeskakując w pędzie rów. Wyjrzawszy na mgnienie z ukrycia, kasandra patrzyła, jak znikają w oddali, wielkie i bezgłowe, wyrzucając grudy ziemi spod stalowych kopyt.

– Centaury – mruknął achilles. – Chcą ściągnąć uwagę cyklopa na siebie, odciągnąć ogień od swoich żołnierzy. To by znaczyło, że strzelali Grecy... chociaż dla nas to żadna różnica.

Centaury? Gdzieś w umyśle kasandry błysnęło wspomnienie, echo jakby z poprzedniego życia – wspomnienie głów schylonych nad deską kreślarską, gdy prezentowała wieszczkom nowy szkic, swój nowy wielki wynalazek, parowe czworonogi rącze niby konie, których nie doścignie żaden wróg, kiedy nieść będą rozkaz czy zwiadowcę. Nie sądziła, że je kiedykolwiek ujrzy, własne idee obleczone w ciało, splugawione, posłane na zatracenie wraz z jeźdźcami, skulonymi w brzuchach pancernych rumaków niby dzieci w łonach...

Zacisnęła pięści, by stłumić ich drżenie.

– Dlaczego mieliby cię zabić? Bo mnie porwałeś?

– Bo ukradłem tę zbroję.

Pojęła dopiero po chwili.

– Nie jesteś...?

– Achillesem? Gdzie tam. Piechota, czwarty batalion ateński. Przynajmniej do wczoraj. Bo teraz to nie wiem. Czy jak wszyscy poza mną zginęli w ataku na twierdzę, to ja dalej jestem z jakiegokolwiek batalionu?

Kasandra zacisnęła zęby. Milczeć, nic nie rzec, nie zdradzić nic twarzą, potrzebujesz go przecież, by przeżyć, więc po co wspominać te krzyki, gdy achillesi wdarli się do pracowni przez rozbite wrota, plamiąc białe podłogi błotem, krwią i śmiercią...

– Chcesz wróżby? – wycedziła. – Chcesz poznać swój los? Dobrze, oto przepowiednia. Skonasz, walcząc o spłachetek błota. Nic więcej. Liczyłeś na sławę, na miejsce w legendach? Nie przetrwa nawet twoje imię. Bomby rozszarpią ludzi, których kochasz, obrócą się w popiół wszyscy, których znałeś. Wymordujemy starców, matki, dzieci. A gdy na gruzach Grecji stanie Nowa Troja, dzieje świata spisze się od nowa – i nikt o was wiedzieć nie będzie! Oto przyszłość!

Patrzył na nią, na dygot, łzy w kącikach oczu.

– Wiem.

Od strony miasta niósł się niski pomruk, dudniący, nieprzerwany grzmot: pierwsze tego dnia bomby spadały na Troję.

***

– Znowu lecą. Szlag.

Czekali, przyczajeni we wraku gorgony. Na tle chmur zwiadowcze harpie kołowały z wolna, ostrzeliwane niecelnie przez greckie baterie. Po ziemi niczyjej snuły się opary, przesłaniając piętrzące się w kałużach ciała. Cofali się na ślepo od dobrej godziny, byle dalej od odgłosów bitwy, od długolufych ognistych rydwanów i wypuszczających gaz bojowy sfinksów.

– Nie rozumiem, powinny już wracać do bazy – mruknął ponuro achilles. Po wzniesionej ku niebu masce spływał deszcz. – Paliwa starcza im na kwadrans lotu...

– To model „Aello”. Więcej węgla, dalszy zasięg.

– Skąd wiesz?

– Sama je projektowałam.

Szklane oczy zwróciły się wolno w jej stronę.

– Dlaczego?

Deszcz zbłąkanych kul zabębnił o pancerz ich wraku. Kasandra już nawet nie drgnęła.

– Co: dlaczego?

– Czemu je stworzyłaś?

Wzruszyła ramionami.

– Żeby wygrać wojnę.

Achilles parsknął.

– Przecież ciebie nie obchodzi wojna. Nie jestem ślepy. Troja, Grecja, wszystko ci jedno, kto wygra, bo tobie nawet na przeżyciu nie zależy. Mnie tak, bardzo. Po to cię porwałem. Chcę się stąd wydostać, chcę wrócić do domu. A ty... Gdybym cię zostawił, tam, w okopie – już byś tam została, nie? Położyłabyś się po prostu na ziemi...

Kasandra wcisnęła się głębiej w półmrok wraku. Nabrała w dłonie brudnej, rdzawej wody, ściekającej do środka przez rany gorgony, i piła długo.

– Wiesz, kto wymyślił napęd twojej zbroi? – zapytała w końcu.

Achilles pokręcił metalową głową.

– Kiedy moja matka była jeszcze dzieckiem, jej matka podgrzewała pewnego razu wodę w kotle. Gdy spostrzegła, jak dziecko śmieje się z podskakującej, brzęczącej pokrywki, zbudowała dla córki zabawkę: naczynie z brązu z dwiema krótkimi dyszami, przez które uchodziła para, wprawiając całą konstrukcję w obroty. To po niej mam talent do machin. Jej pan, który zajrzał akurat do kuchni, kazał ją wychłostać za lenistwo, a zabawkę zaniósł swoim synom, gdzie podczas wizyty dostrzegł ją pewien wojskowy inżynier. Reszty możesz się domyślić. Po latach książę Parys zginął w Salaminie, Imperium Greckie wypowiedziało Troi wojnę, a mnie wcielono do korpusu wieszczek. Bogowie mają widać poczucie humoru.

Turbiny pancerza zazgrzytały cicho, zasyczała uchodząca para.

– Nie mówisz jak niewolnica.

– Służyłam w pałacu.

Skinął głową i milczał przez chwilę.

– Mnie tato namówił, żeby iść na front. Lepsze to niż kopalnie albo huty, nie? Stamtąd nikt nigdy nie wraca. Byłem za młody, więc musiał zapłacić, żeby mnie przyjęli. Dwa lata i dają ci wolność – tak mówili. Ale służę tu już prawie trzy.

Gdzieś daleko rozbrzmiał okrzyk setki gardeł, zagłuszony zaraz hukiem artylerii. Kasandra przyglądała się achillesowi, bezwiednie gładząc skryte pod chitonem niewolnicze piętno.

– Wszyscy jesteście...?

– Nie wiem. Wszyscy, których znam.

Zacisnął dłonie na swym karabinie.

– Nie wiedziałaś?

– Nigdy się nad tym... Dniem i nocą byłyśmy zamknięte w pracowni, nie widywałam przedtem walk.

– Szczęściara.

Wychylił się i wyjrzał ostrożnie na zewnątrz.

– Dobra, odleciały. Ale artyleria wali coraz bliżej.

Teraz kasandra też to usłyszała: huk narastał jak fala przyboju.

– Nie możemy się ciągle cofać – powiedziała.

– Wiem.

– W końcu wezmą nas w kleszcze. Musimy podjąć decyzję, co robić. Teraz.

– Tak.

Schował się na powrót, skulił, zmalał jakby.

– Chciałbym jeszcze raz zobaczyć morze.

Czekała, aż powie coś więcej, wyda rozkaz, ale on tylko trwał tak nieruchomo jak pusta skorupa, kolejny rozbity wrak na polu bitwy – i pojęła, że czarne wody Styksu, w których dryfowała, obmyły w końcu także jego stopy.

Na czworakach wypełzła z ukrycia. Gdy położyła dłoń na stalowej piersi, uniósł głowę.

– Chodź.

***

– Teraz! Biegiem!

Pomknęła, osłonięta tarczą achillesa, ścigana świstem chybiających kul. Klucząc między lejami po bombach, nie zważając na krzyki żołnierzy, dopadli okopów okamgnienie przed tym, jak cerber wypalił ze wszystkich trzech luf.

– Padnij!

Ogłuszona, pełzła po trupach przemieszanych z ziemią, krztusząc się popiołem, błagając obojętny Olimp, by i tym razem Tanatos spojrzał w inną stronę. Karabin achillesa nie przestawał strzelać. Wczołgała się we wnękę po ziemiance, płosząc żerujące na poległych szczury.

Dogonił ją po dłuższej chwili, powłócząc ciężko prawą nogą. Napierśnik miał pokryty nowymi bruzdami, z rąk sterczały dymiące szrapnele.

– Znów dostałem – wycharczał, opadając w przyklęk. Z przewodów w udzie buchał strumień pary. – Szybko, połataj mnie jakoś...

Zabrała się do pracy, tłukąc o metal kamieniem, próbując zagiąć uszkodzoną rurkę, żeby choć spowolnić utratę wody. Przerwała dopiero, gdy po dłoni pociekła jej krew.

– Jesteś ranna!

Wciąż oszołomiona, musnęła palcem wbity w bark odłamek, dziwiąc się, czemu nie odczuwa bólu. Ziemia pod nogami drżała.

– Musisz to opatrzyć...

– Nic mi nie jest.

Uniosła kamień znowu, uderzając wściekle, aż gwizd pary w szczelinie przeszedł w cichy świst. Dopiero wtedy upadła w błoto, dysząc ciężko.

Achilles z wyraźnym trudem zgiął kolano.

– Ujdzie. Chodź.

W odpowiedzi jęknęła tylko cicho, bo ból już nadszedł. Palce zaczynały drętwieć.

– Szlag! – warknęła maska. – Czekaj, ja to zrobię...

Pomógł jej usiąść pod złamaną belką. Patrzyła, zbyt słaba, by choć unieść ramię, jak odrywa skraj jej brudnego chitonu, a potem stara się przewiązać ranę wielkimi stalowymi dłońmi. Z wnęk strzeleckich przyglądały się im szczury.

– Już prawie... Cholera! Pomóż mi, spróbuj to chociaż przytrzymać!

Świat ciemniał, wirował, pływał przed oczami. Ziemia dygotała, aż szczękały zęby, ze ścian okopu sypały się okruchy gliny i kasandra już nie wiedziała, czy majaczy, czy naprawdę widzi wężowe sploty parowych gigantów, sunących nad jej głową w stronę murów Troi...

Otrzeźwił ją na moment zimny dotyk, niezdarne ruchy metalowych palców, lecz bandaż i tym razem zsunął się na ziemię.

– A niech to hades pochłonie...!

Uniosła z trudem ciężkie jak ołów powieki. Achilles wyprostował się gwałtownie, uniósł głowę, ze stawów buchnęły gęste kłęby pary – a potem stalowa pierś pękła na dwoje, rozchyliła się jak wrota...

Ciepłe ręce. Ból w barku. Dźwięki, coraz cichsze.

– No wreszcie! Opatrzone! Sły...?

Ciemność.

***

Ocknęła się wleczona w górę zbocza, z metalicznym posmakiem krwi w wyschniętych ustach. Rana rwała bólem. Gdzieś pod nią, w dole, u podnóża skał, pancerni hektorzy nacierali na gniazdo sturękich, dziesiątkowani ogniem kartaczownic.

– Gdzie... co...

– Żyjesz! Dzięki ci, Ateno! Nic nie mów, poczekaj, schowam nas za głazem...

Jeszcze jedno szarpnięcie, jeszcze kilka kroków. Oparta o chłodny, chropowaty kamień, zebrała wreszcie dość siły, by otworzyć oczy na dłużej niż mgnienie.

– Bałem się, że już się nie obudzisz – szepnął chłopiec, schylając się nad nią, a uśmiech rozświetlił jego drobną buzię. – Puścili okopami minotaura, musiałem zostawić tam zbroję, turbiny całkiem się zatarły... Jak się trzymasz?

Wpatrywała się w niego, niezdolna przemówić, niezdolna oderwać oczu od chudego dziecka, które mogło mieć najwyżej dziesięć lat.

Dostrzegł jej spojrzenie i wyciągnął rękę.

– Patroklos.

– B-b-b-bryzejda...

Nie zdołała rzec więcej, bo szloch zdławił słowa.

– Hej, no już, spokojnie... Przecież żyjesz! Jesteśmy już prawie przy morzu, wiesz, Bryzejdo? Z tej skały powinno być wszystko widać, jak nabierzesz sił, to cię podsadzę. No już, nie płacz, jesteśmy po trojańskiej stronie, w razie czego twoi cię opatrzą...

Przycisnęła zakrwawioną dłoń do ust, lecz łzy wciąż płynęły, bo okrucieństwo Mojr nie znało granic, a kropla wreszcie przepełniła czarę.

– Chcesz popatrzeć na morze? Chodź, spojrzymy razem...

Spróbował ją podźwignąć, lecz tylko jęknęła.

– No dobrze, to odpocznij jeszcze... O, wiem, poczekaj, sam wejdę i opowiem ci, co widzę! Chcesz?

Nie czekając na odpowiedź, jął się piąć po skale i legł wkrótce na jej płaskim szczycie.

– Widzę fale! – dobiegł z góry zachwycony głos. – Gajo, jak tu jest wysoko... W zatoce stoi hydra, chyba nasza, bo pilnuje flotylli odysów. Stąd zdają się małe jak figi, ale są ogromne, przypłynąłem tu takim i mieściło się nas w nim tylu, że aż trudno zliczyć... O, teraz od morza wpływają chimery, atakują! Zieją ogniem z pysków, zapaliły morze...

Wiatr przyniósł z oddali gorzki zapach dymu. Patroklos zręcznie zsunął się po głazach.

– Na bitwy już się napatrzyłem – szepnął, przykucając obok. – Jak tam, lepiej?

Kiwnęła głową, ocierając twarz. Gdzieś nad nimi gwizdały pociski hektorów.

– Nie wierzyłem, że dojdziemy tak daleko. – Ożywił się nagle. – Hej, ty jesteś kasandrą, znasz się na machinach! Wymyśliłaś to wszystko, harpie, sturękich, chimery... Odysem też pewnie umiesz pokierować, nie? Jak znajdę zejście na dół... tu jest za wysoko, ale gdyby obejść skałę...

Już zrywał się na nogi, gotów do działania, lecz zdążyła chwycić go za rękę.

– Przepraszam – wykrztusiła, choć chciała odrzec coś innego, objaśnić, że episteme to nie techne, że obmyślać machiny to nie to samo co nimi sterować, ale wtedy musiałaby patrzeć, jak nadzieja gaśnie w jego oczach. – Przepraszam cię, ja... ta m-moja przepowiednia... Bałam się, byłeś wrogiem, pragnęłam cię z-zranić – nikt nie zna przyszłości, rozumiesz? Ja nie wiedziałam, nie m-myślałam, trzymali nas w twierdzy, nie wiedziałyśmy nawet, czy budują n-nasze wynalazki, przychodzili wciąż tylko po nowe, potężniejsze, lepsze w zabijaniu... N-nie myślałam o was, w ogóle nie myślałam, chciałam tylko zadawać wam ból, chciałam zabić wszystkich synów Grecji, b-bo tylu naszych zabiliście – moje wieszczki – m-m-mój syn... Ja miałam syna.

Milczał długo.

– Jak miał na imię?

Przełknęła z trudem łzy.

– Eneasz...

Wstał, nie zważając na świszczące kule, wyprostował się jak struna, bijąc pięścią w pierś.

– Chwała! Chwała! Chwa...

Zachwiał się, zatoczył nagle, upadł w przód. Zdołała go pochwycić, nim runął na ziemię, i minęło kilka długich chwil, zanim pojęła, że drugi raz w życiu obejmuje martwe dziecko.

***

– Bryzejda, córka Bryzesa! Ogłuchłaś? Wychodzić!

Nie słyszała krzyków tuż nad swoim uchem, nie widziała świecącej prosto w oczy lampy, nie czuła razów na ledwie zagojonych plecach, gdy strażnik, chłoszcząc na oślep batem, oderwał ją w końcu siłą od kieratu i powlókł ciasnym, ciemnym korytarzem, z dala od reszty skutych niewolników, krążących bez końca w całkowitym mroku. Nie wiedziała, ile dni minęło, nie chciała o niczym wiedzieć, pragnęła tylko kroczyć wciąż do przodu, pchać przed siebie ciężką belkę, dryfować, łódź bez żagla i wioślarzy, aż zatonie wreszcie w zimnych, dobrych wodach Lete.

Ciśnięto ją na podłogę z marmuru i złota. Nie wstała.

– Co z tą? – zapytał z oddali głos Priama.

Klęczała, przyciskając czoło do posadzki, wdychając ciężkie wonie bezcennych pachnideł, słuchając, jak zgrzytają tryby machin i szeleszczą zwoje w rękach sekretarza.

– Bryzejda, pytia z twierdzy Laokoon, panie. Jako jedyna uszła z życiem z rzezi. Służby naprawcze znalazły ją dopiero tutaj, ukrywała się w jednym z centaurów...

– Nie sprawdzili machiny, nim zabrali? Stracić.

– Jak rozkażesz, panie. Nadzorca w końcu zmusił tę tu do mówienia, twierdzi, że ukrywała się, odkąd uciekła. Nie znalazł dowodów na zdradę.

– Dobrze szukał?

– Dobrze, panie.

Oddychać. Milczeć. Nie pamiętać.

– Spójrz na mnie, Bryzejdo.

Uniosła wolno głowę, otworzyła oczy. Odziany w złotogłów Priam siedział na tronie, spoglądając na nią spod przyciężkich powiek.

– A więc bogowie oddali cię znów mej opiece. Niech tak będzie. Mówią mi, że Laokoon miał dobre wyniki, dużo zacnych wynalazków. Chciałabyś wrócić do pracy? Mamy tu w Palladionie korpus wieszczek, mogę cię mianować nową pytią. Chyba że wolisz wrócić do kieratu. Tam zawsze znajdzie się dla ciebie miejsce.

Podniosła się z wolna, nie wiedząc, co robi, mięśnie napięły się same, aż wyprostowała się na klęczkach, brudna, wychudzona, drżąca.

– Chcę pracować, panie.

– Ucałuj mój pierścień.

Ruszyła na kolanach przez salę tronową, przez dowódczy mostek Palladionu, między gwardzistami w hełmach z pióropuszem i między machinami sterującymi ruchomą fortecą, szła, dygocząc, chłonąc w siebie wszystko, arytmometry sprowadzone tu z Antykithiry, by obliczać trajektorie dla parowych dział, niewolników biegających wciąż z wieściami, sekretarzy pochylonych nad zwojami, niewolników wachlujących Priama, dworzan szepczących po kątach, nagich niewolników stłoczonych pod ścianą, czekających na królewski wyrok, szła, aż padła do stóp swego pana i poczuła pod wargami zimny klejnot.

– Zabrać ją, umyć, nakarmić, przyodziać. Za to, że nie wróciła sama – sto batów. Następny!

Klęczała, obejmując stopy władcy Troi, wdychając woń jego pachnideł, od posadzki ciągnął chłód, rany znowu zaczynały boleć, lecz to nic, to przecież głupstwo, bo co znaczy ból, gdy od środka pożera cię ogień, wypalając wszystko, co śmiertelne, pochłaniając cię bez reszty – ogień, który spali Troję, który podłożysz własnymi rękami, bo innego wyjścia nie ma, bo wojna nie skończy się nigdy, nie ustaną machiny bojowe, choćby wydarto ziemi każdą bryłkę węgla i wycięto w pień ostatnie drzewo, dopóki będą niewolnicy, by pracować, zabijać i ginąć. Kroki gwardzistów grzmiały coraz bliżej, ogień płonął, i w tych ostatnich uderzeniach serca, nim chwyciły ją znowu silne ręce straży, Bryzejda wyszeptała tak, by nikt nie słyszał:

– Zakończę wojnę, dzieci. Zakończę ją dla was.

Powieści nominowane do Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla za rok 2017:

Niepełnia – Anna Kańtoch (Powergraph)

Różaniec – Rafał Kosik (Powergraph)

Zaszyj oczy wilkom – Marta Krajewska (Genius Creations)

Wojny Przestrzeni – Paweł Majka (Genius Creations)

Czarownica znad Kałuży – Artur Olchowy (Genius Creations)

Drodzy czytelnicy i czytelniczki fantastyki, w niniejszej publikacji zaprezentowaliśmy wszystkie opowiadania nominowane do Nagrody Fandomu Polskiego
im. Janusza A. Zajdla za rok 2017.

Laureatów Nagrody wybiorą uczestnicy Polconu 2018 w Toruniu 12-15 lipca,
http://www.polcon2018.org/

Statuetki zostaną wręczone na uroczystej Gali.

Strona Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla
http://www.zajdel.art.pl/

Publikacja ta jest wydawnictwem bezpłatnym
o charakterze promocyjnym.

Serdecznie dziękujemy autorom i wydawnictwom i redakcjom magazynów za zgodę na umieszczenie nominowanych tekstów w niniejszej publikacji.

Wykorzystywanie zamieszczonych utworów w celach komercyjnych jest zabronione.

ISBN: 978-83-64-63889-3

Twórcy Internetowej Antologii Zajdlowej 2018:

Marcin Zwierzchowski i Michał Dagajew